II SA/Gd 7/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. K. i M. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 czerwca 2005 r., nr [...], 2. orzeka, że wymienione w punkcie pierwszym decyzje nie mogą być wykonane. D. K. i M. F. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2005 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 czerwca 2005 r., nr [...] nakazującą skarżącym rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 4,75 m x 6,00 m + 2,30 m x 6,00 m, rozbiórkę obiektu budowlanego - sanitariatu (w.c.) o wymiarach 0,95 m x 1,05 m oraz rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję natrysku o wymiarach 1,05 m x 0,90 m wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] w Ż. gmina K. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Podstawę jej wydania stanowiły ustalenia organu, że skarżące bez wymaganego pozwolenia na budowę wybudowały po 1 stycznia 1995 r. obiekty budowlane pełniące funkcję letniskową i natrysku oraz sanitariat. W związku z powyższym organ pierwszej instancji na mocy art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane postanowieniem z dnia 17 marca 2005 r. wstrzymał prowadzone roboty budowlane oraz zobowiązał skarżące do przedłożenia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów w tym m. in. zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności przedmiotowych obiektów budowlanych z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzja organu pierwszej instancji była konsekwencją nieprzedłożenia przez skarżących żądanych dokumentów. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji. W skardze na powyższą decyzję D. K. i M. F. wskazały, że przedmiotowe obiekty budowlane miały stanowić zabezpieczenie mającej w przyszłości powstać na działce pasieki, a działalność taka nie jest sprzeczna z przeznaczeniem terenu wynikającym z planu zagospodarowania przestrzennego. Podniosły również, że wokół przedmiotowej działki istniały inne budynki, co utwierdziło skarżące w przekonaniu, iż nie naruszały prawa. Zdaniem skarżący organy nie wskazały, dlaczego nie mogły na przedmiotowej działce postawić gotowego obiektu przenośnego dla celów gospodarczych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wyjaśnił, że strona skarżąca nie podważała w odwołaniu rekreacyjnego sposobu użytkowania przedmiotowych obiektów. Zmiana stanowiska strony skarżącej na etapie skargi nie mogło być, zdaniem organu odwoławczego, uznane za wiarygodne. Postanowieniem z dnia 5 października 2006 r. postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało zawieszone na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w oczekiwaniu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie dotyczącej zgodności art. 48 ustawy Prawo budowlane z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie o sygn. akt P 37/06 orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880 ), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powyższy wyrok ogłoszony został w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 grudnia 2007 r. Nr 247, poz. 1844. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte postanowieniem z dnia 3 stycznia 2008 r. Rozpoznając skargę, po podjęciu zawieszonego postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, podlegają ogłoszeniu, jeżeli dotyczą ustaw, w Dzienniku Ustaw i wchodzą w życie, o ile sam Trybunał nie postanowi inaczej, z dniem ogłoszenia. Zatem przepis art. 48 w zakresie wskazanym przez Trybunał i w części dotyczącej wskazanego w nim sformułowania "w dniu wszczęcia postępowania", na skutek w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, utracił moc z dniem 29 grudnia 2007r. Wyrok ten oznacza, że w odniesieniu do samowoli budowlanych dokonanych na terenach, dla których nie ma obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodność samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z tzw. porządkiem planistycznym, która to zgodność jest warunkiem legalizacji, może być stwierdzona również decyzją o warunkach zabudowy uzyskaną przez inwestora także po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Wyrok ten ma zatem wprost zastosowanie do sytuacji skarżących, które w warunkach samowoli budowlanej zrealizowały inwestycję na terenie, na którym w chwili prowadzenia postępowania rozbiórkowego nie było planu zagospodarowania przestrzennego i które w dacie wszczęcia tego postępowania nie dysponowały ostateczną decyzją o warunkach zabudowy. W chwili obecnej na skutek wydanego przez Trybunał wyroku istnieje możliwość legalizacji dokonanej samowoli w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy uzyskaną przez skarżące po wszczęciu postępowania. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Art. 145a § 1 k.p.a. stanowi zaś, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Ponieważ stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, to należy przyjąć zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1360/97 oraz z dnia 25 października 1999 r., sygn. akt II SA 1294/99). Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999r., sygn. akt III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000r., poz. 16). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Wobec wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyżej opisanego wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. w niniejszej sprawie zaistniała zatem podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego obligująca sąd administracyjny do uchylenia wydanych przez organy obu instancji decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ nadzoru budowlanego uwzględni stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, czyli przyjmie, że legalizacja samowoli budowlanej na terenie, na którym nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, może nastąpić także na podstawie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, którą inwestor uzyskał już po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Zatem w dalszym toku postępowania w tej sprawie organ administracji ustali czy dla terenu, na którym położona jest działka skarżących obowiązuje już miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ustalenie to jest bowiem konieczne dla prawidłowego określenia obowiązku inwestorów wynikającego z art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. W zależności od dokonanego ustalenia organ zobowiąże skarżące albo do przedłożenia zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami planu albo do przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w określonym terminie, a także do złożenia pozostałej dokumentacji wskazanej w przepisie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Wyznaczony przez organ termin powinien uwzględniać konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił w punkcie pierwszym sentencji wyroku wydane w sprawie decyzje i stosownie do art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł w punkcie trzecim sentencji wyroku o wstrzymaniu ich wykonalności.