II SA/Gd 699/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Referent Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 20 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lipca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta decyzją z dnia 5 czerwca 2007 r., na podstawie art. art. 7, 8, 17 ust. 1 pkt 5, 39, 100 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku M. W. przyznał mu pomoc pieniężną w formie zasiłku celowego w wysokości 70 złotych na zakup leku Zyllt. Organ administracji ustalił, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzącą gospodarstwo domowe z synem a dochód na członka rodziny wynosi 385,00 złotych i nie przekracza kryterium dochodowego dla rodziny wynoszącego 702,00 złote. Uwzględniając możliwości Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie oraz ograniczone środki na przyznawanie zasiłków celowych organ I instancji wyjaśnił, że nie może uwzględnić wniosku strony o przyznanie pomocy na zakup leków w całości. M. W. wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym wywodził, że jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do pracy, samotnie wychowującą dziecko w wieku szkolnym. Odwołujący się wyjaśnił, że pracownik socjalny przyznający mu świadczenia nie pokrywa mu w całości kosztów lekarstw, a w szczególności nie przyznaje pomocy finansowej na niezbędny dla niego lek zyllt, co nie zapewnia mu prawidłowego leczenia po przebytym zawale serca. Ponadto wskazywał, że jego wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego nie jest rozpoznawany w najkrótszym terminie, co nie zapewnia prawidłowego leczenia. Powołując się na te okoliczności domagał się przyznania mu na zakup lekarstw kwoty 300 złotych miesięcznie, a nie jak dotychczas 250 złotych. Nie uwzględniając tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 2 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w dniu 24 lipca 2007r., podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń z tej pomocy przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód nie przekracza 351 złotych przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia. W toku aktualizacji wywiadu przeprowadzonego w dniu 30 maja 2007r. ustalono, że wnioskodawca zajmuje jeden pokój w 3 pokojowym mieszkaniu komunalnym matki i nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego ze względu na nadmetraż. Jest osobą niepełnosprawną z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, samotnie wychowującym syna w wieku szkolnym a dochód na osobę w tej rodzinie wynosi 191,50 złotych, na który składa się zasiłek stały w kwocie 319 złotych oraz zasiłek rodzinny w wysokości 64 złote. W toku postępowania wnioskodawca przedstawił zaświadczenie lekarskie, że winien przyjmować opisane w nim leki. Uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Jest to świadczenie o charakterze fakultatywnym, którego przyznanie następuje przy uwzględnieniu między innymi możliwości finansowych konkretnego ośrodka pomocy społecznej, a także sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o tę pomoc. W ocenie organu administracyjnego na tej podstawie prawnej nie mogą być pokrywane wszelkie koszty utrzymania osób i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej a jedynie pomoc w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych. Zasiłek ten ma charakter uzupełniający i nie zaspokaja wszystkich potrzeb ubiegających się, dlatego też organy pomocy społecznej przy przyznawaniu zasiłków celowych winny uwzględniać z jednej strony posiadane środki na tego rodzaju świadczenia, z drugiej natomiast strony liczbę i sytuację osób ubiegających się o tego rodzaju pomoc społeczną. Organ odwoławczy ustalił, że w czerwcu 2007r. na zasiłki celowe wydatkowano kwotę 198.205 złotych dla 1211 gospodarstw domowych (w ramach 1/12 części środków budżetowych przewidzianych na ten cel). Kwota najniższego zasiłku celowego wynosiła 45 złotych, natomiast średni zasiłek 163,67 złotych. Z akt sprawy wynika, że odwołujący się jest objęty wszechstronną pomocą, gdyż otrzymuje zasiłek stały i zasiłki celowe, których wartość w maju 2007r. wynosiła 520 złotych, w czerwcu 800 złotych, w tym 180 złotych na lekarstwa w tym zyllt. W lipcu 2007r. przyznano odwołującemu się świadczenia pieniężne w kwocie 800 złotych, w tym na leki i leczenie 180 złotych. Przyznany M. W. zasiłek celowy w kwocie 70 złotych na zakup leku nie wystarcza na pokrycie całego kosztu jego nabycia, gdyż żądanie to przekracza możliwości z pomocy społecznej przy uwzględnieniu potrzeb innych osób znajdujących się w podobnej bądź trudniejszej sytuacji finansowej. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności dotyczących puli środków przeznaczonych w MOPR w czerwcu 2007r. na zasiłki celowe dla łącznie 1211 gospodarstw domowych brak było w ocenie SKO podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza prawo tylko z tej przyczyny, iż nie spełnia w całości żądań odwołującego się. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących wydania decyzji o przyznaniu zasiłku celowego z opóźnieniem organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej załatwienie sprawy przyznania zasiłku celowego wymaga uprzedniego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który przeprowadzono w niniejszej sprawie. M. W. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego 21 maja 2007r., wywiad środowiskowy przeprowadzono w dniu 30 maja 2007r. a decyzja przyznająca zasiłek celowy wydana została 5 czerwca 2007r. W tych okolicznościach brak jest podstaw do przyjęcia, iż organ I instancji z nieuzasadnionym opóźnieniem rozpatrzył żądanie strony. Organ odwoławczy wyjaśnił również odwołującemu się, że w kolejnych miesiącach może również ubiegać się o dalszą pomoc w formie zasiłków okresowych, gdyż przyznane dotychczas mu świadczenia pieniężne nie zamykają mu drogi do starania się o zasiłki celowe na zakup leków w kolejnych terminach. M. W. wniósł skargę do Sądu, w której kwestionował dopuszczalność odmowy przyznania mu zasiłku celowego na zakup wszystkich leków jakie zapisują mu lekarze. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z odwołaniem się do argumentacji faktycznej i prawnej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że skoro w miesiącu czerwcu 2007r. skarżący otrzymał zasiłki celowe w łącznej kwocie 800 złotych w tym na zakup leków, a w miesiącu lipcu w kwocie 830 złotych, w tym 200 złotych na zakup leków to organ I instancji był uprawniony do odmowy pokrycia wszystkich kosztów leków, w sytuacji gdy posiadane środki na zasiłki celowe musiały być podzielone na różne potrzeby życiowe 1211 gospodarstw domowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do art. 39 ust. 1 cyt. wyżej ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości na zakup żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Z treści tej normy prawnej wynika, że jest to świadczenie o charakterze fakultatywnym, które może być przyznane na wskazane wyżej potrzeby. Oznacza to, że organ administracji rozpatrujący wniosek strony o przyznanie zasiłku celowego na zakup leku nie jest związany żądaniem strony co do wysokości tego świadczenia i to niezależnie od celu na jaki może być przyznany. W tym zakresie Sąd podziela w całości wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnić należy skarżącemu, że zasady ogólne i zakres przedmiotowy ustawy określone zostały w jej rozdziale pierwszym, w który wskazano między innymi, że: • rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3) • potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Ta ostatnia norma prawna jednoznacznie wskazuje, że organy administracji nie posiadają całkowitej swobody w zakresie przyznania zasiłków celowych, gdyż zasadniczym ograniczeniem są opisane wyżej możliwości konkretnego ośrodka pomocy społecznej. Oznacza to, że w przypadku braku odpowiednich środków finansowych na przyznawanie zasiłków celowych organy administracji winny dzielić posiadane środki pomiędzy wszystkie osoby ubiegające się o tą formę pomocy pieniężnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób precyzyjny i jednoznaczny wskazano, że w miesiącu czerwcu 2007r. MOPR dysponował kwotą 198.205 złotych na przyznanie zasiłków celowych, o które ubiegało się 1211 osób. Średni zasiłek wyniósł 163,67 złotych, a najniższy 45 złotych. Ponadto skarżący w tym samym miesiącu oraz w lipcu 2007r. otrzymał zasiłki celowe odpowiednio w kwotach 800 złotych i 830 złotych, w tym 200 złotych na zakup leków. Z tych też przyczyn brak jest podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo. Na marginesie wyjaśnić należy skarżącemu, że nie tylko osoby pobierające świadczenia w postaci zasiłków stałych i okresowych lecz również inni obywatele, w tym emeryci i renciści oraz osoby uzyskujące minimalne płace, nie mają zapewnionej możliwości pokrycia z budżetu państwa lub gminy wszystkich kosztów zakupu leków. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.