II SA/Gd 73/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 7 listopada 2007r., Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 11 lutego 2008r. J.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że nie dysponuje środkami finansowymi na opłacenie kosztów bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i osób pozostających na jego utrzymaniu. Wnioskodawca utrzymuje niepracującą żonę i córkę. Prowadzi działalność gospodarczą – kominkarstwo, którą z uwagi na brak zleceń zawiesza w okresie grudzień – marzec każdego roku. Działalność gospodarcza opodatkowana jest w formie ryczałtu – podatek za 2007r. wyniósł 233 zł. Wnioskodawca jest właścicielem gruntów rolnych klasy V, które dzierżawi w zamian za płody rolne (ziemniaki i warzywa), a łączna wartość czynszu nie przekracza 500 zł. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego w skali roku to 800 – 1000 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, iż posiada dom o pow. 120 m2 na działce 0,5 ha położony w Żukowie oraz 1,93 ha gruntów rolnych klasy V. Do wniosku skarżący załączył dokument potwierdzający podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz kserokopię pisma informującego urząd skarbowy o zawieszeniu działalności. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy Sąd, pismem z dnia 26 lutego 2006r., zobowiązał go do przedłożenia następujących dokumentów źródłowych: wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez niego, jego żonę im córkę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów utrzymania domu (opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz śmieci, podatki itp.), remontów, dokumentu potwierdzającego posiadanie przez córkę wnioskodawcy statusu osoby bezrobotnej, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego, jego żonę i córkę pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca oświadczył, iż ani on ani żona i córka nie posiadają kont ani lokat. Odnośnie kosztów utrzymania domu przedłożył kserokopie faktur: za energię elektryczną za okres od 26.09.2007 do lutego 2008 na kwotę 1081,10 zł; rachunek za gaz za okres 08.10.2007 do 07.01.2008r. na kwotę 220,33 zł; rachunek za wywóz nieczystości za okres III kwartał + październik 2007 - 45,37 zł; nakaz płatniczy na 2008r. na kwotę 340 zł; rachunek za wodę i odprowadzanie ścieków na kwotę 167,21 zł za styczeń br. Dodatkowo skarżący wskazał, iż budynek ogrzewany jest piecem na węgiel i drewno i rocznie koszt wynosi ok. 3565 zł. Remonty wykonuje we własnym zakresie. Wskazał także, iż córka podjęła pracę na krótki okres na umowę zlecenie i za bardzo niskie wynagrodzenie. Oświadczył, iż posiada samochód VW Transporter 1.9D, rok prod. 1996, zakupiony w 2001r. o wartości ok. 9 tys. zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponieważ wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie Sąd uznał zawarte we wniosku oświadczenie skarżącego za niewystarczające dla dokonania oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych i zobowiązał go do przedłożenia dokumentów źródłowych (w tym oświadczeń), które nie tylko pozwoliłyby na weryfikację zawartych w nim danych, ale także potwierdzałyby podnoszoną przez stronę we wniosku trudną sytuację finansową, w jakiej się znajduje. Poddając analizie złożone dokumenty i oświadczenia można postawić tezę, iż skarżący aby fragmentarycznie przedstawia swoją sytuację i stara się naświetlić jedynie te okoliczności, które mogłyby przemawiać za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. Przede wszystkim żona wnioskodawcy nie jest osobą bezrobotną, gdyż podlega razem ze skarżącym ubezpieczeniu społecznemu rolników. 26-letnia córka wedle skarżącego jest bezrobotną jednak żaden dokument tego nie potwierdza. Wręcz przeciwnie w dodatkowo złożonym oświadczeniu wskazał, iż córka podjęła pracę na umowę zlecenie, jednak ani nie wskazał w jakim okresie ani za jakie wynagrodzenie. Samo twierdzenie skarżącego o niskim wynagrodzeniu – zwłaszcza w świetle sprzecznych oświadczeń- jest niewiarygodne. Przedstawiona kserokopia pisma do US o zawieszeniu prowadzenia działalności jest również niewiarygodna. Podobnie oświadczenie o osiąganych dochodach nie znajduje potwierdzenia w żadnych dokumentach. Natomiast szacując wysokość opłat za dostarczane do domu media i wysokość osiąganych dochodów (wedle skarżącego byłaby to kwota 12 tys. zł rocznie na 3 osobową rodzinę) nasuwają się uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości wykazywanych dochodów. Za kwotę 12 tys. rocznie z pewnością nie stać byłoby rodziny na żadne remonty, ani na utrzymanie pojazdu mechanicznego, a i powstałyby zaległości w opłatach. Natomiast wszystkie rachunki skarżący uiszcza na bieżąco, pomimo iż zakup opału za kwotę 3500 zł oraz rachunek za prąd zamykają się kwota 4500 zł, co daje niemal 1/3 rocznego dochodu rodziny skarżącego. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżący nie udowodnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie przedłożył bowiem dokumentów, które pozwoliłyby na wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jego aktualnej sytuacji finansowej. Stwierdzić zatem należy, że sam zainteresowany uniemożliwił Sądowi pełną ocenę jego możliwości płatniczych. Sąd zaś nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów, oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów Sąd, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.