II SA/Gd 720/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oddala skargę. Skarga Z. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 września 2018 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Pismem z dnia 28 listopada 2017 r. skarżący zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, załączając do wniosku decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 21 listopada 2017 r., nr [..]. Pismem z dnia 21 grudnia 2017 r. organ zwrócił się do skarżącego o wskazanie, z jakiego tytułu ubiega się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oraz o przesłanie dowodów potwierdzających podnoszone przez skarżącego okoliczności. W odpowiedzi, skarżący wyjaśnił, że ubiega się o potwierdzenie statusu osoby represjonowanej na podstawie art. 3 pkt 3 lit. c powołanej i wyjaśnił, że na skutek wyartykułowania na lekcji wychowania obywatelskiego swojego niezadowolenia z odbywającego się w jego miejscowości w 1973 r. "czynu partyjnego", na podstawie art. 96 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. Karta praw i obowiązków nauczyciela został rozwiązany z nim stosunek pracy. Podstawą dokonanej przez skarżącego krytyki było pijaństwo i chuligaństwo uczestników oraz powstałe na jego skutek szkody. Wobec zastosowanych w stosunku do skarżącego szykan, próbował on poinformować o swojej sytuacji organy ONZ oraz Radio "Wolną Europę". Skarżący wskazał ponadto, że posiada uprawnienia kombatanckie przyznane mu z tytułu doznania obrażeń ciała podczas wydarzeń na Wybrzeżu w grudniu 1970 r. Przy piśmie tym skarżący dołączył do akt pismo z Ministerstwa Oświaty i Wychowania, w którym napisano, że w wyniku rozwiązana z nim umowy o pracę został on pozbawiony możliwości pracy w zawodzie nauczyciela. W piśmie tym wskazano także, że "zawarte w piśmie groźby i sugestie wywołania awantury w G. i krwawych porachunków z przedstawicielami tamtejszych władz winnymi — Zdaniem Obywatela — jego krzywdy, czy nawiązania kontaktów z turystami zagranicznymi dla przesiania odpowiednich materiałów Zagranicę i skorzystania z usług radia "Wolna Europa" — świadczą o braku kwalifikacji ideowo-moralnych do pracy w zawodzie nauczycielskim i potwierdzają słuszność podjętej decyzji". Jednocześnie, skarżący dołączył do akt pismo z ONZ oraz pismo dotyczące ponownego zatrudnienia go w szkolnictwie z dnia 24 stycznia 1990 r. Pismem z dnia 25 stycznia 2018 r. organ wezwał skarżącego do przesłania dokumentów dotyczących rozwiązania z nim stosunku pracy. W odpowiedzi skarżący przesłał do akt sprawy dokument, z którego wynika, że jego akta osobowe zaginęły. W rezultacie, decyzją z dnia 4 kwietnia 2018 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 693 ze zm.), Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Uzasadniając wydaną decyzję organ wskazał, że wniosek skarżącego o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie podnosił bowiem aby prowadził działalność opozycyjną, o jakiej mowa w art. 2 ustawy a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby skarżący podlegał represjom, o jakich mowa w art. 3 ustawy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. a i c ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej — Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2014 r., poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni lub została pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu. Represje wskazane w art. 3 muszą więc pozostawać w związku przyczynowo - skutkowym z udziałem w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przez udział w postępowaniu wolnościowym należy zaś rozumieć udział w zjawisku o charakterze pewnego zdarzenia, które przybrało formę demonstracji, strajku, manifestacji i co istotne jest to zdarzenie skonkretyzowane, które możemy umiejscowić w określonym miejscu i czasie. Przy czym, z uwagi na treść art. 3 pkt 3 ustawy, treścią takiego konkretnego wystąpienia jako zdarzenia musi być odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie przez władzę politycznych praw człowieka. Ponadto, ustawodawca wiąże możliwość przyznania statusu osoby represjonowanej z koniecznością spełnienia kryterium "wzięcia udziału" w wystąpieniu wolnościowym a zatem trzeba być uczestnikiem wydarzenia, które doszło do skutku. Niewątpliwie, w dniu 31 sierpnia 1973 r. ze skarżącym został rozwiązany stosunek pracy na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz.U. Nr 16 z 1972 r., poz. 114), zgodnie z którym w wypadkach wyjątkowych stosunek pracy może być rozwiązany z mianowanym nauczycielem i nauczycielem akademickim, którego działalność naukowa lub dydaktyczna albo oddziaływanie wychowawcze pozostaje w rażącej sprzeczności z podaniami szkoły i szkoły wyższy. Nie ulega również wątpliwości, iż pozbawienie skarżącego możliwości wykonywania zawodu było wynikiem represji o charakterze politycznym, co zostało zresztą potwierdzone decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 12 lutego 2001 r. Niewątpliwie również skarżący doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres powyżej 7 dni w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. W związku z tym decyzją Kierownika Urzędu z dnia 2 kwietnia 2003 r. skarżącemu przyznano uprawnienia kombatanckie. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego z dnia 27 marca 2001 r., które zostało opatrzone urzędowo poświadczonym podpisem, skarżący w dniu 17 grudnia 1970 r. w godzinach popołudniowych wracając z egzaminu na dworzec główny w G., celem udania się do domu, przechodząc obok spalonego budynku KW PZPR, zatrzymał się oglądając wydarzenia w okolicach budynku KW i dworca głównego PKP. W pewnym momencie zorganizowane oddziały MO zatrzymały go i wciągnęły do wozu milicyjnego i wywiozły w okolice G., gdzie został dotkliwie pobity. Po przyjeździe do domu skarżący skorzystał z doraźnej pomocy lekarskiej, jednak w związku z tym, że przybywał na urlopie naukowym nie skorzystał ze zwolnienia lekarskiego. W ocenie organu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednak, aby skarżący brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, którego skutkiem mogły być podnoszone przez niego represje. W 1973 r. skarżący został zwolniony z pracy na skutek negatywnej wypowiedzi dotyczącej czynu społecznego odbywającego się w jego miejscowości. Jego uczestnikom zarzucał pijaństwo i chuligaństwo. Zdarzenia tego w żaden sposób nie można utożsamiać z jakimkolwiek udziałem w wystąpieniu wolnościowym. Poza tym wypowiedź ta nie miała charakteru niepodległościowego oraz nie była wyartykułowana w obronie obywatelskich praw człowieka w Polsce. W grudniu 1970 r., jak bezsprzecznie wynika z podpisanego przez skarżącego oświadczenia, nie brał on również udziału w masowym wystąpieniu wolnościowym. W okolicy miejsca wydarzeń znalazł się przypadkowo, gdy zmierzał na dworzec kolejowy po zakończonym egzaminie. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2018 r., poz. 276) za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Z przedstawionego przepisu wynika, iż do przyznania uprawnień kombatanckich, w przeciwieństwie do potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych nie jest konieczne, aby skutek w postaci uszczerbku był wynikiem aktywnego udziału w manifestacji wolnościowej. Wobec powyższego decyzja o przyznaniu stronie uprawnień kombatanckich nie jest dla organu wiążąca w zakresie potwierdzenia statusu osoby represjonowanej. Dokonując powyższych ustaleń organ, jak wskazał, uwzględnił akta postępowania w sprawie potwierdzenia stronie okresów niewykonywania pracy na skutek represji politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.) oraz akta postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich przewidzianych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2018 r., poz. 276). Skarżący nie zgadzając się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji z dnia 4 kwietnia 2018 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 21 września 2018 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 690), Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 4 kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że skarżący przesłał do akt decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 21 listopada 2018 r., w której stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ wskazał, że decyzja Prezesa IPN potwierdza, że w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu i nie potwierdza, aby skarżący spełniał przesłanki określone w art. 2 lub 3 ustawy. Organ podzielił przy tym stanowisko wyrażone w decyzji I instancji, zgodnie z którym brak jest podstaw do uznania skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy, gdyż nie wykazał on, aby prowadził działalność w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, która groziłaby odpowiedzialnością karną. Za tego rodzaju działalność nie może być bowiem uznana korespondencja z Organizacją Narodów Zjednoczonych w sprawie rozwiązania stosunku pracy przez władze oświatowe, jak i pismo z lipca 1975 r. wystosowane przez Ministerstwo Oświaty i Wychowania, w którym znajduje się informacja, że skarżący zawarł we wcześniejszym piśmie groźby nawiązania kontaktów z turystami zagranicznymi w celu przekazania materiałów do Radia Wolna Europa. Zebrane środki dowodowe nie wskazują, aby groźba została urzeczywistniona, a skarżący nie przedstawił okoliczności ewentualnego prowadzenia tego rodzaju działalności. Organ podzielił także stanowisko wyrażone w decyzji I instancji, zgodnie z którym skarżącego nie można uznać również za osobę represjonowaną z powodów politycznych, o której mowa w art. 3 ustawy. W sprawie brak jest bowiem uzasadnienia dla uznania, że skarżący doznał wymienionych w art. 3 represji, które miałyby spotkać go z przyczyn politycznych za udział w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenie działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w przewidzianym w ustawie okresie. Na żadnym etapie obu postępowań administracyjnych skarżący nie udowodnił udziału własnego w jakimkolwiek wystąpieniu wolnościowym w latach 1956-1990, które odbywałoby się na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Organ wyjaśnił przy tym, że za udział w wystąpieniu wolnościowym należy uznać wyłącznie aktywne uczestnictwo w wystąpieniu o charakterze masowym (strajki, protesty, manifestacje) bądź indywidualnym a wystąpienie to powinno mieć na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka. W ocenie organu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych nie można przyznać skarżącemu ze względu na jego udział w wydarzeniach Grudnia 1970 r. w G. Z oświadczenia skarżącego wynika bowiem, że wracał on z 4 kolegami z uczelni wyższej z egzaminu w dniu 17 grudnia 1970 r., przechodząc obok spalonego przez demonstrantów gmachu Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w G. Skarżący wyraźnie wskazał, że szedł na dworzec PKP i zatrzymał się przy spalonym budynku, w którym mieściła się siedziba PZPR. Skarżący, jak oświadczył, zatrzymał się "oglądając stan faktyczny". We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że "wracając z uczelni zainteresowani byli sytuacją spalonego gmachu KW PZPR w G. - oglądając, penetrując zniszczenia po wielotysięcznej demonstracji ulicznej (...)". W pewnym momencie nadjechały zorganizowane oddziały Milicji Obywatelskiej. Doszło do zatrzymania skarżącego i wywiezienia do G. oraz pobicia. Uczestnictwo skarżącego w wydarzeniach grudniowych nie wypełnia przesłanki wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Tak określone przez ustawodawcę uczestnictwo w danym wystąpieniu wolnościowym winno w ocenie organu być interpretowane jako aktywne, osobiste i celowe działanie. Wskazuje na to idea aktu prawnego wyrażona w preambule ustawy, którą jest uznanie szczególnych zasług tych obywateli, którzy z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani. Wzięcie udziału w wystąpieniu wolnościowym należy interpretować wąsko, także dlatego, że art. 3 pkt 3 zawiera jedyną na gruncie całego aktu prawnego, możliwość uzyskania uprawnień za pojedyncze działanie osoby wnioskującej. Skarżący wskazał zaś, że w dniu 17 grudnia 1970 r. w G. nie było jego intencją, ażeby z narażeniem własnego dobra dać wyraz sprzeciwu wobec wrogiego ustroju komunistycznego. Materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że strona po wizycie na uczelni wyższej udawała się na dworzec kolejowy, zbaczając po to, aby zobaczyć spalony gmach KW PZPR w G. Istotne jest, że zdarzenie to miało miejsce 2 dni po gwałtownych rozruchach w tym rejonie, których kulminacją było podpalenie gmachu partii komunistycznej przez demonstrantów oraz walki uliczne. Źródła historyczne, w tym publikacja prof. Jerzego Eislera pt. "Grudzień 1970. Geneza, przebieg, konsekwencje", nie zawierają wzmianki o jakimkolwiek wystąpieniu wolnościowym w pobliżu spalonego gmachu w dniu 17 grudnia, w tym czasie miały natomiast miejsce tragiczne wydarzenia w pobliskiej G. W ocenie organu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych nie można przyznać skarżącemu również z powodu represyjnego rozwiązania umowy o pracę nauczyciela mianowanego na podstawie w art. 96 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. Karta praw i obowiązków nauczyciela, co skutkowało także pozbawieniem możliwości wykonywania zawodu. Z opisu zdarzenia znajdującego się we wniosku o potwierdzenie statusu wynika bowiem, że skarżący został obwiniony za "krytyczne podsumowanie na lekcji wychowania obywatelskiego przez dzieci czynu partyjnego w naszej miejscowości (szkody, pijaństwo, chuligaństwo)". Kierownik szkoły doniósł o zdarzeniu do KP PZPR w K. i skarżący został zwolniony z pracy z dniem 1 września 1973 r. w trybie przewidzianym w art. 96 ustawy Karta praw i obowiązków nauczyciela, od którego nie przysługiwały skarżącemu żadne środki odwoławcze na drodze administracyjnej lub sądowej. Decyzja ta nie pozwalała na podjęcie pracy nauczycielskiej, co w ówczesnych realiach było równoznaczne z pozbawieniem możliwości wykonywania zawodu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentów nie zawiera jednak podstaw do stwierdzenia, że do rozwiązania umowy o pracę ze skarżącym miałoby dojść z powodu wzięcia przez stronę udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Z oświadczeń skarżącego wynika, że prowadził jako nauczyciel lekcję, w czasie której uczniowie z własnej inicjatywy skrytykowali zachowania członków lokalnej struktury partii komunistycznej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podkreślił, że "to nie nauczyciel wypowiadał się w tej materii, tylko dzieci klasy ósmej na lekcji wychowania obywatelskiego - na lekcji prowadzonej metodą swobodnej dyskusji przedstawiając fakty z czynu partyjnego zarzucając uczestnikom-towarzyszom pijaństwo, chuligaństwo, marnotrawstwo oraz określali szkody z owego czynu". Władze szkolne i partyjne zarzuciły nauczycielowi, że dopuścił do "totalnej krytyki tego czynu". Materiał dowodowy wskazuje, że skarżący nie wyrażał w trakcie lekcji własnych poglądów, był jej uczestnikiem jako nauczyciel sprawujący opiekę nad dziećmi krytykującymi poczynania członków partii. Organ podkreślił, że skarżący uzyskał już uprawnienia na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.). Decyzją z dnia 12 lutego 2001 r. potwierdzono, że skarżący pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych począwszy od dnia 1 września 1973 r. Jednakże, art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o Funduszu mówi o pozostawaniu bez pracy na skutek represji politycznych, co nie jest tożsame z pojęciem, stosowanym na gruncie ustawy o działaczach a dotyczącym "wzięcia udziału w wystąpieniem wolnościowym". Na gruncie drugiego aktu prawnego niewystarczający jest sam kontekst polityczny zdarzenia oraz obecność strony postępowania w danym miejscu i czasie. Niezbędne jest udowodnienie celowego działania ze strony osoby wnioskującej o potwierdzenie statusu a postawa ta winna być przejawem czynnego zaangażowania danej osoby oraz sprzeciwu wobec systemu komunistycznego. W efekcie, jak wskazał organ, nie doszło do udowodnienia, że skarżący brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka, co miałoby dodatkowo stanowić przyczynę zastosowania wobec strony represji wymienionych w art. 3 ustawy. Organ zwrócił przy tym uwagę, że jedynym wykazywanym powodem represji było zgłoszenie nieprawidłowości na terenie jednostki wojskowej, w której służył wnioskodawca, przy czym strona nie przedstawiła uzasadnienia zmierzającego do uznania, że było to działanie antykomunistyczne. We wniesionej do Sądu skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił, że wydana został ona z naruszeniem art. 5 pkt 4 i art. 3 lit. c ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych i zawiera błędną i nietrafną argumentację uzasadnienia. W ocenie skarżącego okres pozostawania bez pracy i wyrzucenie go z pracy ponad 4 razy z różnych zakładów pracy świadczy o represjach komunistycznych. Okres ten zalicza się z mocy prawa do okresów działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy. Skarżącego nie dotyczy zaś działalność, do której odnosi się twierdzenie decyzji, że nie przedstawił na żadnym etapie postępowania okoliczności związanych z działalnością antykomunistyczną w jakichkolwiek strukturach konspiracyjnych w latach 1956 – 1989. Skarżący uważa, że angażował się w działalność antykomunistyczną utratą praw pracowniczych. W ocenie skarżącego jest związek przyczyno – skutkowy wskazujący, że przyczyną zastosowania art. 96 Karty praw i obowiązków było uczestnictwo w wystąpieniach. Publiczna krytyka – jej dopuszczenie przez uczniów szkoły, gdzie młodzież szkolna w sposób totalny krytykowała władze komunistyczne a władze partyjne miejscowej POP jak i kierownictwo szkoły zarzucały mu, że dopuścił do tego faktu. Podkreślił także, że w tym czasie artykułem tym karano tylko nauczycieli politycznych, czyli wrogów panującego ustroju totalitarnego. Skarżący uważa także, że jako uczestnik wydarzeń grudniowych na wybrzeżu w dniu 17 grudnia 1970 r. w grupie pięcioosobowej brał czynny udział w wystąpieniu wolnościowym, na co wskazuje, w ocenie skarżącego: pismo Związku Polskich Kombatantów Solidarność w G. z dnia 27 grudnia 2002 r., które potwierdza uczestnictwo w wystąpieniach w G. oraz fakt jego pobicia; pismo z Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z kwietnia 2002 r., gdzie stwierdza się fakt uczestniczenia w wystąpieniach wolnościowych; oświadczenie skarżącego z dnia 31 lipca 2018 r., w którym oświadczył on, że brał udział w wystąpieniach wolnościowych w grupie 5 osobowej. Ponadto, jak wskazał, wzięcie udział w wystąpieniach na Wybrzeżu należy brać i interpretować szeroko a nie wąsko, liczą się bowiem fakty jakie miały miejsce na Wybrzeżu u a nie filozoficzne wywody, które nie mają żadnego merytorycznego uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, organ wyjaśnił, że w treści decyzji z dnia 21 września 2018 r. omyłkowo umieszczona został informacja, że jedynym wskazywanym powodem represji było zgłoszenie nieprawidłowości na terenie jednostki wojskowej, w której służył skarżący, przy czym nie przedstawił on uzasadnienia zmierzającego do uznania, że było to działalnie antykomunistyczne. Tego rodzaju okoliczność nie była wskazywana przez skarżącego i została ujęta w wyniku nieumyślnej pomyłki. Okoliczność ta, w ocenie organu, pozostaje jednak bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy. Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 września 2018 r. jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia 4 kwietnia 2018 r. są zgodne z prawem. Stanowiący materialnoprawną podstawę wydanych decyzji art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 690 ze zm.) stanowi, że status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Zgodnie przy tym z treścią art. 4 tej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Niesporne w sprawie jest, że skarżący legitymuje się decyzją z dnia 21 listopada 2017 r., nr [..], w której Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu stwierdził, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Jednakże, jak ustalono w orzecznictwie, posiadanie decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu stwierdzającej, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4, nie jest wystarczające do wydania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji potwierdzającej status osoby jako działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. Te bowiem okoliczności ustala organ na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę lub zgromadzonych dowodów, które potwierdzą spełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w art. 2 lub 3 ustawy (tak też WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 838/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz w art. 3 ustawy (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 906/18; wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 958/18; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1076/18 – wszystkie dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu orzekający w sprawie organ słusznie uznał zaś, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby skarżący był działaczem opozycji antykomunistycznej lub osobą represjonowaną z powodów politycznych, o których mowa w art. 2 i w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Skarżący domagał się przyznania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej z powodów politycznych wskazując, że na skutek wyartykułowania na lekcji wychowania obywatelskiego swojego niezadowolenia z odbywającego się w jego miejscowości w 1973 r. "czynu partyjnego", na podstawie art. 96 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. Karta praw i obowiązków nauczyciela, został rozwiązany z nim stosunek pracy oraz wskazując, że doznał obrażeń ciała podczas wydarzeń na Wybrzeżu w grudniu 1970 r. Niewątpliwie, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący w dniu 17 grudnia 1970 r. wracał wraz z kolegami z uczelni wyższej z egzaminu, przechodząc obok spalonego przez demonstrantów gmachu Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w G. Tu zatrzymali się i oglądali, penetrowali zniszczenia po wielotysięcznej demonstracji ulicznej. Oglądali także wydarzenia w okolicach budynku KW i dworca głównego PKP. Wtedy nadjechały zorganizowane odziały Milicji Obywatelskiej i zatrzymały go. Milicja wywiozła skarżącego do G. i dotkliwie go pobiła. Zdarzenie to, jak zauważył organ, miało miejsce 2 dni po gwałtownych rozruchach w tym rejonie, których kulminacją było podpalenie gmachu partii komunistycznej przez demonstrantów oraz walki uliczne. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika również, że w dniu 31 sierpnia 1973 r. ze skarżącym został rozwiązany stosunek pracy w trybie art. 96 ustawy Karta praw i obowiązków nauczyciela z tego powodu, że został on obwiniony za "krytyczne podsumowanie na lekcji wychowania obywatelskiego przez dzieci czynu partyjnego w naszej miejscowości (szkody, pijaństwo, chuligaństwo)". Skarżący prowadził jako nauczyciel lekcję, w czasie której uczniowie z własnej inicjatywy skrytykowali zachowania członków lokalnej struktury partii komunistycznej. Jak wskazał skarżący to nie on wypowiadał się w tej materii, tylko dzieci klasy ósmej na lekcji wychowania obywatelskiego – na lekcji prowadzonej metodą swobodnej dyskusji przedstawiając fakty z czynu partyjnego, zarzucając uczestnikom – towarzyszom pijaństwo, chuligaństwo, marnotrawstwo oraz określali szkody z owego czynu. Władze szkolne i partyjne zarzuciły nauczycielowi, że dopuścił się totalnej krytyki tego czynu a kierownik szkoły doniósł o zdarzeniu do KP PZPR w K. Materiał ten nie dowodzi jednak, jak słusznie uznał orzekający w sprawie organ, aby skarżący spełniał przesłanki do uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (ust. 1). Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (ust. 2). Z powołanego przepisu wynika, że warunkiem przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej jest stwierdzenie prowadzenia działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce łącznie przez co najmniej 12 miesięcy, zatem do spełnienia powyższej przesłanki niewystarczające są działania incydentalne (zob. tak też WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 76/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie przedstawił zaś dowodów, które potwierdzałyby prowadzenie przez niego w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w jakichkolwiek strukturach konspiracyjnych w latach 1956 – 1989. Za takiego rodzaju działalność nie może zostać uznana okoliczność rozwiązania ze skarżącym stosunku pracy na stanowisku nauczyciela mianowanego z dniem 31 sierpnia 1973 r., czy też rozstrój zdrowia, do którego doszło w wyniku działań funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej w Grudniu 1970 r. Za takiego rodzaju działalność nie może zostać również uznana korespondencja prowadzona przez skarżącego z Organizacją Narodów Zjednoczonych w sprawie rozwiązania stosunku pracy jak też pismo z lipca 1975 r. wystosowane przez Ministerstwo Oświaty i Wychowania, które zawiera jedynie informację o woli nawiązania przez skarżącego kontaktów z turystami zagranicznymi w celu przekazania materiałów do Radia Wolna Europa. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dowodzi także, jak słusznie uznał orzekający w sprawie organ, aby skarżący spełniał przesłanki do uznania go za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Zgodnie z art. 3 ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Skarżący nie przedstawił dowodów na uznanie go za osobę represjonowaną z powodów politycznych w świetle art. 3 pkt 1, 2 i 4 ustawy a przedstawione przez skarżącego dowody nie umożliwiają uznania go za osobę represjonowaną z powodów politycznych na podstawie art. 3 pkt 3 ustawy. Przepis art. 3 pkt 3 ustawy wymaga bowiem ziszczenia się łącznie dwóch przesłanek, pomiędzy którymi istnieje związek przyczynowo – skutkowy: przesłanki udziału skarżącego w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a także przesłanki skutku takiej aktywności, który enumeratywnie wyliczony został w art. 3 pkt 3 lit a – f. Pierwsza z tych przesłanek tj. udział w wystąpieniu wolnościowym nie jest pojęciem zdefiniowanym, jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że jest to wyłącznie forma świadomego uczestnictwa, aktywności danej osoby w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, która jednak choć nieprzypadkowa, nie musiała wiązać się z pełniejszym zaangażowaniem przybierającym już formę działalności politycznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3264/16, LEX nr 2415856; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 301/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to z pewnością także szereg działań o charakterze organizacyjnym, przygotowawczym, jako że wystąpienie wolnościowe z natury swojej jest pewnym procesem, niekiedy wieloetapowym i wymagającym różnorakich działań. W tym zakresie uwzględnienia wymaga szczególny charakter działalności opozycyjnej i związanych z nią wystąpień wolnościowych. Działalność ta, aby mogła odnieść zamierzony skutek, często opiera się na szeregu mniejszych czynności, które składają się na pewną całość i nie zawsze może być rozumiana wyłącznie jako bezpośredni, publiczny udział w strajku czy manifestacji (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 301/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać przy tym należy, że pojęcie "wystąpienie" oznacza w języku polskim "publiczne zabranie głosu" i "zorganizowane działanie podjęte przeciwko czemuś" (por. https://sjp.pwn.pl/slowniki/). Wobec tego w swojej istocie wystąpienie co do zasady musi wiązać się z zewnętrzną manifestacją sprzeciwu przeciwko jakiemuś zjawisku lub działaniu osób. Wystąpienie nie jest bowiem niczym innym, jak publicznym okazywaniem uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę, pokazaniem swoich poglądów i opinii na ważne sprawy polityczne i społeczne. W świetle powyższego przedstawione przez skarżącego okoliczności nie pozwalają uznać, aby brał on udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Działania skarżącego nie doprowadziły bowiem do publicznego zamanifestowania jego poglądów ani nie były jedną z czynności organizacyjnych będących etapem wystąpienia wolnościowego. Nie można uznać bowiem, aby skarżący okazał swoje poglądy na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w ramach organizacyjnych wystąpienia wolnościowego, podczas wskazywanej przez niego lekcji wychowania obywatelskiego. Na lekcji tej to uczniowie, podczas swobodnej dyskusji, zarzucili uczestnikom "czynu partyjnego" pijaństwo, chuligaństwo i marnotrawstwo a skarżący był jej uczestnikiem, jedynie jako nauczyciel sprawujący opiekę nad uczniami. Skarżący, jak sam oświadczył, nie wyraził podczas dyskusji własnych poglądów. Wyrażone zaś przez uczniów poglądy nie dotyczyły odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce a stanowiły krytykę pijaństwa i chuligaństwa osób biorących udział w "czynie partyjnym". Nie można uznać także, aby skarżący okazał swoje poglądy na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w ramach organizacyjnych wystąpienia wolnościowego, w dniu 17 grudnia 1970 r. Skarżący wskazał jedynie, że w tym dniu wracał wraz z kolegami z egzaminu i zatrzymali się obok spalonego przez demonstrantów gmachu Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w G. Wtedy to został zatrzymany przez Milicję Obywatelską i wywieziony do G., gdzie został pobity. Co istotne, na co słusznie zwrócił uwagę organ, zdarzenie to miało miejsce 2 dni po gwałtownych rozruchach w tym rejonie, których kulminacją było podpalenie gmachu partii komunistycznej przez demonstrantów oraz walki uliczne. Na powyższą ocenę nie mają wpływu wydana na rzecz skarżącego decyzja z dnia 2 kwietnia 2003 r., mocą której skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 12 lutego 2001 r., wydana na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, mocą której uznano, że pobawienie skarżącego możliwości wykonywania zawodu było wynikiem represji o charakterze politycznym. Określone w tych ustawach przesłanki, na podstawie których wydane zostały opisane decyzje nie są tożsame z przesłankami określonymi w art. 2 i 3 mającej zastosowanie w niniejszej sprawie ustawy. Niewykazanie przez skarżącego przesłanki udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce czyniło zbędnym rozważanie spełnienia przez skarżącego drugiej przesłanki wymaganej mocą art. 3 pkt 3 tj. zaistnienia po stronie skarżącego skutku takiej aktywności, które enumeratywnie wyliczony zostały w art. 3 pkt 3 lit a – f ustawy. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych słusznie uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek do uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej oraz do uznania go za osobę represjonowaną z powodów politycznych w świetle ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz o osobach represjonowanych z powodów politycznych a tym samym, że wobec skarżącego nie jest możliwe wydanie decyzji na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy. Oceny tej, orzekający w sprawie organ dokonał na podstawie wyczerpująco zebranego w sprawie materiału dowodowego, dając temu wyraz w należycie uzasadnionej decyzji. Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) wniesioną w niniejszej sprawie skargę oddalił.