II SA/Gd 738/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2004 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 11 czerwca 2004 r., nr [...]. Prezydent Miasta decyzją z dnia 11 czerwca 2004 r., na podstawie art. 5, art. 6, art. 8 i art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255) odmówił przyznania I. G. świadczeń w postaci zasiłku rodzinnego na syna oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka z tej przyczyny, że wnioskodawczyni I. G. uzyskiwała dochody wynoszące 537,47 zł., przekraczające kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. I. G. wniosła odwołanie od tej decyzji, w którym wywodziła, że jest osobą samotnie wychowująca dziecko, utrzymującą się z renty chorobowej w wysokości 591,71 zł. oraz alimentów na dziecko wynoszących od 120- 140 zł. miesięcznie. Skoro zatem jej obecny dochód na członka rodziny wynosi 365,85 zł., to spełnia ona kryteria dochodowe dla przyznania jej żądanych świadczeń. Odwołująca się wskazała, że ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje, iż w przypadku zmiany w sytuacji wnioskującego polegającej na obniżeniu dochodów miesięcznych winno to być uwzględnione przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatku. Za podstawę oceny jej sytuacji majątkowej przyjęto dochód z 2002 r., który uległ znacznemu zmniejszeniu. Nie uwzględniając tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 30 lipca 2004 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w całości jego podstawy faktyczne i prawne. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 5 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługiwał wyłącznie osobie, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na ilość osób nie przekraczał 504 zł. Zgodnie z wolą ustawodawcy podstawą przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku była kwota dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002. Skoro skarżąca przekraczała to kryterium to zasiłek rodzinny i dodatki do niego nie należały jej się. I. G. wniosła skargę na powyższą decyzję, w której ponowiła zarzuty odwołania, akcentując tę okoliczność, że organy obydwu instancji przy rozpatrywaniu jej wniosku nie uwzględniły faktu znacznego obniżenia jej dochodów od 2002 r. do czasu rozpatrywania wniosku. Przedłożone przez nią zaświadczenie z urzędu skarbowego potwierdza, iż dochód jej w 2004 r. został znacznie obniżony, co powinno być uwzględnione przy ocenie jej sytuacji materialnej w okresie, w którym ubiegała się o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego. I. G. wywodziła, że jej dochód za 2002 r. był szczególnie wysoki z tej przyczyny, ze doliczono do niego odprawę związaną ze zwolnieniem z zakładu pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że I.G. nie spełnia przesłanek uprawniających ją do pomniejszenia dochodu rodziny o utracony dochód w sytuacji, gdy następuje tylko zmniejszenie dochodu, a nie całkowita jego utrata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną z tej przyczyny, że organ odwoławczy, nie odnosząc się wprost do konkretnego zarzutu odwołania, ograniczył się do dokonania oceny, że prawidłowo uwzględniono, przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku, dochód rodziny osiągnięty w 2002 r. Wskazać w tym miejscu należy, że obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 5 ust 4 cytowanej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowił, że: "W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się, pomniejszonego o utracony dochód." W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że jako utratę dochodu traktuje się sytuację, w której członek rodziny w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek rodzinny nie tylko utracił dochód całkowicie, ale również sytuację, w której nastąpiło obniżenie dochodu na skutek zmiany źródła przychodu, np. wywołanej utratą zatrudnienia (por. R. Górecka "Pracodawca jako płatnik świadczeń rodzinnych – Pr. pracy 2005/3/22). Zgodnie z wolą ustawodawcy podstawą oceny sytuacji majątkowej osób ubiegających się o zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku był dochód na osobę w rodzinie nie przekraczający 504 zł. Jeżeli natomiast osoba ubiegająca się o to świadczenie złożyła wniosek o uwzględnienie jej sytuacji dochodowej, o jakim mowa w art. 5 ust 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to obowiązkiem organów administracji było rozpoznania i rozstrzygnięcie tego wniosku w toku postępowania w niniejszej sprawie. W świetle tego, co wyżej powiedziano błędny jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przepis art. 5 ust 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych miał zastosowanie wyłącznie w sytuacji całkowitej utraty dochodu przez rodzinę. Opisane wyżej naruszenie prawa materialnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowiło podstawę do uchylenia decyzji organów obydwu instancji. W dalszym postępowaniu w tej sprawie organy administracji winny rozpoznać opisany wyżej wniosek skarżącej o zastosowanie odliczenia utraconego dochodu od dochodu rodziny oraz uwzględnić nowy stan prawny, będący konsekwencją nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych.