II SA/Gd 71/14

Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. G. na uchwałę Rady Miasta z dnia 31 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odmówić przyznania wnioskodawczynie A. G. prawa pomocy. A. G., która złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w niniejszym postępowaniu sądowym w charakterze jego uczestnika zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma pracy ani żadnych oszczędności, niczego nie posiada. Utrzymuje się w dochodu z gospodarstwa rolnego. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2014 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego A. G. zarzuca błędna ocenę jej stanu majątkowego i wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia. Wyjaśnia, że jej dochód ze sprzedaży ze względu na niskie ceny i małe ilości pokrywa zaledwie jej codzienne wydatki, to jest żywność, środki czystości i odzież. Natomiast koszty związane z nieruchomością (prąd, opał, wywóz śmieci itp.) opłaca ojciec. Rozpoznając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Stosownie do treści przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w związku z wniesieniem sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2014 r. utraciło moc i wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu na nowo przez sąd. Według przepisów art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym - przyznanie prawa pomocy oznacza bowiem konieczność poniesienia za wnioskodawcę określonych kosztów przez Skarb Państwa - może mieć ona zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest wyjątkowo trudna, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę zarówno bieżące dochody wnioskodawcy i jego rodziny, stan majątkowy wysokość obciążeń finansowych, jakie strona zobowiązana jest ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Na obecnym etapie postępowania sądowego koszty, jakie musiałaby ponieść wnioskodawczyni są minimalne i ograniczają się do wysokości wpisu od zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym (postanowienie z dnia 11 czerwca 2014 r., k. 22), a zatem wynoszą 100 zł. Według sądu w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. nie wykazała, że nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści oświadczenia A. G., złożonego wniosku oraz treści sprzeciwu utrzymuje się ona samodzielnie, nie ma nikogo na utrzymaniu, środki uzyskiwane z uprawy kwiatów gruntowych na obszarze 1 ha przeznacza wyłącznie na swoje potrzeby, wszystkie koszty związane z utrzymaniem nieruchomości, a więc również miejsca zamieszkania wnioskodawczyni ponosi jej ojciec. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawczyni pismem z dnia 15 lipca 2014 r. zobowiązano ją do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie to znajduje oparcie w przepisie art. 255 p.p.s.a.. według którego w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Czynności określone w tym przepisie podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie przedstawiła wyciągu z posiadanego rachunku bankowego, a jedynie pojedyncze potwierdzenia dokonanych operacji. Niemniej z całokształtu okoliczności wynika, że wnioskodawczyni jest w stanie z uzyskiwanych dochodów utrzymać się samodzielnie, niekorzystając z pomocy społecznej, ani pomocy innych osób, nie jest osobą bezrobotną, a nadto mieszka wraz z ojcem, który ponosi wszelkie koszty związane z utrzymaniem należącej do niego nieruchomości. Należy też podkreślić, że również w sprzeciwie, jak i wcześniej w oświadczeniu nie podała dokładnie danych dotyczących uzyskiwanych dochodów. Twierdzenia wnioskodawczyni są enigmatyczne, ogólnikowe, nie sposób zatem ustalić jaki jest dochód wnioskodawczyni, ani jej konkretne miesięczne wydatki. Nie ma zatem przesłanek na podstawie przedłożonego formularza, wybiórczych dodatkowych dokumentów i treści sprzeciwu do uznania, że wnioskodawczyni spełnia wymogi niezbędne do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.