II SA/Gd 729/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Andrzej Przybielski po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2009 r.na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 sierpnia 2008r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozbudowy obiektu budowlanego postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 15 października 2008r. A. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący wskazał, że posiada dom o pow. 110 m2. Innego majątku nie posiada. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1241,70 zł netto. W miesięcznych wydatkach ujął: podatek 64 zł, energia elektryczna 328,50 zł, gaz 100 zł, telefon 100 zł, woda 100 zł, leki 200 zł, co daje kwotę 1192 zł. W związku z wątpliwościami co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy referendarz sądowy wezwał go do przedłożenia dokumentów źródłowych: wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy bądź oświadczenia o ich nieposiadaniu; dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków we wskazanych wysokościach; oświadczenia, czy wnioskodawca korzysta z pomocy innych osób lub też osiąga jakiekolwiek dodatkowe dochody w sytuacji, gdy deklarowane przez niego koszty utrzymania domu, bez kosztów żywności, pochłaniają całą jego emeryturę; oświadczenia czy wnioskodawca mieszka sam, jeśli nie – wskazania w jakim stopniu osoba, z którą zamieszkuje przyczynia się do ponoszenia kosztów utrzymania domu oraz w jakiej wysokości dochody uzyskuje, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego pojazdów mechanicznych. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżący złożył pismo, w którym wyraził niezadowolenie z treści zarządzenia traktując je jako niezasadną ingerencję w jego prawa osobiste i jako ograniczenie prawa do sądu. W ocenie skarżącego wysokość otrzymywanej emerytury dowodzi, iż nie posiada środków na godziwą egzystencję. Załączył wezwanie do zapłaty z PGNiG na kwotę 132,41 zł. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 729/08 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu. A. B. wniósł sprzeciw, w którym wywodził, iż w swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy zaprezentował wszelkie niezbędne okoliczności, od oceny których sąd powinien uzależnić przyznanie mu prawa pomocy. Wskazał ponownie, iż "nie jest mi wiadomym, abym posiadał jakiekolwiek konta depozytów bankowych, lokat", jego emerytura wynosi 1241,40 zł. i jest niewystarczająca na pokrycie jego potrzeb. Ponadto podkreślił, że jest bezprawną ingerencją Sądu żądanie od niego oświadczenia, czy mieszka sam, czy tez z rodzina oraz czy korzysta z pomocy innych. Stwierdził, iż narusza to jego prawo do sądu. Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przez pojęcie środków należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, jak również wartość środków trwałych oraz wysokość kapitału zakładowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego należy przyjąć, że udowodnienia wymaga podjęcie starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od ich efektu. Rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Sąd bowiem przyzna prawo pomocy tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zasadą wynikającą z art. 199 P.p.s.a. jest dpłatność postępowania sądowoadministracyjnego. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżący odmówił przedłożenia żądanych przez sąd dokumentów oraz wyjaśnień, przez co uniemożliwił sądowi dokonania rzetelnej oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej, a zatem oceny, czy zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu pomocy prawnej finansowanej przez Skarb Państwa. Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji finansowej i życiowej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku uznano za budzące wątpliwości, gdyż w świetle wykazanych miesięcznych wydatków zasadne jest twierdzenie, iż po ich uiszczeniu skarżący nie dysponuje już środkami na żywność, odzież, itp. Celem usunięcia wątpliwości zobowiązano skarżącego do przedłożenia dokumentów, które potwierdziłyby prawdziwość twierdzeń skarżącego, iż jedynym źródłem dochodu jest emerytura. Wskazać w tym miejscu należy, że Sąd zaś nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane, umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy, nie są znane, albo gdy nie są one do końca jasne bądź poddają w wątpliwość w sytuacji, gdy uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Obowiązkiem zainteresowanego jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Skarżący, w ocenie Sądu nie wykazał w sposób przekonywujący, iż znajduje się w sytuacji kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym. Wobec tego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie.