II SA/Gd 688/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 17 maja 2004 r., nr [...], Prezydent Miasta przyznał C. S. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w wysokości 418 zł miesięcznie na okres od dnia 1 maja 2004 r. oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne od dnia 1 maja 2004r. Decyzją z dnia 6 maja 2008 r., nr [...], Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 104 art. 163 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 2 lit. c, art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 37 ust. 3 oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950 ze zm.), zmienił ww. decyzję własną z dnia 17 maja 2004 r. w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego w ten sposób, że od dnia 1 maja 2008 r. ustalił wysokość zasiłku stałego na kwotę 324 zł miesięcznie. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że sytuacja dochodowa C. S. uległa zmianie, albowiem uzyskał dochód w postaci zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego na okres od dnia 1 kwietnia 2008 r. bezterminowo w wysokości 153 zł miesięcznie. Powołując się na treść przepisów art. 106 ust. 5 oraz art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stwierdził, że począwszy od dnia 1 maja 2008 r. zasiłek stały przysługuje C. S. w wysokości 324 zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15 lipca 2008 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania C. S. od powyższej decyzji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 8 i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że przyznanie zasiłku stałego jest uwarunkowane spełnieniem określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przesłanek. Osoba ubiegająca się o taki zasiłek musi być całkowicie niezdolna do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, a nadto jej dochód musi być niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy, które to kryterium wynosi 477 zł. Zasiłek ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kolegium wskazało, że odwołujący osiąga dochód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł. Z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika natomiast, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody m.in. w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony. W związku z powyższym Kolegium orzekło jak w osnowie decyzji. W skardze na powyższą decyzję C. S. domaga się wyjaśnienia podstawy prawnej, na jakiej została wydana zaskarżona decyzja. Podniósł, że zasiłek stały jest świadczeniem odrębnym niż zasiłek pielęgnacyjny, który należy się z tytułu osiągnięcia wieku 75 lat. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Z określonej w powołanym przepisie kontrolnej funkcji sądów administracyjnych oraz toczących się przed nimi postępowań wynika, iż Sądy te dokonując oceny działań organów administracji publicznej, nie stanowią kolejnej instancji w sprawach należących do właściwości tych organów i nie są uprawnione do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć w zakresie praw i obowiązków podmiotów prawa administracyjnego. Wniesienie do sądu administracyjnego skargi na akt wydany przez organ administracji publicznej, nie skutkuje tym samym przejęciem sprawy administracyjnej i wydaniem przez sąd końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Funkcja tego Sądu polega bowiem wyłącznie na kontroli wykonywania administracji publicznej przez powołane do tego organy. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym badana jest wyłącznie legalność poddanych sądowej kontroli aktów administracyjnych, czyli ich zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do ich wydania. Inaczej mówiąc, Sąd bada prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, według wskazanych zasad kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - zwanej dalej ustawą, określającej rodzaje pomocy społecznej ze środków publicznych oraz zasady i tryb jej udzielania. Zgodnie z tą ustawą zasiłek stały stanowi jedną z pieniężnych form pomocy społecznej. W myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, w przypadku osób samotnie gospodarującej, przysługuje on pełnoletniej osobie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Ustawodawca uzależnił tym samym przyznanie świadczenia w formie zasiłku stałego od kumulatywnego spełnienia kilku przesłanek do których należą: pełnoletniość osoby ubiegającej się o zasiłek, niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy (spowodowana niepełnosprawnością) oraz uzyskiwanie dochodu nieprzekraczajacego kryterium dochodowego. Kryterium to określone zostało w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) i w odniesieniu do osób samotnie gospodarujących wynosi 444 zł. Stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy wysokość zasiłku stanowi natomiast różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Mając na uwadze powyższe regulacje zauważyć trzeba, iż z treści przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności z użycia w nim zwrotu "zasiłek stały przysługuje" wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową i to zarówno co do faktu jego przyznania lub nie przyznania, jak i co do jego wysokości. Oznacza to, iż właściwy organ administracji publicznej nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego rodzaju świadczenia, którego uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osoby samotnie gospodarujące łącznie przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jego wysokość uzależniona jest natomiast od faktycznie uzyskiwanego dochodu i stanowi uzupełnienie dochodu osób uprawnionych, do określonego w przepisach kryterium. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania, zasiłek stały przyznany został skarżącemu decyzją z dnia 17 maja 2004 r., która to następnie, w związku z weryfikacją kryterium dochodowego, została zmieniona w części dotyczącej wysokości zasiłku. Świadczenie przyznane zostało skarżącemu na skutek ustalenia, że jest ona osobą pełnoletnią, samotnie gospodarującą oraz całkowicie niezdolną do pracy z powodu wieku poprodukcyjnego, a jednocześnie nie osiąga żadnego dochodu. Podstawę wydania kwestionowanego przez skarżącego w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcia, o zmianie tej decyzji, stanowiło natomiast ustalenie przez organ, iż na skutek zmiany sytuacji dochodowej, skarżący osiągał dochód w wysokości 153 zł miesięcznie z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego. Uwzględniając dokonane w postępowaniu administracyjnym ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w ocenie Sądu uznać należało, iż dokonane zostały one w sposób prawidłowy, a zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami prawa. W związku z powzięciem informacji o wystąpieniu okoliczności powodujących zmianę sytuacji dochodowej strony, w myśl art. 107 ust. 1 ustawy w celu zbadania uprawnień strony do przyznanego zasiłku, organ słusznie przeprowadził wywiad środowiskowy. W wyniku wywiadu ujawniono, iż skarżący od dnia 1 kwietnia 2005 r. otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie. Stosownie do tego jako prawidłową uznać trzeba ocenę dokonaną przez organy, iż w miesiącu kwietniu 2008 r. sytuacja dochodowa skarżącego ulegała zmianie, która to zmiana z kolei stanowiła podstawę zmiany decyzji przyznającej mu zasiłek stały w części dotyczącej wysokości świadczenia. Wobec brzmienia art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Przepis ten tworzy katalog zamknięty i wśród świadczeń niepodlegających wliczeniu do dochodu nie wymienia zasiłku pielęgnacyjnego. Dlatego też, w stanie faktycznym niniejszej sprawy przyjąć należało, że dochód skarżącego w kwietniu 2008r. wyniósł 153 zł, co obligowało organ pomocy społecznej do przeprowadzenia postępowania mającego na celu zweryfikowanie decyzji przyznającej zasiłek stały w ustawowym trybie przewidzianym art. 106 ust. 5 ustawy. Powołany przepis stanowi, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na niekorzyść strony nie wymaga jej zgody. Stosownie do treści art. 106 ust. 5 ustawy podnieść zatem trzeba, iż określa on przesłanki uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania, zmierzającego do dokonania weryfikacji decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej. Przepis ten ustanawia przy tym zarówno katalog przesłanek obligatoryjnych, jak i fakultatywnych, których wystąpienie stanowi, bądź też odpowiednio może stanowić podstawę weryfikacji decyzji. Zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi przesłankę obligatoryjną, której wystąpienie nakłada na organ obowiązek zmiany lub uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia, iż uzyskiwany dochód nie uprawnia świadczeniobiorcy do otrzymywania świadczenia lub do otrzymywania go w pierwotnej wysokości. O ile bowiem w przypadku zaistnienia okoliczności stanowiących fakultatywne przesłanki uchylenia decyzji, uznaniu organu pozostawiona została ocena co do zasadności zmiany lub uchylenia rozstrzygnięcia, zaistnienie obligatoryjnej podstawy zawsze winno prowadzić do weryfikacji decyzji. Jednocześnie zarówno art. 16 ust. 5 ustawy, jak i art. 37 ust. 1 ustawy określający zasady przyznania zasiłku stałego, nie pozostawiają organowi swobody w zakresie uznania spełnienia przesłanek do zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały. Tym samym zmiana sytuacji dochodowej, w postaci uzyskiwania dochodu, obliguje organ pomocy społecznej do zmiany lub uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia. Stosownie do powyższego, skoro w niniejszej sprawie na skutek zmiany sytuacji dochodowej skarżącego, jego dochód nie przekroczył kwoty kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku stałego, jako prawidłowe uznać należało dokonanie przez organ pierwszej instancji zmiany decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały, w części dotyczącej jego wysokości, w trybie art. 106 ust. 5 ustawy, poprzez pomniejszenie wysokości świadczenia o kwotę dochodu uzyskiwanego z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, wobec braku podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.