II SA/Gd 705/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Sędzia SO (del.) Elżbieta Kowalik - Grzanka Protokolant: Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi K. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 26 stycznia 2001r. [...] w przedmiocie nakazu zamurowania otworów okiennych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] z dnia 18 grudnia 2000 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą być wykonane w całości. II SA/Gd 705/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia 18 grudnia 2000 r. [...] Powiatowy Inspektor r4adzoru Budowlanego w [...], powołując się na przepisy art. 103 u. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (D.U. 89 poz. 414 z póżn. zmianami) oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229) nakazał K. i K. Z. A. B. oraz M. P., w terminie do 15 marca 2001 r., zamurowanie otworów okiennych usytuowanych w ścianie granicznej budynku mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...], graniczącego z nieruchomością przy ul. [...]. W uzasadnieniu powołano się na postanowienie Komendanta Miejskiego państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 1 września 2000r., z którego wynika, że lokalizacja dwukondygnacyjnego budynku mieszkalnego z otworami okiennymi w ścianie leżącej na granicy działki jest niezgodna z przepisami przeciwpożarowymi. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. Z., podnosząc iż wybudowanie na granicy działek położonych przy ul. [...] i ul. [...] budynku-oficyny wraz z otworami okiennymi miało miejsce w roku 1937 za zgodą ówczesnych władz i właściciela nieruchomości sąsiadującej. Wskazał, że wykonanie decyzji organu I instancji spowoduje niemożność zamieszkania w pomieszczeniach budynku (pokojach) z uwagi na brak dopływu powietrza i światła. Podkreślił także, iż żadne władze nie kwestionowały dotychczasowej zabudowy. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], po rozpatrzeniu odwołania K. Z., decyzją z dnia 26 stycznia 2001 r. [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie przepisu art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo Budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) właściwy organ nakazuje właścicielowi lub zarządcy wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami w przypadku wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami. Przepisy natomiast nie przewidywały możliwości lokalizacji otworów okiennych w ścianie granicznej budynków zlokalizowanych na dziatkach zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej. Nadmieniał także, że organy Państwowej Straży Pożarnej uznały lokalizację przedmiotowego budynku mieszkalnego usytuowanego bezpośrednio przy granicy działki, z otworami okiennymi w ścianie granicznej jako niezgodną z przepisami pożarowymi. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł K. Z., w której wskazał, że jego nieruchomość znajduje się na terenie przeznaczonym pod budownictwo domów jednorodzinnych, który graniczy ze strefą usługowo - techniczną, zaś właściwe organy, przy udzielaniu pozwolenia na działalność handlowo-usługowa nowemu nabywcy terenów położonych przy ul. [...], nie uwzględnił konieczności rozgraniczenia tych dwóch odmiennych stref. Skarżący podniósł w skardze także i to, że zamurowanie okien w jego budynku doprowadzi do pozbawienia go światła dziennego oraz to, że budynek wzniesiony został na podstawie pozwolenia na budowę uzyskanego w 193 7r. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269)J sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujący sprawę organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawną podstawą decyzji nakazującej skarżącemu zamurowanie okien był przepis art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229), który stanowił, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Zastosowanie nieobowiązujących obecnie przepisów Prawa budowlanego z 1974r. możliwe jest jedynie na podstawie przepisu art. 103 u.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (D.U. 89 poz. 414 z późn. zmianami), w myśl którego przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Art.. 48 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego odnosi się natomiast do obiektów budowlanych wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Zatem podstawową przesłanką zastosowania przepisów Prawa budowlanego z 1974r. jest stwierdzenie, że dany obiekt budowlany został wzniesiony przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994r. (1 stycznia 1995r. ) bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Nie budzi wątpliwości fakt wzniesienia budynku, w którym znajdują się podlegające zamurowaniu według decyzji okna, przed 1 stycznia 1995r. Organy administracji nie poczyniły natomiast niezbędnych ustaleń w zakresie stwierdzenia, czy budynek ten został wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę. W toku prowadzonego przez organy obu instancji postępowania skarżący wielokrotnie podnosił, że nie może przedłożyć do wglądu żądanej dokumentacji źródłowej, tj. dokumentacji budowlanej - projektu technicznego, pozwolenia na budowę oraz pozwolenia na użytkowanie budynku, gdyż nie jest w jej posiadaniu. Powoływał się m. in. na mający miejsce w latach pięćdziesiątych pożar (protokół z dnia 7 października 1999 r., oświadczenie z dnia 28 lutego 2000 r.). Na rozprawie w dniu 3 marca 2004 r. oświadczył, że o wydanie przedmiotowej dokumentacji zwracał się do archiwum państwowego w [...], jednakże otrzyma! ustna informację, że w archiwum znajdują się jedynie dokumenty dotyczące budynku frontowego. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązkiem organów administracji było zatem zwrócenie się z urzędu do odpowiedniej jednostki Archiwum Państwowego o ustalenie, czy w zasobach archiwalnych znajduje się dokumentacja urzędowa dotycząca obiektów znajdujących się na terenie działki skarżącego. Jeśli istnieją bowiem jakiekolwiek materiały archiwalne dotyczące tych obiektów (projekty, decyzje administracyjne) to stanowić mogą podstawę do wyciągnięcia wniosków na temat legalności budowy obiektu, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Informacja na temat istnienia lub nie stosownej dokumentacji musi być udzielona organom administracji w trybie urzędowym. Nie sposób uznać za wystarczającą ustną informację udzieloną skarżącemu przez pracownika archiwum. "Wskazać również należy, że rozpatrujące sprawę organy administracji nie wzięły pod uwagę faktu, że zamurowanie wszystkich okien w jednej ścianie budynku mieszkalnego może spowodować naruszenie przepisów prawa, które określają normy oświetlenia naturalnego i nasłonecznienia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi (§ 57 - 60 obowiązującego w dacie wydania decyzji rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140). Kwestia naświetlenia pomieszczeń w budynku była podnoszona w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego, dostrzeżona zostaje także przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...], jednakże organy administracji pominęły ją, choć przepisy prawa budowlanego nie dają pierwszeństwa stosowania jednych norm. w tym przypadku norm dotyczących usytuowania budynku i bezpieczeństwa pożarowego, przed pozostałymi normami z zakresu warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki mieszkalne, czy też nawet z ich pominięciem, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Nakaz doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem powinien bowiem obejmować czynności niezbędne dla doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z wszystkimi podlegającymi zastosowaniu normami prawa budowlanego. Zaniechanie podjęcia przez organy administracji czynności zmierzających do zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego w sytuacji gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności jest uchybieniem przepisom art. 7, art. 77 u. 1 oraz 80 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik spraw)'. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § I pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania nie orzeczono ponieważ skarżący, pomimo prawidłowego pouczenia o możliwości złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania wniosku takiego nie złożył. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wydano na podstawie przepisu art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J