II SA/Gd 703/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 sierpnia 2007r., Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 20 listopada 2007r. F.M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż utrzymuje się z emerytury w wysokości 2277 zł netto – odcinek w aktach sprawy (k. 74). Otrzymywaną kwotę przeznacza na utrzymanie domu i siebie. Wskazał, iż pozostaje w trudnej sytuacji materialnej i bez uszczerbku utrzymania siebie nie jest w stanie pokryć kwoty wpisu. Skarżący wskazał, iż posiada dom o pow. 110 m2 i działkę o pow. 390 m2. Na dwukrotne wezwania o przedstawienie dokumentów źródłowych oraz złożenia oświadczeń w żądanym zakresie skarżący przedłożył faktury związane z utrzymaniem domu: za zakup opału 840 zł, za wodę ścieki 270,24 zł, za telefon 80,12 zł, za energie elektryczną 142,46 zł, za gaz 259,73 zł. Z zaświadczenia o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, iż wnioskodawca osiągnął w 2006r. dochód w wysokości 30.767,00 zł. Budynek mieszkalny jest własnością wnioskodawcy. Wnioskodawca oświadczył, iż razem z nim zamieszkuje w budynku syn z rodziną, który opiekuje się wnioskodawcą. Wnioskodawca z uwagi na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki i stałej pomocy w codziennym życiu. Skarżący oświadczył, iż rachunków bankowych nie posiada, i poza świadczeniem opieki innej pomocy od rodziny nie otrzymuje. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Mając na względzie fakt, że wniosek dotyczy jedynie o zwolnienia z kosztów sądowych, Sąd rozważał tylko, czy spełnione zostały wyżej wymienione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku PPF i przedłożone dokumenty oraz złożone oświadczenia podnieść należy, iż skarżący nie ujawnił wszystkich aspektów swojej sytuacji materialno-finansowej. Mianowicie zataił początkowo przed Sądem fakt, iż nie mieszka sam w domu przy ul. R. w G., ponadto do chwili obecnej nie ujawnił dochodów osiąganych przez syna i jego żonę. Skoro syn z rodziną zamieszkuje w domu skarżącego to winien partycypować w kosztach utrzymania nieruchomości. Stąd też nie znając prawdziwych dochodów gospodarstwa domowego skarżącego Sąd nie jest w stanie ocenić jaką część dochodów gospodarstwa pochłaniają stałe opłaty. Skarżący nie przedłożył dowodów potwierdzających dokonywanie zakupu leków na kwotę 300 zł miesięcznie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 stwierdził: skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która - poddana ocenie Sądu - może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Uchylanie się przez skarżącego od składania dokładnych oświadczeń i przedstawiane jedynie wybiórczo wybranych informacji i danych nie jest działaniem, które spowoduje przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ Sąd nie ma do tego podstaw. Wobec powyższego, Sąd podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.