II SA/Gd 698/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody z dnia 2 lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić P. N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. P. N., we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF 20 września 2013 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, mając na utrzymaniu troje dzieci. Źródłem dochodów rodziny są dochody małżonków z tytułu umów o pracę w wysokości 6 487,92 zł netto miesięcznie - wnioskodawcy oraz w kwocie 2 084,56 zł miesięcznie netto – jego żony. Oceniając stan swego majątku wnioskodawca podał, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 120 m2. Ponadto, uzasadniając swój wniosek wnioskodawca wskazał na niskie zarobki rodziny, konieczność utrzymania całej rodziny, koszty leczenia córki na przewlekłą chorobę oraz opłaty za media – na poziomie około 2170 zł miesięcznie. Wnioskodawca napisał, że jest pracownikiem naukowym zatrudnionym na uczelni państwowej, co ogranicza jego możliwości dodatkowego zarobkowania. Z kolei, jego żona jest nauczycielem mianowanym, zatrudnionym w szkole prywatnej na niepełnym etacie. Wnioskodawca na żądanie referendarza nadesłał dokumenty źródłowe, w tym zaświadczenia o zarobkach swoich i żony, wyciągi z osobistego konta bankowego, zaświadczenie z Poradni Rejonowej w S. z 3 października 2013 r. potwierdzające okoliczność pozostawania jego córki pod opieka kardiologiczną oraz kserokopię legitymacji studenckiej jednej z córek. Nadesłane dokumenty potwierdzają okoliczności, wskazane w treści urzędowego formularza PPF, dotyczące wysokości zarobków małżonków, wskazują także, że na konto bieżące wpływają stałe i regularne dochody z dwóch stosunków pracy wnioskodawcy oraz z jednego stosunku pracy jego żony. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jedn. ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (tak m.in. NSA w postanowieniu z 15 marca 2011r., sygn. akt II GZ 83/11 – lex 783924). Instytucja ta określana jest mianem "prawa ubogich", gdyż przewidziana została dla osób ubogich, które z uwagi na stan swoich dochodów oraz majątku nie są w stanie ponosić kosztów postępowania w sprawach sądowych – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia - generalnie wymagające wsparcia socjalnego ze środków publicznych. Dokonując oceny niniejszego wniosku referendarz stwierdził, że wnioskodawca do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych nie należy. Jego sytuacja materialna wydaje się być stabilna: zarówno on jak i jego żona posiadają stałe źródło dochodów z tytułu zatrudnienia, a dochody które małżonkowie osiągają są – jak na realia polskie – wysokie (łącznie około 8 500 zł miesięcznie) i nie zmienia tej oceny fakt, że wnioskodawca ma na utrzymaniu troje dzieci. Oceniając te wszystkie okoliczności uznać należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stałe źródła utrzymania skarżącego i jego żony i fakt uzyskiwania dochodów na stosunkowo wysokim poziomie, nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącego kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa skarżącego jest na tyle dobra, że jest on w stanie, choćby z otrzymywanych miesięcznych dochodów, ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie, w tym zarówno wpis od skargi w wysokości 500 zł, jak i inne koszty postępowania. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, że instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. W ocenie referendarza zaś, skarżący – uzyskując stałe i stosunkowo wysokie dochody co miesiąc, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, że udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.