II SA/Gd 678/09

Dnia 18 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 czerwca 2009 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy postanawia: odmówić skarżącemu K. D. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W dniu 20 października 2009 roku K. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną powyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2009 roku, nr [...]. Zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego A. J. w dniu 26 sierpnia 2009 roku wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi. Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze przesłało decyzję także skarżącemu, który odebrał ją w dniu 22 września 2009 roku. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając powyższy wniosek stwierdził, że w dniu 26 sierpnia 2009 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze przesłało zaskarżoną decyzję ustanowionemu przez niego w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi A. J. Przesyłkę odebrała córka pełnomocnik – O. J., ponieważ A. J. przebywała od dnia 8 sierpnia 2009 roku poza granicami kraju. Skarżący wskazał, że po odebraniu przesyłki, na jego telefoniczne polecenie, O. J. udała się do siedziby Samorządowego Kolegium Odwoławczego, aby poinformować o nieobecności skarżącego oraz jego pełnomocnika – A. J. Jak wyjaśnił dalej skarżący, O. J. poinformowano w Kolegium, że "zostanie przesłane pismo po 20 września", gdy skarżący będzie już przebywał pod swym adresem zamieszkania. Z tych względów skarżący podjął kroki mające na celu złożenie skargi dopiero po otrzymaniu pisma (zaskarżonej decyzji) w dniu 22 września 2009 roku. Skarżący stwierdził nadto, że gdyby nie fakt zapewnienia O. J., iż zostanie przesłane kolejne pismo w związku z nieobecnością skarżącego oraz jego pełnomocnika, dołożyłby wszelkich starań, aby wnieść skargę w terminie 30 dni od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi – A. J., która ze względów zdrowotnych powróciła do kraju wcześnie niż planowała, to jest w dniu 4 września 2009 roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi, jako wniesionej po upływie terminu, który rozpoczął bieg w dniu doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżącego. Rozpoznając wniosek skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze, że w toku postępowania administracyjnego skarżący K. D. udzielił w dniu 27 maja 2009 roku pełnomocnictwa swej siostrzenicy A. J. do reprezentowania go przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w toczącym się w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym. Zatem doręczenie zaskarżonej decyzji domownikowi pełnomocnika skarżącego – A. J. było skuteczne zarówno w stosunku do pełnomocnika skarżącego, jak również wobec samego skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.), jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z treści art. 43 zd. 1 k.p.a. wynika zaś, iż w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi. W doktrynie podkreśla się przy tym, że przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń, ograny administracyjne prowadzące postępowanie obarczone są obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, w tym orzeczeń (decyzji, postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C. H. Beck, wyd. 6, Warszawa 2004, str. 294). Oznacza to, że doręczenie pisma stronie, która ustanowiła pełnomocnika, jest bezskuteczne. Z kolei jednoczesne doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma, natomiast bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia rozpoczyna się z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi. Z tych też względów w sytuacji, jaka zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdy decyzja została doręczona zarówno stronie jak i jej pełnomocnikowi, uznać należy, że pismem prawidłowo doręczonym było pismo doręczone pełnomocnikowi i w konsekwencji to doręczenie będzie wywoływać skutki prawne. Termin do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego przez skarżącego, za którego w postępowaniu administracyjnym działał pełnomocnik, rozpoczął zatem swój bieg od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi skarżącego. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 26 sierpnia 2009 roku, w trybie wynikającym z art. 43 zd. 1 k.p.a. tj. z uwagi na nieobecność adresata - dorosłemu domownikowi. Zatem 30-dniowy termin do wniesienia skargi, wynikający z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, upłynął skarżącemu w dniu 25 września 2009 roku. Sąd miał również na uwadze, iż skarżący w złożonym wniosku o przywrócenie terminu był obowiązany uprawdopodobnić okoliczności wskazując na brak jego winy w uchybieniu terminu (vide art. 87 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd zważył przy tym, iż brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Od osoby występującej przed sądem można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw. Dopuszczenie się przez nią choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jej zawinienia w uchybieniu terminu i odmowy przywrócenia terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić zatem wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, Baza Orzeczeń LEX nr 50679). Rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd uznał, iż okoliczności wskazane w rozpoznawanym wniosku - dotyczące zarówno pełnomocnika skarżącego ustanowionego w postępowaniu administracyjnym, jak i samego skarżącego, nie uprawdopodabniają braku winy K. D. w uchybieniu terminu do wniesienia skargi uzasadniającego uwzględnienie wniosku. W ocenie Sądu skarżący - wbrew treści art. 87 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, to jest nie wykazał aby po jego stronie wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu do wniesienia skargi. Oceniając okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę Sąd miał na uwadze, że podjęte przez skarżącego czynności, mające na celu poinformowanie organu odwoławczego o swej nieobecności oraz o nieobecności pełnomocnika, nie mogły przynieść spodziewanego rezultatu w postaci odstąpienia przez organ od uznania za skuteczne doręczenia zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi skarżącego. Jak to już bowiem wyżej wyjaśniono, skutek prawny doręczenia decyzji skarżącemu (w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi) nastąpił z dniem doręczenia decyzji jego pełnomocnikowi, zaś następcze doręczenie decyzji skarżącemu miało jedynie znaczenie informacyjne. Wskazywany przez skarżącego wyjazd za granicę pełnomocnika skarżącego powyższej oceny przedmiotowej sprawy również nie zmienił. To działanie pełnomocnika skarżącego nie pozwalało bowiem przyjąć, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi bez swej winy. Wina skarżącego polegała w tym przypadku na tym, iż ustanowił pełnomocnikiem osobę, która nie dołożyła należytej staranności i zaniedbała swoje obowiązki pełnomocnika, opuszczając kraj bez wskazania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu innego adresu do doręczeń niż adres wynikający z treści pełnomocnictwa, na który dokonanego skutecznego doręczenia. Bez znaczenia pozostawał przy tym także stan zdrowia pełnomocnika, poświadczony zaświadczeniem lekarskim za okres od dnia 21 kwietnia 2009 roku do dnia 21 maja 2009 roku, które nie obejmuje dat mających znaczenie w niniejszej sprawie. Istotnym jedynie pozostawało, że decyzja wydana w sprawie została prawidłowo, skutecznie doręczona na adres pełnomocnika wskazany w aktach administracyjnych. Należy przy tym wskazać, iż udzielone przez skarżącego pełnomocnictwo dla jego siostrzenicy – A. J. obejmowało jedynie uprawnienie do reprezentowania skarżącego w postępowaniu administracyjnym. Z treści tego pełnomocnictwa nie wynikało natomiast aby K. D. udzielił A. J. pełnomocnictwa do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zresztą zgodnie z art. 35 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi A. J. nie mogłaby być pełnomocnikiem skarżącego w tym zakresie, ponieważ ww. przepis nie daje podstaw do tego aby pełnomocnikiem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym była siostrzenica strony. Dodatkowo, zdaniem Sądu, należy podkreślić, iż z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że skarżący - znacznie przed upływem terminu do wniesienia skargi - dowiedział się o tym, iż w dniu 26 sierpnia 2009 roku, na adres wskazany przez pełnomocnika skarżącego, doręczono mu zaskarżoną decyzję. Wobec posiadania przez skarżącego tej wiedzy, to jego rzeczą było poczynienie odpowiednich starań w celu złożenia skargi w terminie - osobiście bądź też za pośrednictwem innego pełnomocnika ustanowionego do wniesienia skargi w jego imieniu. Brak starań skarżącego w tym zakresie również wskazuje na niedołożenie przez niego należytej staranności w dbaniu o własne interesy, co - jak już wyżej wyjaśniono - należy traktować jako przyczynę uchybienia terminu z winy wnioskodawcy. Uznać przy tym należy, że mimo, iż skarżący w uzasadnieniu rozpoznawanego wniosku nie wskazywał gdzie przebywał będąc poza swoim miejscem zamieszkania, to bez względu na to czy przebywał on w kraju, czy poza jego granicami, mógł wnieść skargę do sądu, ponieważ wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wymaga jej osobistego złożenia. Zgodnie bowiem z art. 83 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Sąd uznał zatem, że okoliczności wskazywane przez skarżącego nie mogły uzasadniać uwzględnienia rozpoznawanego wniosku. Od skarżącego, jako strony postępowania należycie dbającej o własne interesy, należało bowiem oczekiwać, że pod nieobecność swoją oraz swego pełnomocnika, zorganizuje swoje sprawy w sposób pozwalający na terminowe dokonanie czynności w postępowaniu sądowym. Sąd miał przy tym na uwadze, że jedynie wyjątkowe okoliczności uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu, a należą do nich przykładowo: nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, nieprawidłowe doręczenie pisma urzędowego czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie należą natomiast wskazane przez skarżącego fakty albowiem nie są to przeszkody, których nie można było przezwyciężyć przy użyciu należytego wysiłku. Jak to już wyżej wskazano, również okoliczności wskazujące - według skarżącego - na brak winy po stronie pełnomocnika skarżącego, nie mogły stanowić podstawy uwzględnienia wniosku. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 czerwca 2009 roku i na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jego wniosku o przywrócenie terminu nie uwzględnił.