II SA/Gd 714/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 714/17 w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na uchwałę Rady Miasta z dnia 28 grudnia 2005 r., nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: przywrócić skarżącej A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Słupsku termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 714/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. na uchwałę Rady Miasta z dnia 28 grudnia 2005 r., nr [..] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[..]. W dniu 27 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o sporządzenie i doręczenie na adres Kancelarii uzasadnienia wyroku z dnia 21 marca 2018 r. Po sporządzeniu uzasadnienia Przewodniczący zarządził doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem na adres kancelarii pełnomocnika skarżącej Spółki. W dniu 8 maja 2018 r. do sądu została zwrócona przesyłka zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Koperta została opatrzona adnotacją, że w dniu 13 kwietnia 2018 r. doręczający przesyłkę listonosz nie zastał adresata. W związku z tym przesyłka została awizowana i skierowana do filii nr [..] Urzędu Pocztowego w G., ul. R., w dniu 23 kwietnia 2018 r. przesyłkę ponownie awizowano, zaś w dniu 2 maja 2018 r. została ona zwrócona do nadawcy. Zarządzeniem z dnia 8 maja 2018 r. ww. przesyłkę uznano za doręczoną w dniu 27 kwietnia 2018 r. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 714/17 stwierdzono, że wyrok z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 714/17 jest prawomocny od dnia 29 maja 2018 r. Po zapoznaniu się w dniu 6 czerwca 2018 r. z aktami sprawy, pełnomocnik skarżącej w dniu 12 czerwca 2018 r. złożył skargę kasacyjną oraz wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że przesyłka zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem nigdy nie została doręczona na adres kancelarii pełnomocnika wyjaśniając, że w dniu 13 kwietnia 2018 r. listonosz rzekomo podjął próbę doręczenia, a rzekomo nie zastając adresata opatrzył przesyłkę adnotacją "adresat nieobecny". Następnie złożył przesyłkę w zupełnie innym oddziale poczty, niż ta, która jest właściwa dla siedziby kancelarii, co uniemożliwiło pełnomocnikowi odebranie przesyłki, zapoznanie sie z jego treścią i podjęcie dalszych czynności w sprawie. W celu obalenia domniemania prawidłowości doręczenia przedmiotowej przesyłki i prawidłowości adnotacji o niezastaniu adresata, pełnomocnik przedłożył odpis książki z korespondencją kancelarii z dnia 13 kwietnia 2018 r. na potwierdzenie, że w tym dniu listonosz przybył do kancelarii i doręczał przesyłki, jednakże wśród nich nie było przesyłki z WSA w Gdańsku zawierającej odpis wyroku. Z oświadczenia pracownika sekretariatu kancelarii wynika natomiast, że nie występują sytuacje, w których listonosz przychodziłby do kancelarii dwukrotnie tego samego dnia. Ponadto pełnomocnik wskazał, że w dniu 13 kwietnia 2018 r. zarówno on, jak i obsługa sekretariatu kancelarii byli tego dnia w jej siedzibie. Wskazuje na to zarówno zaświadczenie dyrektora administracyjnego kancelarii z dnia 6 czerwca 2018 r. dotyczące braku przebywania pełnomocnika skarżącej na urlopie w dniu 13 kwietnia 2018 r., odpis książki nadawczej kancelarii z dnia 13 kwietnia 2018 r., a także zrzut ekranu pełnomocnika, z którego wynika, że tego dnia o godzinie 15:42 sporządził pismo w jednej ze spraw kierowanych do Sądu Okręgowego. Pismo to następnie zostało wysłane przez pracownika sekretariatu wraz z pozostałą pocztą wychodzącą kancelarii. Zdaniem pełnomocnika powyższe okoliczności jednoznacznie potwierdzają, że we wskazanym w adnotacji dniu adresat przesyłki nie był nieobecny pod adresem doręczenia i dokonywał zarówno odbioru jak i nadania różnych przesyłek pocztowych oraz innych czynności zawodowych. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Spółki zwrócił też uwagę, że na skutek niepozostawienia zarówno pierwszego jak i drugiego awiza w oddawczej skrzynce pocztowej oraz skierowania przesyłki do placówki, która nie jest właściwą dla siedziby kancelarii, nie miał możliwości zapoznania się ze skierowaną doń pocztą. Kierownik zmiany oddziału Poczty Polskiej przy ul. G. potwierdził, że od października 2017 r. ta placówka jest wyłącznie właściwa dla adresu siedziby kancelarii i przesyłka nie mogła znaleźć się w oddziale przy ul. R. Z kolei podczas wizyty w placówce pocztowej przy ul. R. pełnomocnik uzyskał informację, że to listonosz decyduje o zdeponowaniu przesyłki w danym oddziale oraz o adnotacji na kopercie, zaś w niniejszym przypadku popełnił on błąd zarówno co do treści pieczęci, jak i złożenia przedmiotowej przesyłki w ww. oddziale. Końcowo pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał, że złożył stosowną reklamację doręczenia spornej przesyłki, lecz nie dostał w tej sprawie jeszcze odpowiedzi. W załączeniu przedstawił wydruk reklamacji wraz z dowodem jej przyjęcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, które są niemożliwe do przezwyciężenia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z treści cytowanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności bada, czy wnioskodawca wniósł go w terminie 7-dniowym przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, w dniu 6 czerwca 2018 r. pełnomocnik skarżącej zapoznał się z aktami postępowania sądowego i w tym dniu powziął informację, że na skutek upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wyrok z dnia 21 marca 2018 r. uprawomocnił się. Zdaniem sądu data ta wyznacza moment ustania przyczyny uchybienia terminu, od której rozpoczął swój bieg termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. W związku z tym pełnomocnik, składając przedmiotowy wniosek w dniu 12 czerwca 2018 r., zachował termin do wniesienia omawianego środka prawnego, jak również jednocześnie dokonał uchybionej czynności, tj. złożył skargę kasacyjną. Pozytywna ocena warunków formalnych wniosku o przywrócenie terminu umożliwia jego merytoryczne rozpatrzenie w kontekście przesłanki uprawdopodobnienia braku winy strony w dokonaniu w terminie czynności, polegającej na złożeniu skargi kasacyjnej od wyroku sądu z dnia 21 marca 2018 r. Podkreślić przy tym trzeba, że brak winy należy jedynie uprawdopodobnić, zaś uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. W ocenie sądu okoliczności powołane przez pełnomocnika skarżącej wystarczająco uprawdopodabniają, że strona mogła uchybić terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez swojej winy. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku pełnomocnik skarżącej jako przyczynę uchybienia terminu wskazuje, że nie doręczono mu przesyłki zawierającej odpis wyroku wraz z jego pisemnym uzasadnieniem, jak również nie pozostawiono w skrzynce oddawczej żadnego (zarówno pierwszego jak i powtórnego) awiza. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowa przesyłka sądu była doręczana na adres kancelarii pełnomocnika w dniu 13 kwietnia 2018 r., przy czym listonosz nie zastawszy adresata opatrzył ją adnotacją "adresata nie zastano" i zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. złożył przesyłkę na okres 14 dni w placówce pocztowej operatora przy ul. R. Z oznaczeń umieszczonych na kopercie wynika także, że ponowna próba doręczenia miała miejsce w dniu 23 kwietnia 2018 r., a wobec niepodjęcia przesyłki w ww. terminie w dniu 2 maja 2018 r. została zwrócona do adresata (zob.: k. 199 akt sądowych). Zgodnie z treścią art. 74 § 3 p.p.s.a. doręczenie w trybie zastępczym uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki przesyłka została umieszczona w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W niniejszej sprawie uznano doręczenie za skuteczne w dniu 27 kwietnia 2018 r., co wynika z zarządzenia z dnia 8 maja 2018 r. Sąd zważył, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, iż zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata i zawierało ono jednoznaczną informację w jakim terminie od dnia pozostawienia tego zawiadomienia adresat ma możliwość jego odbioru we wskazanej w tym zawiadomieniu placówce pocztowej. Oznacza to jednak, że adresat pisma powinien być w sposób niebudzący wątpliwości zawiadomiony o nadejściu pisma sądowego oraz o miejscu i sposobie jego odbioru. Z tego względu przy doręczaniu tzw. zastępczym konieczne jest zachowanie wszystkich wymagań formalnych gwarantujących zawiadomienie adresata o nadejściu przesyłki i stworzeniu mu rzeczywistej możliwości jej odbioru, zaś jakiekolwiek uchybienie tym wymogom powoduje nieskuteczność doręczenia. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi tylko w razie niespełnienia tak ukształtowanych warunków i tylko wówczas nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, tylko jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Podkreślić jednak trzeba, że domniemanie, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a. ma charakter domniemania usuwalnego, w związku z czym może zostać obalone przeciwdowodem. Dążąc do jego obalenia strona winna w szczególności wykazać, że kwestionowane pismo nie zostało jej doręczone w trybie zwykłym (do rąk własnych), ani też nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że obalenie domniemania nie neguje dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu. Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 p.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu, a zatem będzie dysponował np. argumentem w postaci zgłoszenia nieprawidłowo zabezpieczonej skrzynki pocztowej czy reklamacji usług pocztowych. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo. W ocenie sądu, w niniejszej sprawie pełnomocnik wnosząc o przywrócenie terminu, wskazał okoliczności, które uprawdopodabniały brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zarówno twierdzenia pełnomocnika, że w dniu 13 kwietnia 2018 r. kancelaria była czynna, a obecni w niej pracownicy wykonywali czynności polegające m.in. na odbiorze przesyłek, które w tym dniu doręczył listonosz oraz o "braku awiza", są zdaniem sądu wiarygodne. Kancelaria, w której usługi świadczy pełnomocnik skarżącej, nie jest kancelarią jednoosobową, lecz spółką zrzeszającą wielu radców prawnych i adwokatów. Posiada w związku z tym sekretariat m.in. do obsługi korespondencji i tym samym wątpliwym jest, aby w dniu 13 kwietnia 2018 r. w jej siedzibie nie przebywał żaden pracownik administracyjny, wspólnik czy jakikolwiek inny prawnik prowadzący praktykę w tej kancelarii. Okoliczność przebywania w analizowanym dniu w kancelarii pracowników została ponadto wykazana dokumentami w postaci potwierdzonych za zgodność oryginałem oświadczeń i rejestru korespondencji. W tych okolicznościach, zważywszy także na wieloletnie profesjonalne działanie Kancelarii, jak i samego pełnomocnika, w ocenie sądu, nie jest prawdopodobne, aby dwukrotnie przeoczono lub zagubiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki sądowej. Tym bardziej, gdy z przedłożonej dokumentacji wynika, że w dniu "niezastania adresata" listonosz był obecny w siedzibie kancelarii. Niejasnym jest zatem, dlaczego doręczając inne przesyłki przedmiotowej nie doręczył oraz opatrzył ją taką adnotacją. Na uwagę zasługuje też fakt, że pełnomocnik dołożył należytej staranności w celu wyjaśnienia sprawy, udając sie do dwóch placówek operatora pocztowego oraz na podstawie art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, zgłaszając reklamacje usługi pocztowej, która ma doprowadzić do zweryfikowania podjętych przez operatora pocztowego czynności związanych z doręczeniem przesyłki. Uzasadnienie wniosku, poparte stosownymi dokumentami wskazuje, że doręczyciel zatrudniany przez operatora pocztowego, z którego usług korzystał tut. sąd, istotnie mógł nie doręczyć w kancelarii przedmiotowej przesyłki, ani nie pozostawić w skrzynce pocztowej kancelarii zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki sądowej w lokalu operatora, chociaż wynikało tak z opisu znajdującego się na potwierdzeniu odbioru. Pełnomocnik strony szczegółowo opisał obowiązujące w kancelarii zasady postępowania z kierowaną do kancelarii korespondencją, które uprawdopodabniają twierdzenie, że w dniu 13 kwietnia 2018 r. doręczyciel, będąc tego dnia w siedzibie kancelarii, co potwierdza treść książki korespondencji przychodzącej, nie przekazał rzeczonej przesyłki, mimo że w tej dacie jej adresat był obecny. Podsumowując sąd uznał, że pełnomocnik strony skarżącej należycie i przekonywająco uprawdopodobnił nieprawidłowość awizacji przedmiotowej przesyłki. Pełnomocnik skarżącej wykazał obiektywne okoliczności świadczące o tym, że istniały niezależne od strony przeszkody uniemożliwiające jej wniesienie w terminie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 21 marca 2018 r. Z tych względów uznając, że uchybienie terminu w niniejszej sprawie było niezawinione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócił A. termin do wniesienia skargi kasacyjnej.