II SA/Gd 701/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie grzywny w celu przymuszenia do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2007r., pan M. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych, wskazał także na prowadzoną przeciwko niemu egzekucję komorniczą. Wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem w wieku 8 lat oraz czteromiesięczną córką. Posiada dwa lokale użytkowe. Nie ma zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. W ocenie skarżącego, jego sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych, ponieważ nie posiada on środków nawet na bieżące utrzymanie siebie i dzieci. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy, Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, pismem z dnia 19 grudnia 2007 r., zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia odpisów wszystkich złożonych przez niego zeznań podatkowych za rok 2006, a w przypadku ich nie składania stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, dowodów potwierdzających wysokość aktualnego dochodu (poniesionej straty) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, zaś jeśli aktualnie wnioskodawca działalności nie prowadzi, przedłożenia stosownego dokumentu na tą okoliczność, odpisów złożonego zgłoszenia identyfikacyjnego wraz z jego aktualizacjami, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez skarżącego kosztów utrzymania oraz dokumentów obrazujących wysokość zobowiązań wobec ZUS i innych podmiotów, dokumentów obrazujących wysokość zadłużeń w odniesieniu do których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, wskazanie kto jest matką dzieci zamieszkujących razem ze skarżącym oraz podanie osiąganych przez tę osobę zarobków, bądź przedłożenie dokumentu potwierdzającego pozostawanie przez nią osobą bezrobotną, oświadczenia czy rodzina korzysta z pomocy społecznej, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego pojazdów mechanicznych, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarżący wyżej wymienionych dokumentów nie przedłożył. Nie złożył także stosownych oświadczeń we wskazanym zakresie. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2008 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania panu M. K. prawa pomocy uznając, że skarżący nie udowodnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania tego prawa we wnioskowanym zakresie, ponieważ nie przedłożył wskazanych w piśmie z dnia 19 grudnia 2007 r. dokumentów, jak również nie złożył wymaganych oświadczeń, które pozwoliłyby na wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jego aktualnej sytuacji finansowej. Pismem z dnia 26 lutego 2008 r. M. K. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, ponawiając oświadczenia zawarte w piśmie z dnia 9 listopada 2007 r. oraz we wniosku o zwolnienie od kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy oznacza, iż ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie, zamiast strony, budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi, który nie ma na to dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji), czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 § 1 p.p.s.a.. Skoro przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, to rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Powyższe wprost wynika z treści art. 246 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1. w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2. w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący w swoim oświadczeniu wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem w wieku 8 lat oraz czteromiesięczną córką. Posiada dwa lokale użytkowe. Nie ma zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. W ocenie skarżącego jego sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych, ponieważ nie posiada on środków na bieżące utrzymanie siebie i dzieci. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy został on wezwany pismem z dnia 19 grudnia 2007 r. do przedłożenia szeregu dokumentów mających uprawdopodobnić ciężką sytuację materialną uzasadniająca przyznanie mu prawa pomocy, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarżący jednakże żądanych dokumentów nie złożył. Powyższa okoliczność oznacza, iż brak było podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Nie przedłożenie wskazanych w piśmie z dnia 19 grudnia 2007 r. dokumentów uniemożliwiło bowiem Sądowi ocenę sytuacji materialnej skarżącego. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny – kierując się treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji postanowienia.