II SA/Gd 677/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi oraz I. B. i M. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 września 2009 r., Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić K. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym w dniu 16 sierpnia 2010 r. (data stempla pocztowego) K. B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał w uzasadnieniu, że jest ubogi, nie zna prawa i sam sobie nie poradzi ze sprawą. Jego żona pracuje jako pracownik fizyczny, zaś wnioskodawca – jako szklarz. Ich łączne zarobki kształtują się na poziomie 3 000 zł. Tyle też wydają miesięczne na utrzymanie siebie i rodziny. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi sześcioosobowe gospodarstwo domowe wraz z żoną i czterema córkami. Nie posiada żadnego majątku poza działką ogrodową, której powierzchni nie wskazał. Podał, że jedna z córek osiąga zarobki w kwocie 1 500 zł netto. Poza powyższymi składnikami, skarżący innego majątku nie posiada. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy i członków jego rodziny, jego zarobków, stanu majątkowego oraz ponoszonych kosztów utrzymania rodziny referendarz, pismem z dnia 23 sierpnia 2010 r. (doręczonym w dniu 2 września 2010 r. na adres pełnomocnika skarżącego J. K.), zobowiązał go do przedłożenia następujących dokumentów źródłowych: wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, zaświadczenia od pracodawcy o wysokości uzyskiwanych dochodów przez wnioskodawcę, jego żonę oraz córkę, wskazania, czy pozostałe córki wnioskodawcy się uczą, czy pracują, jeśli tak – to jakie dochody z tego tytułu osiągają, przedłożenia odpisu zeznania podatkowego złożonego przez wnioskodawcę i jego żonę za 2009 rok, bądź złożenia oświadczenia i jego nieskładaniu oraz oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego lub członków jego rodziny pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). Powyższe wezwanie zostało doręczone na adres pełnomocnika skarżącego z urzędu – radcy prawnego J. K. Zauważyć przy tym należy, że w dniu 16 sierpnia 2010 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa do sporządzenia, złożenia i popierania skargi kasacyjnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym radcy prawnemu R. W. W tej sytuacji, wezwanie o przedłożenie dokumentów źródłowych w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, toczącym się przed Wojewódzkim sądem Administracyjnym w Gdańsku w sposób prawidłowy zostało przesłane na adres Kancelarii radcy prawnego J. K., którego umocowanie do działania w imieniu skarżącego nie zostało odwołane, ani też ograniczone przedmiotowo do występowania wyłączenie przed Naczelnym sądem Administracyjnym (jak to ma miejsce w odniesieniu do radcy prawnego R. W.). Skarżący w wyznaczonym terminie (tj. do dnia 16 września 2010 r.) wymaganych dokumentów nie przedłożył. Nie złożył także oświadczenia we wskazanym zakresie. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływaną dalej jako P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto, zgodnie z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W niniejszej sprawie w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 2010 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (tj. w zakresie złożonego wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych). W tej sytuacji, dążąc w istocie do zmiany postanowienia referendarza z 14 kwietnia 2010 r. przez objęcie prawem pomocy w zakresie całkowitym, wnioskodawca zobowiązany był wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie oraz, że w jego sytuacji rodzinnej, zarobkowej i majątkowej nastąpiła taka zmiana okoliczności, że powinna skutkować objęciem go prawem pomocy w zakresie całkowitym. W przedmiotowej sprawie referendarz sądowy, nie mając wystarczających danych w złożonym wniosku do oceny powyższych okoliczności, wezwał skarżącego w trybie art. 255 P.p.s.a. do przesłania dokumentów oraz podania informacji, odnoszących się do jego sytuacji majątkowej i zarobkowej, mając przy tym na uwadze uregulowania zawarte w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Skarżący z tego obowiązku się nie wywiązał. W szczególności, wnioskodawca nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, nie złożył wyjaśnień odnośnie sytuacji zarobkowej swoich córek oraz nie przedłożył dokumentów obrazujących ponoszone koszty utrzymania, które - wedle oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu PPF - wyczerpywać mają wszystkie dochody wnioskodawcy i jego żony. W tej sytuacji referendarz uznał, że skarżący uchylając się od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, nie wykazał wskazywanych we wniosku oraz w toku postępowania okoliczności, dotyczących jego sytuacji zarobkowej i majątkowej, co w konsekwencji stanowiło przeszkodę do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W szczególności, korzystając z prawa pomocy przyznanego w niniejszym postępowaniu na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2010 r. w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, wnioskodawca nie wykazał czy – zgodnie z art. 165 P.p.s.a., sytuacja finansowa jego i jego rodziny zmieniła się tak istotnie, by mogło to skutkować zmianą rozstrzygnięcia referendarza sądowego z 14 kwietnia 2010 r. i przyznaniem mu prawa pomocy również w zakresie zwolnienia z kosztów sadowych. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 165 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.