II SA/Gd 693/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 20 września 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 01 lipca 2005r., nr [...] w przedmiocie uprawnień dla wdowy po kombatancie oddala skargę. Decyzją z dnia 9 marca 1998r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącej przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. W uzasadnieniu wskazał, że mąż skarżącej był zatrudniony w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w B., R., C., Ch., zgodnie zaś z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Uprawnienia wdowy po kombatancie nie mają charakteru samoistnego lecz pochodny i są co do swej istoty bezpośrednio związane z istnieniem uprawnień przysługujących samemu kombatantowi. Decyzją z dnia 17 sierpnia 2004r. nr [...] Kierownik Urzędu w trybie art. 154 § 1 kpa odmówił uchylenia powyższej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że gdyby mąż skarżącej żył, zostałby pozbawiony przysługujących mu z mocy orzeczenia ZBoWiD uprawnień kombatanckich, co powoduje, że wdowie nie przysługują uprawnienia określone w art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach. Zdaniem organu przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie nie zostało dotknięte jakąkolwiek wadliwością i zostało przeprowadzone w sposób wnikliwy, a ponadto brak jest okoliczności wskazującej na to, aby za zamianą decyzji przemawiał interes społeczny, jak również słuszny interes strony postępowania. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wyraził wykładnię omawianej ustawy, że wdowy i wdowcy po żołnierzach i funkcjonariuszach można pozbawić świadczeń po zmarłym kombatancie po uprzednim przeprowadzeniu weryfikacji za jego życia. Decyzją z dnia 1 lipca 2005r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) i art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 17 sierpnia 2004r. Uzasadniając decyzję organ podtrzymał dotychczasowe ustalenia i wnioski oraz wskazał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżąca nie wskazała, aby w sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne lub prawne uzasadniające uchylenie decyzji własnej. Organ wskazał, że bezspornym jest fakt zatrudnienia męża skarżącej w organach Bezpieczeństwa Publicznego, w związku z czym nie przysługują mu uprawnienia kombatanckie. Brak jest w aktach sprawy dowodów wskazujących na to, aby w odniesieniu do męża skarżącej miał zastosowanie przepis art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach. Ponieważ uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach nie są prawem samoistnym lecz pochodnym, ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby je, gdyby żył. Z uwagi na fakt, że osobom zatrudnionym w organach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego uprawnienia kombatanckie nie przysługują, mąż skarżącej zostałby pozbawiony uprawnień kombatanckich, co w konsekwencji powoduje, że skarżącej nie przysługują uprawnienia wdowy po kombatancie. W skardze skarżąca zakwestionowała możliwość pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie, twierdząc, że ustawa o kombatantach nie daje podstaw do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Powołała się przy tym na bliżej nie określone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Możliwość pozbawienia uprawnień kombatanckich otrzymanych na podstawie dotychczasowych przepisów, czyli przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, przewiduje art. 25 ust. 2 wskazanej ustawy. Jedną z okoliczności uzasadniających pozbawienie uprawnień kombatanckich nabytych na podstawie dotychczasowych przepisów jest fakt ich otrzymania wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 tej ustawy z wyjątkiem osób, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierzy z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. Okolicznością bezsporną w sprawie było, że mąż skarżącej H. O. uprawnienia kombatanckie uzyskał z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 1 czerwca 1948r. do 31 lipca 1949r. Nie ulega zatem wątpliwości, że H. O. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Ów udział w walkach polegał na walce w szeregach funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego z organizacjami niepodległościowymi (które sam H. O. nazywał -we własnoręcznie sporządzonych i zachowanych w aktach sprawy relacji- bandami reakcyjnego podziemia). Przepis art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit."a" ustawy o kombatantach w sposób jednoznaczny stanowi, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, zaś wg art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. "a" osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. W konsekwencji stwierdzić należy, że gdyby H. O. żył, to byłby pozbawiony uprawnień kombatanckich. W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie, które wywodzi ona z uprawnień swego zmarłego męża. Są to uprawnienia pochodne. Konsekwencją tego jest to, że podstawy uzasadniające pozbawienie uprawnień kombatanckich H. O., uzasadniają odmowę przyznania skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie. Orzecznictwie zarówno Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w tej mierze jednolite i utrwalone. Tytułem przykładu wystarczy wskazać uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996 r. III AZP 32/95, która została opublikowana w OSNAPiUS nr 15 z 1996 r., poz. 206. zgodnie z którym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 25 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) można pozbawić uprawnień określonych w art. 20 ust. 2 w związku z ust. 3 tej ustawy, wdowy lub wdowców - emerytów lub rencistów pozostałych po osobach, które uzyskałyby uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu, na który powołuje się skarżąca był odosobniony i nie zyskał aprobaty w orzecznictwie NSA. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalono.