II SA/Gd 719/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: WSA Wanda Antończyk WSA Tamara Dziełakowska Protokolant : Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi E.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13września 2004r. nr [...] w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia 12 maja 2004r. nr [...] Prezydent Miasta umorzył postępowanie administracyjne z wniosku E.Ł. o nabycie prawa własności nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym, obejmującej działki oznaczone nr [...] oraz [...] o pow. 677 m2 oraz 1432 położone w G. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą KW [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy . W uzasadnieniu wskazano, iż E.Ł. nie mógł zainicjować przedmiotowego postępowania, gdyż nie jest jego stroną. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanej osoby stanowi zatem podstawę do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Ponadto warunkiem nabycia prawa własności nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym na zasadach określonych w art. l ust. l ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości jest przysługiwanie użytkowania wieczystego gruntu zarówno w dniu 26 maja 1990r, jak też w dniu 24 października 2001 r. Zaznaczono przy tym, iż musi być zachowana tożsamość tych osób, tzn. ta sama osoba uzyskała najpóźniej w dniu 26 maja 1990r status użytkownika wieczystego i ta sama osoba jest nim nadal w dniu 24 października2001r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł E.Ł. zarzucając obrazę art. 6 oraz art. 7 Kpa w związku z art. 8 ust. l i 2, art. 32 ust. l i 87 art. l Konstytucji RP. Odwołujący wniósł o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości z Konstytucją, gdyż w jego ocenie regulacje tej ustawy naruszają zasadę równości wobec prawa. Odwołujący złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał tej kwestii. Decyzją z dnia 13 września 2004r. nr 2047/2004 Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i odmówiło nabycia przez E.Ł. prawa własności działek nr nr [...] oraz [...] (KW [...]), położonych w G. przy ul. [...]. Decyzję wydano na podstawie art. art. 138 § l pkt 2 Kpa w zw. z art. l ust. l ustawy z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 113 póz. 1209 z późn. zm.). W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. l ust. l ustawy z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, osoby fizyczne będące w dniu 26.05.1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 24.10.2001r., użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3 (decyzja o nabyciu prawa własności nieruchomości), stała się ostateczna. Stosownie do ust. 2, prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. l. Podkreślił, że obie przesłanki, odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego, muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, iż z uprawnienia przewidzianego ustawą do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności korzystają tylko osoby fizyczne pod warunkiem, iż w dniu 26 maja 1990r. były użytkownikami wieczystym i są nimi w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 24 października 2001 r. Musi być przy tym zachowana tożsamość tych osób, to znaczy ta sama osoba uzyskała najpóźniej w dniu 26 maja 1990r. status użytkownika wieczystego i ta sama osoba jest nim nadal w dniu 24 października 2001 r. Z przedłożonych przez organ I instancji akt wynika, że skarżący nabył wieczyste użytkowanie przedmiotowych działek na podstawie umowy sprzedaży z dnia 28.06.2000r., a więc w dniu 26.05.1990r. - czego wymaga cyt. wyżej przepis - nie był użytkownikiem wieczystym tychże działek. Kolegium podkreśliło, że z cytowanego wyżej przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem nabycia w trybie tegoż przepisu mogą być jedynie nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne; inne kategorie nieruchomości nie podlegają trybowi określonemu w ustawie. Kolegium jednocześnie stwierdziło - mając na uwadze rozstrzygnięcie podjęte w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji, tj. umorzenie postępowania z powodu braku legitymacji procesowej strony - że z brakiem takim nie mamy tutaj do czynienia. Organ I instancji nie wskazał przesłanek mających świadczyć o takim braku. Z tego względu Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło nabycia przez skarżącego prawa własności nieruchomości. Odnosząc się do wniosku strony o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że samorządowe kolegia odwoławcze - w rozumieniu przepisu art.191 ust. l pkt 3 Konstytucji - nie stanowią jednostek samorządu terytorialnego, ani ich organów, stąd też kolegiom nie przysługuje uprawnienie do występowania do Trybunału Konstytucyjnego. Tym samym bezprzedmiotowym jest wniosek skarżącego o zawieszenie niniejszego postępowania. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E.Ł. zarzucając naruszenie art. 6 oraz 7 Kpa w związku z art. 8 ust. l i 2, art. 32 ust. l i art. 87 ust. l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów ustawy będących podstawą zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, iż ustawa zasadnicza w art. 32 stanowi o równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne oraz że nikt nie może być dyskryminowany z jakiejkolwiek przyczyny. Tymczasem z treści art. l ust. l ustawy z dnia 26.07.2001r. wynika, że w nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, status obywateli jest zróżnicowany z uwagi na okres użytkowania wieczystego. Ponieważ z mocy art. 6 kpa wynika, że organy administracji publicznej działają na podstawie prawa, zatem rozpoznając sprawy, powinny badać je w oparciu o zasady konstytucyjne. Mając na uwadze, iż przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy powstały wątpliwości co do zgodności ustawy z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości z zasadą określoną w art. 32 ust. l i 2 Konstytucji, wniosek znajdujący oparcie w treści art. 193 Konstytucji jest w pełni uzasadniony, ponieważ od odpowiedzi na pytanie prawne, zależy rozstrzygnięcie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny i wynika z niego, iż w dniu 6 października 2000r. do księgi wieczystej nr [...] jako wieczystego użytkownika działek nr [...] i [...] w miejsce dotychczasowego właściciela "A" w Gdańsku wpisano E.Ł. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 28 czerwca 2000r. nr Rep. [...] Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. nr 113, poz. 1209 ze zm.) osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 24 października 2001 r.) użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja o nabyciu tego prawa stała się ostateczna. Dla zastosowania przepisów ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości koniecznym jest, aby użytkowanie wieczyste nabywanej na własność nieruchomości istniało zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak również w dniu wejścia w życie tejże ustawy, czyli w dniu 24 października 2001 r. Z nabycia z mocy prawa własności na podstawie ustawy korzystają tylko osoby fizyczne, którym przysługiwało prawo użytkowania wieczystego we wskazanym przedziale czasowym. Sąd nie podziela przy tym stanowiska organu odwoławczego, że w obu datach musi być zachowana tożsamość osób będących użytkownikami wieczystymi, gdyż prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy. Istota sprawy sprowadza się do tego, że osoba fizyczna (a nie inny podmiot) musi być użytkownikiem wieczystym w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu 24 października 2001 r. Wskazać jednakże należy, że prawo własności może nabyć z mocy prawa następca prawny będący osobą fizyczną jedynie w sytuacji, gdy poprzedni użytkownik wieczysty był również osobą fizyczną. Osoby prawne wykluczone zostały bowiem z kręgu podmiotów mogących uzyskać prawo własności w trybie ustawy z 2001 r. Z powyższego wynika, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak było podstaw prawnych do nabycia z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Skarżący E.Ł. nabył bowiem użytkowanie wieczyste tejże nieruchomości w dniu 6 października 2000r. od osoby prawnej – "A" w G. Cytowany przepis wyraźnie zaś stanowi, że zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu 24 października 2001 r. użytkowanie wieczyste musi przysługiwać osobie fizycznej. Ta przesłanka w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona, skoro przed skarżącym E.Ł. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości była osoba prawna. W ocenie Sądu wbrew twierdzeniom skarżącego w niniejszej sprawie nie występuje problem zgodności ustawy z dnia 26.07.2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości z Konstytucją, a konkretnie zasadą określoną w art. 32 ust. l i 2 Konstytucji. Stąd też brak było podstaw do wystąpienia przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organ art. 6 Kpa stanowiącego, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasada wyrażona w treści tego przepisu oznacza działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych. Dotyczy to zastosowania zarówno normy prawa materialnego, jak i normy prawa procesowego. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanej normy. Z tych wszystkich względów Sąd uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako niezasadną oddalił.