II SA/Gd 722/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 21 sierpnia 2007r., Nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2008r. W.G. wniósł o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazał, iż nie osiągnął w roku 2007 dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej (strata za 11 miesięcy wyniosła 25.997,18 zł i jest finansowana z bieżącej działalności). Nie pozwala to skarżącemu na uiszczenie wpisu sądowego. Skarżący podał, iż posiada udział w nieruchomości o pow. 110 m2, zaś jego jedynym dochodem jest kwota 118 zł miesięcznie uzyskiwana z tytułu umowy o pracę. Na zobowiązanie Sądu z dnia 14 stycznia 2008r. skarżący przedłożył kserokopie zeznania podatkowego złożonego za 2006r., z którego wynika, iż dochód po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne wyniósł 7.735,84 zł, z zawiadomienia o wszczęciu egzekucji i o zajęciu rachunku bankowego wynika, iż egzekucja dotyczyła należności na kwotę 19.685,93 zł; oświadczenie o wynikach finansowych osiąganych w roku 2008r., gdzie skarżący wykazał stratę na kwotę 4948,66 zł; decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości poświadcza okoliczność, iż W.G. jest współwłaścicielem budynku mieszkalnego o pow. 158,31 m2 położonego w S., z czego w części budynku prowadzona jest działalność gospodarcza, zaś działka na której znajduje się budynek ma powierzchnie 578 m2. Skarżący nie przedłożył wyciągów z okresu ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych kosztów utrzymania nieruchomości, dokumentu potwierdzającego zatrudnienie w formie umowy o pracę. Z uwagi na wątpliwości odnośnie twierdzeń skarżącego o jego trudnej sytuacji finansowej zobowiązano go do złożenia dokładnych wyjaśnień o rodzaju nieruchomości, której skarżący jest współwłaścicielem z K.R. oraz drugiej z B.G., jaka jest powierzchnia działki oraz jaka jest powierzchnia nieruchomości, a również co znajduje się w tych obiektach, czy są to mieszkania, czy prowadzona jest tam działalność gospodarcza, czy lokale są wynajmowane; udokumentowanie z czego aktualnie finansowana jest działalność wydawnicza, skąd skarżący bierze środki na prowadzenie działalności gospodarczej, jakie obecnie skarżący dochody osiąga; wyjaśnienie skąd skarżący posiadał środki na dokonanie remontu w obiekcie przy ul. Głównej w S., którego jest współwłaścicielem z B.G.; wyciągu z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków i lokat bankowych – w tym konta i lokat dewizowych – z ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków z jednoczesnym wskazaniem, iż oświadczenie wnioskodawcy o zajęciu rachunku nie stanowi wykonania tego zobowiązania. Pismo z powyższym wezwaniem nie zostało przez skarżącego odebrane. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §2 ustawy P.p.s.a.). Z przepisu art. 246 §1 pkt 1 tej ustawy wynika z kolei, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając przedmiotowy wniosek ocenić należy jego zasadność zarówno w zakresie uwzględnienia go w całości jak również w części, zaś rozstrzygnięcie zależy od zgromadzonych w sprawie dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącego. Prawo pomocy wiąże się ściśle z realizacją przez stronę prawa do sądu, albowiem gwarantuje ono osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów toczącego się postępowania sądowego prawo do ochrony swych praw przed sądem, w tym poprzez pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, który reprezentuje jej interesy przed sądem. Niemniej jednak z konstrukcji przepisu powołanego powyżej wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej, która dawałby podstawy do przyznania prawa pomocy. Instytucja zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, w tym także ustanowienia dla strony pełnomocnika ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się faktycznie trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby naprawdę ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa dawała podstawy do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym, albowiem informacje zawarte we wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, jak też w przedstawionych na żądanie dokumentach wskazują, iż skarżący nie pozostaje w niedostatku, sytuacja finansowa wydaje się, iż ulega poprawie, gdyż jak sam skarżący oświadczył straty jakie przynosiła prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest finansowana z bieżącej działalności, a to oznacza, iż obecnie działalność dochód przynosi. Za niewiarygodny należy uznać oświadczenie o braku dokonywania operacji na rachunku bankowym, gdyż dokumenty dotyczące prowadzenia egzekucji datowane są na rok 2002 i 2003, zaś skarżący nie przedstawił dokumentu, iż w chwili obecnej toczy się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. Skarżący nie wyjaśnił też kwestii dotyczących nieruchomości, jakich jest współwłaścicielem. Dokumenty i oświadczenia przedkładane przez wnioskodawcę ograniczają się do udowodniania okoliczności, które mogłyby przemawiać za prawdziwością twierdzeń skarżącego o jego trudnej sytuacji finansowej. Natomiast żądania Sądu co do wyjaśnienia konkretnych okoliczności są przez skarżącego lekceważone. Z tych właśnie względów przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika byłoby niezasadne, albowiem intencją ustawodawcy było, aby z prawa pomocy korzystały tylko osoby, które deklarują się niskim dochodami i wyjątkową sytuacją życiową. Przyznanie stronie prawa pomocy wiąże się z wykazaniem przez nią braku możliwości partycypowania w pełnych bądź jakichkolwiek kosztach postępowania. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne bądź poddają w wątpliwość twierdzenia skarżącego o jego ubóstwie. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę przedstawione, tym bardziej, że ma ona przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie określonych kosztów postępowania. Skarżący, w ocenie Sądu nie wykazał w sposób przekonywujący, iż znajduje się w sytuacji kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ani też choćby w zakresie częściowym. Wobec tego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie.