II SA/Gd 690/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 14 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z 20 września 2013 r. M. M. zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację rodzinną i materialną. Wskazała, że jej rodzice są po rozwodzie, zamieszkuje skarżąca z matką i młodszą siostrą. Ze względu na procesy sądowe związane z podziałem majątku oraz spłacanym przez matkę skarżącej kredytem pieniężnym wnioskodawczyni utrzymuje się sama i pomaga w utrzymaniu gospodarstwa domowego. Z alimentów jakie utrzymuje od ojca zakupuje niezbędne rzeczy na studia, opłaca przejazdy, internet i telefon. Oświadczyła, że przekazuje również matce część pieniędzy z alimentów na bieżące rachunki i jedzenie, gdyż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wysokość otrzymywanych przez skarżącą alimentów wynosi 1250 zł miesięcznie. W związku z wątpliwościami co do rzeczywistej sytuacji wnioskodawczyni referendarz sądowy wezwał ją do wyciągu z posiadanych przez skarżącą rachunków i lokat bankowych – w tym konta i lokat dewizowych – z ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu, udokumentowania wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, w tym opłat za media; przedstawienie dochodów matki i siostry wspólnie zamieszkujących w tym samym domu; odpisów zeznań podatkowych za 2012 rok, złożonych przez skarżącą i jej matkę; udokumentowania wydatków na zakup biletu miesięcznego, zakup podręczników i innych przyborów na studia, opłat za telefon i za internet; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącą i jej matkę pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała wyciąg z własnego rachunku bankowego, rachunek za energie elektryczną na kwotę 162,47 zł za okres jednego miesiąca, dowód spłaty pożyczki za zakup auta przez matkę w kwocie 517,37 zł, dowód zapłaty za wodę 28,08 zł, zapłatę za śmieci 40,50 zł; zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia matki w kwocie 2974,62 zł netto, kopie zeznania podatkowego matki oraz dowody rejestracyjne dwóch pojazdów osobowych Mercedes-Benz A 140, którego współwłaścicielem jest skarżąca oraz Nissana Micra, którego właścicielem jest matka skarżącej. Pierwszy wedle oświadczenia ma wartość 6 tys. zł a drugi 10 tys. zł. Skarżąca oświadczyła, że jej siostra ma 10 lat i nie uzyskuje dochodu. Referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie zaś do treści art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy może być przyznane, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozważając sprawę wyjaśnia się, że celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Jest to instytucja prawna o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest obowiązek ponoszenia przez strony kosztów postępowania zawiązanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy). Tym samym przyznanie prawa pomocy w odniesieniu do osób fizycznych może mieć zastosowanie tylko wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki ograniczone do możliwości zaspokajania tylko podstawowych potrzeb życiowych. W konsekwencji na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Odnotowania wymaga fakt, że wpis w niniejszej sprawie wynosi 500 zł, zaś skarżąca uiściła kwotę 200 zł. Na wezwanie o dodatkowe dokumenty i oświadczenia wnioskodawczyni przedstawiła wymienione wyżej dokumenty. Rodzina składa się z 3 osób, z których każda osiąga dochody, wbrew bowiem twierdzeniu skarżącej na jej 10-letnią siostrę także z pewnością zostały zasądzone alimenty. Ich wysokość nie została podana. Nie jest zatem znana pełna wysokość dochodów osób zamieszkujących nieruchomość przy ul. O. 8 w P. Przedstawione przez skarżącą dokumenty dotyczące wysokości utrzymania nieruchomości i kosztów dostawy mediów są wybiórcze i chaotyczne, tym samym nie pozwalają na ustalenie jaka jest to miesięcznie kwota. Trudno więc wyrokować czy skarżącą stać na partycypowanie w 1/3 wysokości tych kosztów. Analizując zestawienie transakcji w przedstawionym wyciągu z posiadanego rachunku bankowego stwierdzić należy, że na dochód skarżącej składają się wpłaty tytułem alimentów w wysokości 1250 zł oraz wpłaty od osoby prywatnej na kwotę 200 zł i 1120 zł. Zatem łącznie skarżąca w okresie lipiec - wrzesień 2013 r. posiadała do dyspozycji kwotę 5070 zł. Podkreślić należy, że nie są to miesiące nauki, a wakacji na wyższych uczelniach, więc nie ponosiła skarżąca kosztów związanych z zakupem czegokolwiek na studia czy kosztów dojazdu. Badając przedstawione dokumenty źródłowe oraz oświadczenia wnioskodawczyni referendarz doszedł do wniosku, że skarżąca nie wykazała braku środków na partycypowanie w kosztach postępowania, które sama zainicjowała. Podkreślenia wymaga, że w chwili obecnej ma skarżąca obowiązek uiszczenia 300 zł tytułem uzupełnienia wysokości wpisu. Kolejnym ewentualnym kosztem sprawy może być opłata za sporządzenie uzasadnienia. Podkreślić należy, że w interesie skarżącej leżało należyte zobrazowanie własnej sytuacji finansowej w tym kierunku, aby przekonać referendarza, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie kwoty 300 zł. Natomiast złożenie jakichkolwiek dokumentów, bez ich opisania i bliższego wyjaśnienia czego dotyczą, za jaki okres nie mogło skutkować pozytywnym rozpoznaniem wniosku. Z przedstawionej dokumentacji nie jawi się skarżąca osobą ubogą, a jedynie taka może oczekiwać pozytywnego rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia