II SA/Gd 702/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wykonania określonych robót budowlanych postanawia odmówić R. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF, ostatecznie uzupełnionym 30 marca 2017 r., R. D. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu od skargi. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, wnioskodawca prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci. Małżonkowie utrzymują się z dochodów z umów o pracę – wedle oświadczenia – w wysokości 2000 zł miesięcznie netto (żona wnioskodawcy) oraz 3200 zł miesięcznie netto (wnioskodawca). Dzieci studiują, nie pracują, nie posiadają żadnego majątku. Z oświadczenia wynika, że wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni około 150 m2 usytuowanego na działce o powierzchni 973 m2 oraz udziału 19/288 w zabudowanym gospodarstwie rolnym o powierzchni 6,38 ha (budynek mieszkalny, chlewnia, stodoła, garaż, budynek gospodarczy, drewutnia, szopa), co do którego toczy się postępowanie o dział spadku. Nie posiada on żadnego innego majątku, ani oszczędności. Wnioskodawca wyliczył, że miesięcznie na niezbędne koszty utrzymania siebie i rodziny wydaje około 1500 zł, w tym: ubezpieczenie – 150 zł, OC – 80 zł, energia elektryczna – 150 zł, gaz – 121,50, podatek od nieruchomości – 32 zł, woda – 33,50 zł, wywóz śmieci – 43 zł, ścieki – 100 zł, internet – 55 zł, bilety dojazdu na uczelnię – 150 zł, paliwo – 400 zł, przegląd pojazdów – 15 zł, ogrzewanie – 230 zł). Na wezwanie referendarza wnioskodawca oświadczył, że nie posiada kont bankowych. Wyciągi z kont żony zostały przedłożone do sprawy o sygn. akt II SA/Gd 627/16. Oświadczył, że posiada dwa samochody osobowe: Ford Escort z 1996 r. i Ford Fiesta z 1998 r., których wartość nie przekracza 1000 zł. Wskazał też, że zakupił drewno opałowe na kwotę 3200 zł, zaś koszt jego przywozu wyniósł 460 zł. Przedłożył też rachunek na zakup łańcucha do piły oraz przedłużki syfonu do umywalki w kwocie 75,87 zł oraz fakturę na naprawę auta opiewającą na kwotę 464,38 zł. W myśl art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Zgodnie z żądaniem sformułowanym w punkcie 4 formularza PPF, referendarz rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z wpisu sądowego od skargi. Należało zatem ustalić, czy w sprawie została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a więc, czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek referendarz dokonał oceny sytuacji materialnej, życiowej, ekonomicznej wnioskodawcy na podstawie oświadczeń i informacji zawartych we wniosku, dołączonych za żądanie referendarza dokumentów źródłowych, potwierdzających okoliczności podane we wniosku (a więc wysokości dochodów małżonków), a także w oparciu o ogólną wiedzę i doświadczenie życiowe. W ocenie referendarza, strona, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie w wysokości 200 zł bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Na wstępie należy wskazać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy strona znajduje się w naprawdę trudnej sytuacji materialnej, ekonomicznej i bytowej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na taką właśnie sytuację nie mogą ponieść kosztów postępowań sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym, ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że wnioskodawca powinien przedstawić pełne dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, przemawiające za przyznaniem mu prawa pomocy. Strona zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść pełnych kosztów postępowania. Informację o istotnych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawcy, których analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy podać w sposób pełny i rzetelny. W okolicznościach niniejszej sprawy należy zauważyć, że wnioskodawca i jego żona osiągają stałe dochody w kwotach miesięcznych netto około 3200 i 2000 zł, co łącznie daje dochód rodziny na poziomie 5200 zł miesięcznie. Stałe koszty utrzymania związane z opłacaniem mediów wnioskodawca ocenił na kwotę 1800 zł (po dodaniu do kwoty 1500 zł kwoty 305 zł stanowiącej koszt opału przeliczony w skali miesiąca – udokumentowany rachunkiem na wezwanie referendarza), co oznacza, że po odliczeniu tej kwoty małżonkom pozostaje kwota 3400 zł miesięcznie na wyżywienie i inne niezbędne wydatki. Małżonkowie posiadają również majątek w postaci nieruchomości budynkowej i udziału w gospodarstwie rolnym oraz dwóch samochodów, nie wykazują natomiast obciążających ich budżet zobowiązań kredytowych. Osiągany dochód w rodzinie jest na poziomie średnim w skali kraju. Natomiast kwota wpisu sądowego od wniesionej skargi wynosi 200 zł. Zdaniem referendarza, osiągane dochody w wyżej wskazanej wysokości wykluczają możliwość uznania wnioskodawcy za osobę ubogą, czy pozbawioną środków do życia, wymagającą pomocy ze strony państwa. W konsekwencji też, w ocenie referendarza, wnioskodawca jest w stanie pokryć koszt wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie z uzyskiwanych dochodów, a to wyklucza możliwość przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, referendarz uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i na tej podstawie prawnej w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji