II SA/Gd 689/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia 4 maja 2009 r., nr [...], 2/ określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, 3/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. Z. kwotę 2417 zł (dwa tysiące czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z 11 września 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z 4 maja 2009 r. ustalającą skarżącemu K. Z. jednorazową opłatę w wysokości 24.120 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały podjęte w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Skarżący umową zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 27 stycznia 2009 r. darował swojej wnuczce P. Z. nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] o pow. 1800 m2 położoną w J.. Działka ta w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą Rady Gminy z 6 grudnia 2005 r. Nr [...] została przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Ustalona w tej uchwale stawka procentowa z tytułu wzrostu wartości wynosi 20 %. Wobec zawarcia przez skarżącego umowy darowizny, Wójt Gminy decyzją z 4 maja 2009 r. ustalił skarżącemu jednorazową opłatę w wysokości 24.120 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jej podstawę prawną stanowił przepis art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz postanowienia w/w miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą Rady Gminy z 6 grudnia 2005 r. Art. 36 ust. 4 powołanej ustawy przewiduje, że jeżeli w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel albo użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, to właściwy organ pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości, która nie może być wyższa niż 30 % tego wzrostu. W ocenie organu skarżący, zawierając umowę darowizny, zbył ją na rzecz wnuczki, wobec czego należało nałożyć na niego na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, opłatę na rzecz Gminy w wysokości 20 % wzrostu wartości nieruchomości. W odwołaniu skarżący wskazał na swoją trudną sytuację materialną uniemożliwiającą mu wniesienie opłaty oraz zakwestionował ustalenie wartości nieruchomości twierdząc, że ta, ustalona przez rzeczoznawcę, jest zawyżona. Wskazał ponadto na fakt, że zbycie działki nie przyniosło mu żadnej korzyści materialnej. Organ drugiej instancji utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy, podzielił jego ustalenia w całości. Szczegółowo wyjaśnił stan prawny odnoszący się do ustalenia opłaty. Uznał, że w omawianej sprawie istnieją podstawy do ustalenia opłaty, albowiem umowa darowizny odpowiada pojęciu zbycia nieruchomości użytemu przez ustawodawcę w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Uzasadniając ten pogląd wskazał, że ustawodawca przewidział, iż w każdym przypadku zmiany wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem planu miejscowego lub jego zmianą i zbycia nieruchomości organ jest zobowiązany do pobrania jednorazowej opłaty planistycznej. Zbycie nieruchomości należy, zdaniem organu, rozumieć jako dokonanie obrotu cywilnoprawnego tą nieruchomością, i nie ogranicza się jedynie do odpłatnego zbycia. Ustawodawca w art. 36 ust. 4a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym doprecyzował, w których przypadkach nieodpłatnego zbycia nieruchomości nie pobiera się opłaty. Art. 36 ust. 4a stanowi, iż opłaty, o której mowa w ust. 4, nie pobiera się w przypadku nieodpłatnego przeniesienia przez rolnika własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego na następcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników albo przepisów w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W przypadku zbycia przez następcę nieruchomości przekazanych przez rolnika, przepisy o opłacie, o której mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio. Ustawodawca w art. 36 ust. 4a wśród przypadków wyłączających możliwość naliczenia opłaty planistycznej nie wymienia każdej darowizny nieruchomości, a jedynie te enumeratywnie wyliczone. Art. 37 ust. 1 ustawy mówiący o sprzedaży nieruchomości odnosi się do momentu obliczenia wysokości opłaty i nie modyfikuje ogólnej zasady ustalenia opłaty określonej w art. 36 ust. 4. Odnośnie argumentów skarżącego, że znajduje się on i jego rodzina w trudnej sytuacji majątkowej, organ wyjaśnił, iż ciążący na organie pierwszej instancji, na mocy art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, obowiązek nałożenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości jest niezależny od sytuacji materialnej właściciela nieruchomości. Pełnomocnik skarżącego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowa działka jest zabudowana od 2003 r. domem jednorodzinnym, a zatem w wyniku umowy darowizny nie doszło do zmiany jej przeznaczenia. Podniósł również, kwestionując operat sporządzony w toku postępowania administracyjnego, że w postępowaniu administracyjnym nie wykazano bezpośredniego związku przyczynowego między uchwaleniem planu a wzrostem wartości nieruchomości. Powołując się na orzecznictwo wskazał również, że art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie obejmuje przeniesienia własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości pod tytułem darmym, a zatem również w drodze umowy darowizny, jak to miało miejsce w sprawie. Wskazano również, że skarżący podjął działania zmierzające do unieważnienia umowy darowizny, na mocy której zbył nieruchomość na rzecz wnuczki. W odpowiedzi na skargę powtórzono argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazano, że twierdzenie pełnomocnika skarżącego, jakoby przedmiotowa działka była zabudowana, pozostaje w sprzeczności zarówno z ustaleniami dokonanymi przez rzeczoznawcę majątkowego, jak i z oświadczeniem skarżącego zawartym w akcie notarialnym z 27 stycznia 2009 r. W piśmie z 26 listopada 2009 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że treść oświadczenia woli K. Z. wyrażona w akcie notarialnym nie jest zgodna z prawdą, ponieważ został wprowadzony w błąd przez swoją wnuczkę. W kolejnym piśmie, z 14 grudnia 2009 r., powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2009 r., podtrzymał twierdzenie, że skarżący, darując przedmiotową działkę swojej wnuczce, nie podlega obowiązkowi uiszczenia renty planistycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stanowiącego podstawę prawną decyzji Wójta Gminy z dnia 4 maja 2009 r., jeżeli w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel albo użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, to właściwy organ pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości, która nie może być wyższa niż 30 % tego wzrostu. Organy administracji orzekając o nałożeniu na skarżącego opłaty planistycznej naruszyły art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis ten nie znajduje bowiem zastosowania w sytuacji, gdy nieruchomość została zbyta w drodze darowizny na rzecz osoby bliskiej, tak jak to miało miejsce w sprawie. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. II OPS 3/09, zgodnie z którą pobieranie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie obejmuje sytuacji, gdy nieruchomość została darowana osobie bliskiej. Sąd orzekając w niniejszej sprawie jest tą uchwałą związany w tym znaczeniu, że o ile nie zgadzałby się z wykładnią art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przedstawioną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2009 r., to stosownie do art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) musiałby przedstawić powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd w składzie orzekającym podziela jednak w pełni stanowisko przedstawione w uchwale z 10 grudnia 2009 r., zawartej w niej argumentacji nie będzie jednak przytaczać, ponieważ uchwała ta jest publikowana i dostępna w bazie orzeczeń Lex nr 531130 oraz na stronie internetowej http:// cbois.nsa.gov.pl Rozpoznając ponownie sprawę, organ administracji umorzy postępowanie w przedmiocie nałożenia na skarżącego opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Odpowiednio do art. 152 tej ustawy określono, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2003 r., Nr 97, poz. 888 ze zm. )