II SA/Gd 727/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Gruszecki( spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi T.S. na decyzję Wojewody z dnia 20 lutego 2002r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 21 stycznia 2002r., nr [...] 3 II SA/Gd 727/02 Uzasadnienie Wojewoda Pomorski decyzją z dnia 20 lutego 2002r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania T.S., powołując się na przepis art.37j ust.l, la ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 6, poz.56 ze zm.) oraz art.138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 10 grudnia 2001r. nr [...] odmawiającą T.S. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że nie spełnia on ustawowych warunków do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, ponieważ nie udokumentował 35-letniego okresu upoważniającego do zasiłku i mimo, że posiada 30 lat łącznego zatrudnienia, to jednocześnie nie legitymuje się 15-letnim okresem wykonywania prac w szczególnych warunkach. Co prawda Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe "A" Sp. z o.o. w G., które przechowuje akta osobowe zlikwidowanego zakładu pracy wystawiło zaświadczenie, że T.S. był zatrudniony w NZPS "B" w S., oraz że zajmowane przez stronę stanowisko było zaliczane do grupy prac wykonywanych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Jednak zdaniem organu odwoławczego za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się, zgodnie z art.32 ust.2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 162, poz. 1118 z 1998r.), pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Rodzaje stanowisk oraz prac, których wykonywanie ustawodawca uznał za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określone zostały bezpośrednio w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 z 1983 r. z późn. zm.). Wymieniony akt wykonawczy zdaniem organu odwoławczego wprowadza przepisy szczególne w zakresie środków dowodowych stanowiących podstawę ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Takim przepisem jest § 2 ust.2 ww. Rozporządzenia. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu jedynym podmiotem posiadającym legitymację do poświadczenia okoliczności zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest pracodawca. Dokonuje on tego poprzez wystawienie odpowiedniego świadectwa pracy lub świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach na podstawie posiadanej dokumentacji. Treść powyższych dokumentów wystawionych przez pracodawcę jest dla organu zatrudnienia wiążąca, zarówno w znaczeniu pozytywnym, jak i negatywnym. Są one bowiem dowodem na okoliczność wykonywania przez pracownika pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z kolei odmowa ich wydania oznacza niewykonywanie pracy tego rodzaju w okresie, którego odmowa dotyczy. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł T.S. podnosząc, że ze świadectw pracy dołączonych do akt sprawy wynika, że w spornym okresie był zatrudniony w szczególnych warunkach w NZPS "B" w S. oraz w C, a wykonywanie przez niego pracy w szczególnych warunkach nie budzi wątpliwości. Nie jest tylko w stanie tego faktu udokumentować w sposób wymagany przez organy administracji. Nie powinno to być jednak, jego zdaniem, przesłanką do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02,153.1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.). W myśl art.l § ł i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Art.37j ust.l ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U.97.25.128 z późn. zmianami), obowiązujący w dacie rozstrzygania sprawy przez organ administracji stanowił, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Skarżący twierdził, że spełnił wszelkie przesłanki wymienione w powyższym przepisie, natomiast odmienna ocena dokonana przez rozpatrujące sprawę organy administracji wynikała ze stwierdzenia, że skarżący nie przedłożył wymaganego świadectwa pracy w szczególnych warunkach, wystawionego przez zakład pracy. Art.37j ust.la dodany przez art. 1 pkt 35 ustawy z dnia 22 czerwca 200lr. (Dz.U.01.89.973) zmieniającej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dniem 12 września 200 lr. stanowił, że okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stanowi w § 2, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, przy czym okresy te stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru lub w świadectwie pracy. Przepis powyższy nakłada, zdaniem Sądu, na zakład pracy obowiązek wystawienia świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach lub zawarcia stosownej klauzuli w świadectwie pracy wystawionym pracownikowi wykonującemu pracę w szczególnych warunkach. Nie może być natomiast rozumiany jako przeszkoda uniemożliwiająca pracownikowi dowodzenie przy pomocy innych dokumentów tego, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach, w sytuacji gdy zakład pracy, w którym taką pracę wykonywał przestał istnieć. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że zasiłek przedemerytalny wprowadzony został do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dniem 1 stycznia 1997r. ustawą z dnia 6 grudnia 199ór. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.96.147.687). Zatem wówczas, gdy skarżący był zatrudniony w nieistniejącym obecnie NZPS "B" nie mógł wiedzieć, że dla uzyskania w przyszłości zasiłku wymagać będzie się od niego szczególnych dokumentów. Uchybienie swym obowiązkom przez nieistniejący już zakład pracy nie powinno w tej sytuacji uniemożliwiać realizacji uprawnień przysługujących byłemu pracownikowi. Skoro z powodu likwidacji zakładu pracy nie było możliwe uczynienie zadość wymogom wynikającym z § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, to organ administracji, kierując się zasadami wynikającymi z przepisów art.7 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art.8 k.p.a., z którego wynika obowiązek prowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Zebrany materiał dowodowy powinien zostać poddany ocenie, zgodnie z art. 80 k.p.a., który wyraża zasadę prawdy obiektywnej i zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie dążąc do ustalenia prawdy materialnej powinien według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową przedłożonych przez skarżącego dokumentów. Skarżący powołał się na świadectwa pracy oraz dokumenty potwierdzające wykonywanie przez niego pracy w warunkach szczególnych w NZPS "B" oraz w Lasach Państwowych potwierdzając to dowodami z dokumentów oraz zaświadczeniem o wykonywaniu pracy w warunkach szczególnych wystawionym przez PUH "A" sp. z o.o. w dniu 8 stycznia 2002r. Dowody te nie zastępują świadectw, o których mowa w § 2 cytowanego wcześniej rozporządzenia. Jednak prace wykonywane przez T.S. wymienione są jako rodzaje prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. Dlatego też nie dokonując oceny, czy wykonywane przez skarżącego prace w Przedsiębiorstwie NZPS "B" oraz Lasach Państwowych mogły zostać zaliczone do wymienionej powyżej kategorii prac uprawniających do niższego wieku emerytalnego, a poprzestając na ustaleniu, że skarżący nie przedstawił świadectwa o którym mowa w § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, rozpatrujące sprawę organy administracji naruszyły przepisy art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. w sposób istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji powinny usunąć sygnalizowane naruszenia przepisów prawa procesowego. Dlatego też mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja odmawiająca przyznania zasiłku przedemerytalnego nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art.152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. IP