II SA/Gd 72/02

WyrokWSA w Gdańsku2004-12-02

Skład orzekający: Krzysztof Ziółkowski, Janina Guść, Mariola Jaroszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zatrudnienie w Urzędzie Bezpieczeństwa w latach 1950-1956, po okresie służby wojskowej związanej z utrwalaniem władzy ludowej, wyklucza przyznanie lub utrzymanie uprawnień kombatanckich?
Ratio decidendi
Zatrudnienie w aparacie bezpieczeństwa publicznego (w tym w Urzędzie Bezpieczeństwa) w latach 1944-1956, zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy o kombatantach, stanowi przesłankę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Ciężar dowodu, że do służby tej osoba została skierowana lub zwerbowana przez organizacje niepodległościowe, spoczywa na skarżącym. Brak przedstawienia takich dowodów skutkuje utrzymaniem w mocy decyzji o pozbawieniu uprawnień.
Stan faktyczny
Skarżący Z. T. został pozbawiony uprawnień kombatanckich przyznanych mu z tytułu służby wojskowej w okresie utrwalania władzy ludowej. Podstawą pozbawienia było ustalenie, że w latach 1950-1956 był zatrudniony w Urzędzie Bezpieczeństwa. Skarżący podniósł, że zatrudnienie to miało miejsce po okresie służby wojskowej i nie powinno wpływać na jego uprawnienia. Organ administracji utrzymał w mocy decyzję o pozbawieniu uprawnień, wskazując na bezwzględny zakaz przyznawania ich osobom zatrudnionym w aparacie bezpieczeństwa.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędziowie: WSA Janina Guść WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 listopada 2001r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 28 listopada 2001 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a), art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) i art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 19 października 2001 r., nr [...]. Zaskarżoną decyzją pozbawił Z. T. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZBoWiD w T. z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby pełnionej w Ludowym Wojsku Polskim w okresie od 25 kwietnia 1947 r. do 31 marca 1948 r. Z treści pisma Komendy Policji w B. z dnia 20 czerwca 2001 r. wynikało bowiem, że Z. T. w okresie od 28 lutego 1950 r. do końca 1956 r. był zatrudniony w Urzędzie Bezpieczeństwa (WUBP w B. oraz PUBP w G. i W.). Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy o kombatantach osobom, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego w strukturach UB, uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu. Podkreślił, iż okoliczność zatrudnienia w strukturach bezpieczeństwa publicznego jest wystarczającą przesłanką do pozbawienia strony uprawnień. Na powyższą decyzję Z. T. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniósł, że jako żołnierz z poboru w latach 1946-1948 pełnił służbę wojskową w 3 Pomorskiej Dywizji oraz w 5 Kołobrzeskim Pułku Artylerii Lekkiej w Z. i C. L. i z tego tytułu zostały mu przyznane uprawnienia kombatanckie. W ocenie skarżącego okoliczność zatrudnienia w urzędzie bezpieczeństwa nie powinna mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie uprawnień kombatanckich, gdyż zatrudnienie miało miejsce w latach późniejszych, tj. w latach 1950-1957. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący w okresie od 24 kwietnia 1947 r. do 13 czerwca 1949 r. pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim, w tym od 25 kwietnia 1947 r. do 3 marca 1948 r. brał udział w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej. Okoliczność ta była jedyną podstawą uzyskania przez skarżącego uprawnień kombatanckich. Jednocześnie z zaświadczenia Komendy Policji w B. z dnia 20 czerwca 2001r. wynika m.in., że skarżący w okresie od 28 lutego 1950 r. do końca roku 1956 był zatrudniony w Urzędzie Bezpieczeństwa (WUBP w B. i PUBP w G. i W.) w charakterze młodszego referenta, a następnie oficera śledczego. Treści tego zaświadczenia skarżący nie kwestionował. Nie podnosił także okoliczności jakiejkolwiek współpracy z organizacjami niepodległościowymi. Wbrew twierdzeniom skarżącego powołana okoliczność zatrudnienia i pełnienia funkcji oficera śledczego w Urzędzie Bezpieczeństwa ma istotne znaczenie w sprawie zachowania przez niego uprawnień kombatanckich. Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy o kombatantach stanowi bowiem, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 25 ust. 2 powołanej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 w ust. 2 pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3. Zastrzeżenie to polega na tym, że nie pozbawia się uprawnień kombatanckich osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Zatem jedynym sposobem umożliwiającym skarżącemu zachowanie uprawnień kombatanckich było udowodnienie przez niego (w tym wypadku ciężar dowodu spoczywa na stronie), że do UB został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowany przez nie w celu pomocy. Skarżący takich dowod(w nie przedstawił. Skoro – w świetle przywołanych powyżej przepisów – zatrudnienie i pełnienie służby lub funkcji w Urzędzie Bezpieczeństwa wyklucza możliwość zachowania uprawnień kombatanckich, niezależnie od podstawy ich nabycia, to decyzję pozbawiającą Z. T. uprawnień kombatanckich uznać należało za zgodną z prawem. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło