II SA/Gd 68/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2009 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Skarżący B. P. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 8 grudnia 2008 r. w sprawie zasiłku okresowego. Z akt i twierdzeń stron wynika następujący stan sprawy. 30 lipca 2008 r. Prezydent Miasta wydał trzy decyzje. Decyzją nr [[...]] przyznał skarżącemu zasiłek okresowy z powodu bezrobocia na czas od 4 lipca 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. w wysokości 215,42 zł w okresie od 4 lipca 2008 r. do 31 lipca 2008 r. i w wysokości 238,50 zł miesięcznie w pozostałym okresie, decyzją nr [[...]] przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności po 200 zł miesięcznie od lipca do grudnia 2008 r. oraz decyzją nr [[...]] przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup odzieży w wysokości 150 zł i na zakup środków czystości w wysokości 50 zł. Wydając te trzy decyzje Prezydent Miasta ustalił, że skarżący nie ma żadnego dochodu raz że w jego przypadku kryterium dochodowe wynosi 477 zł. Uzasadniając decyzję w sprawie zasiłku okresowego organ administracji ustalił nadto, że skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z kolei wyjaśniając wysokość przyznanego zasiłku okresowego organ administracji powołał się na art. 38 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, z których wynika, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym takiej osoby a jej dochodem, przy czym kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% tej różnicy. Ponadto wskazano na art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając, że w świetle tego przepisu potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględniane, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W końcu podano, że Ośrodek Pomocy Społecznej posiada ograniczone środki finansowe na udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego. Skarżący od decyzji w sprawie zasiłku okresowego wniósł odwołanie. Z odwołania wynikało, że skarżący zarzucał naruszenie zasady równości z powodu przyznawania zasiłku okresowego w innej wysokości niż zasiłku stałego. Ponadto wynikało z tego odwołania, że skarżący uważał, iż gmina niezasadnie ogranicza wysokość świadczeń w postaci zasiłków okresowych do wysokości otrzymywanej na ten cel dotacji celowej. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło zaskarżoną przez skarżącego decyzję, którą utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji mieści się w granicach przyznanej mu przez ustawę swobody w zakresie ustalania wysokości zasiłku okresowego. Wskazał przy tym na objęcie skarżącego pomocą w innych formach (równolegle wydane decyzje w sprawie przyznania zasiłków celowych), subsydiarność pomocy społecznej i jej ograniczone możliwości finansowe. W skardze skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów Konstytucji, Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o pomocy społecznej. Ze skargi oraz pisma z dnia 16 marca 2009 r. wynika, że skarżący zarzuca niewłaściwe uzasadnienie decyzji organu odwoławczego oraz twierdzi, że gmina niezasadnie ogranicza wysokość świadczeń w postaci zasiłków okresowych do wysokości otrzymywanej na ten cel dotacji celowej. Na rozprawie skarżący wyjaśnił, że od stycznia do czerwca 2009 r. został objęty podobną jak dotychczas pomocą i otrzymał na ten okres zasiłek okresowy w wysokości 238 zł miesięcznie oraz zasiłek celowy po 200 zł miesięcznie. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Zasiłek okresowy jest świadczeniem przyznawanym w granicach tak zwanego uznania administracyjnego, przy czym to uznanie ogranicza się do ustalenia jego wysokości. Normatywnym jego wyrazem jest sformułowanie ustawy (art. 38 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – Dz.U. nr 115 z 2008 r., poz. 728 ze zm.), w którym mowa o jest o tym, że zasiłek okresowy ustala się "(...) do wysokości (...)" określonej kwoty, którą w przypadku skarżącego jest różnica między jego kryterium dochodowym a jego dochodem, czyli przy ustalonym braku dochodu, kwota 477 zł. Tym m.in. różni się zasiłek okresowy od zasiłku stałego, który nie jest przyznawany w wysokości do określonej kwoty, lecz w wysokości określonej kwoty. W tym przypadku (art. 37 ust. 2) ustawodawca posłużył się sformułowaniem "zasiłek stały ustala się w wysokości (...) różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby". A więc górną granicą zasiłku okresowego, który właściwy organ administracji publicznej może przyznać, jest różnica między kryterium dochodowym, a dochodem, czyli w przypadku skarżącego kwota 477 zł. Natomiast dolną granicą tego świadczenia jest, jak wynika z art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, 50% tej różnicy, czyli w przypadku skarżącego 238,50 zł. (W art. 38 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej przewidziano jeszcze bezwzględną dolną granicę tego świadczenia w wysokości 20 zł, która jednakże w niniejszej sprawie nie ma znaczenia.) Ponadto należy uwzględnić art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który reguluje kwestie ustalania wysokości miesięcznego świadczenia, gdy uprawnienie do tego świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca. Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Mając to wszystko na uwadze stwierdzić należy, że zasiłek okresowy został skarżącemu przyznany w granicach określonych przez ustawę, przy czym w najniższej z możliwych wysokości. Dotyczy to zarówno kwoty 215,42 zł za 28 dni lipca, jak i kwoty 238,50 zł za pozostałe miesiące ustalonego w decyzji z 30 lipca 2008 r. okresu. Decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego nie pozostają poza kontrolą sądu administracyjnego nawet w tym zakresie, w którym rozstrzygnięcie mieści się w granicach ustalonych przez prawo. Organ administracji jest zobowiązany wyjaśnić kryteria, którymi kierował się dokonując wyboru jednego z wielu wariantów rozstrzygnięcia, pozostawionych jego uznaniu. Kryteria te podlegają ocenie sądu administracyjnego, który przede wszystkim bada, czy organ administracji nie nadużył przysługujących mu uprawnień. W ocenie Sądu administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę organ administracji, szczególnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekonująco wyjaśniło dlaczego przyznano skarżącemu zasiłek okresowy w najniższej z możliwych wysokości. Z uzasadnienia tego przede wszystkim wynika, że skarżący jest objęty także innymi formami pomocy społecznej. Oznacza to, że organ gminy stosuje różne przyznane mu instrumenty pomocy społecznej i to takie, które w całości zależą od jego uznania (zasiłek celowy). Wynika z tego także, że przyznanie skarżącemu zasiłku okresowego w najniższej z możliwych wysokości nie jest też formą szykany ze strony organu administracji. Potwierdza to fakt, iż w podobnej jak dotychczas wysokości i formie skarżący jest objęty pomocą w dalszym okresie, mianowicie od stycznia do czerwca tego roku. Zauważyć też należy, że przyznanie skarżącemu zasiłku okresowego w najniższej z możliwych wysokości znajduje wyjaśnienie w zasadach finansowania tego rodzaju świadczeń. Otóż z art. 147 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej wynika, że zasiłki okresowe w zakresie przekraczającym granicę ustaloną w art. 38 ust. 3 tej ustawy są finansowane nie z dotacji celowej, a więc z dochodów własnych gminy. Tym samym też należy uznać za niezasadny zarzut skarżącego, który związany jest z takimi zasadami finansowania zasiłków okresowych. Brak podstaw, aby uznać, że organy gminy mają obowiązek przyznawania zasiłku w kwocie przekraczającej kwotę ustaloną zgodnie z art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że skarga skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i z tego powodu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił ją.