II SA/Gd 74/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie : Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 18 października 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. Ż.-T. na decyzję Wojewody z dnia 19 grudnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z dnia 26 października 2005 r. nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ulicy [...], stanowiącej wydzieloną geodezyjnie działkę nr [...] o powierzchni 371 m2, zapisaną w księdze wieczystej Kw nr [...] oraz działek nr [...] o powierzchni 162 m2 i [...] o powierzchni 395 m2, zapisanych w księdze wieczystej Kw nr [...]. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2004 r. nr [...] Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej od załatwienia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ulicy [...], której obecnie właścicielem jest Gmina Miasta i wyznaczył do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy Prezydenta Miasta. Prezydent Miasta, wydając decyzję o odmowie zwrotu w/w nieruchomości w uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że wniosek B. Ż. – T. o zwrot dotyczył nieruchomości stanowiącej dawniej parcelę nr [...]o powierzchni 464 m2. Przejęcie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na mocy decyzji administracyjnej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 12 grudnia 1960 r. nr [...], a jako cel wywłaszczenia wskazano realizację budownictwa mieszkaniowego przez ówczesną Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych. Jednocześnie z mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urzędu spraw Wewnętrznych z dnia 24 marca 1961 r. stronie z tytułu pozbawienia prawa własności niniejszej nieruchomości przyznano odszkodowanie w kwocie 29 600 zł (starych). Z pisma Urzędu Miejskiego w G. z dnia 28 stycznia 1992 r. nr [...] wynika, że działka o numerze [...]w G., na której wybudowano budynek mieszkalny wielorodzinny, połączona została z sąsiednimi działami o numerach [...] w jedną parcelę. Po wydzieleniu budynku powstały trzy parcele oznaczone numerami [...] o łącznej powierzchni 923 m2. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało postępowanie dowodowe, w szczególności wizja lokalna z udziałem wszystkich stron, która wykazała że cel wywłaszczenia został osiągnięty, a zatem brak jest podstaw – zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.– tekst jednolity) – do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W odwołaniu od powyższej decyzji B. Ż. – T. wskazała na szereg uchybień proceduralnych, które jej zdaniem miały miejsce w postępowaniu w przedmiocie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, toczącym się pod rządem przepisów ustawy z dnia 5 kwietnia 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W jej ocenie, uchybienia te winny skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, orzeczonym w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rozpatrując niniejsze odwołanie Wojewoda – wyżej wymienioną decyzją - zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że w sprawie niniejszej przeprowadzone zostały oględziny przedmiotowej nieruchomości co do sposobu jej zagospodarowania. Na ich podstawie ustalono, że na działkach o numerach [...] znajdują się dwa budynki mieszkalne o numerach 9 i 11, działka nr [...] stanowi chodnik, a działka nr [...] – podwórko bezpośrednio przylegające do zabudowy mieszkalnej. Cel wywłaszczenia jakim jest budownictwo mieszkaniowe został zatem w całości osiągnięty. Organ odwoławczy wskazał, że instytucję zwrotu wywłaszczonych nieruchomości regulują art. 136 – 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami. Art. 136 ust. 3, który ma zastosowanie także do nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, stanowi o uprawnieniu poprzedniego właściciela do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy argumentował, że w niniejszym stanie faktycznym nie zachodzi przesłanka zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, dająca podstawę do orzeczenia o jej zwrocie. Jednocześnie w końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów strony w przedmiocie wadliwości postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, konkludując, że argumenty strony nie zasługują na uwzględnienie. W skardze na powyższą decyzję B. Ż – T ponownie podniosła zarzuty w przedmiocie wadliwości postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości. Wskazała, że nieprawidłowo zostały przeprowadzone negocjacje, w szczególności, że nie prowadziła ich strona wskazana w przepisach ustawy, lecz inny podmiot. Podkreśliła też, że zaniechano zbadania, czy objęta wnioskiem nieruchomość była rzeczywiście niezbędna na cele wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Skarżąca jednocześnie zarzuciła organom administracji, orzekającym w niniejszej sprawie administracyjnej w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, naruszenie podstawowych zasad postępowania wyrażonych w treści art. 7 i 77 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej organ podał, że zgodnie z treścią art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, do zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stosuje się obecnie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ też nie podzielił zarzutu skarżącej powołującej się na fakt nieprawidłowego przeprowadzania negocjacji w przedmiocie wywłaszczenie nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Skargę uznać należy za nieuzasadnioną, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, takie bowiem ramy toczącego się procesu wyznaczyła skarżąca swym wnioskiem, złożonym po raz pierwszy w dniu 28 listopada 1991 r. Instytucję zwrotu wywłaszczonych nieruchomości normuje rozdział 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) w art. od 136 do 142. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 tejże ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. W niniejszym stanie faktycznym przedmiotem postępowania w kwestii zwrotu jest nieruchomość położona w G. przy ulicy [...], oznaczona pierwotnie jako parcela nr [...] o powierzchni 464 m2, natomiast po wybudowaniu na niej budynków mieszkalnych połączona z sąsiednimi działkami, ostatecznie o łącznej powierzchni 923 m2, na którą składają się trzy parcele o numerach: [...]. Na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 12 grudnia 1960 r. przedmiotowa nieruchomość została przejęta od B. Ż. – T. na rzecz Skarbu Państwa –Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w G., przy czym jako cel wywłaszczenia wskazano na realizację budownictwa mieszkaniowego. Konsekwencją wywłaszczenia była decyzja o odszkodowaniu na rzecz byłej właścicielki – z dnia 24 marca 1961 r. Wskazać w tym miejscu należy, że regulacja zawarta w treści art. 136 ust. 3 cytowanej ustawy dotyczy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości lub ich części. Tak generalne sformułowanie zwrotu oznacza, że odnosi się on do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także wywłaszczonych na mocy poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniu, a więc także ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz. 70), która była podstawą normatywną orzeczenia o wywłaszczeniu w odniesieniu do skarżącej i jej nieruchomości., o czym expressis verbis przesądza treść art. 216 ust. 1 cytowanej ustawy. Warunkiem zastosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami o zwrocie jest jednak stwierdzenie, że miało miejsce wywłaszczenie, czyli władcze odjęcie prawa własności lub innego prawa rzeczowego, która to okoliczność w niniejszym stanie faktycznym jest bezsporna. Jak wskazuje treść art. 136 ust. 3 przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie przeprowadziły postępowanie dowodowe, którego przedmiotem było ustalenie stanu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Oględziny nieruchomości wykazały ponad wszelką wątpliwość, że została ona zagospodarowania zgodnie z celem wywłaszczenia: na działkach o numerach [...] znajdują się dwa budynki mieszkalne wielorodzinne o numerach 9 i 11, chodnik (na działce nr [...]) oraz podwórko (na działce nr [...]) bezpośrednio przylegające do zabudowy mieszkaniowej, stanowiące plac zabaw dla dzieci i teren rekreacji dla mieszkańców. Wskazana infrastruktura drogowa i wypoczynkowa stanowi całość, a zatem wbrew twierdzeniom skarżącej, nie jest możliwe wydzielenie części działki, która mogłaby zostać jej zwrócona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że realizacja celu jakim jest budownictwo mieszkaniowe powinna obejmować nie tylko pobudowanie budynków, spełniających funkcje mieszkalne, ale powinna zmierzać do zapewnienia mieszkańcom realizacji także innych funkcji, w szczególności związanych z wypoczynkiem i rekreacją, bowiem są one nierozerwalnie związane z tą pierwszą. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącej, wskazującej na szereg nieprawidłowości postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości zauważyć należy, o czym już zresztą była mowa powyżej, że niniejsze postępowanie dotyczy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zatem te zarzuty, które dotyczą decyzji o wywłaszczeniu są niezasadne, gdyż w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie bada się zgodności z prawem decyzji będącej podstawą wywłaszczenia. W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przedmiotem ustaleń i oceny jest istnienie lub brak przesłanek uzasadniających zwrot, przede wszystkim według generalnych zasad uregulowanych w art. 136-142 cytowanej ustawy. Przedmiotem takiego postępowania nie może być zatem ocena prawidłowości decyzji o wywłaszczeniu czy nabycia w przypadkach określonych w art. 216 ustawy. Mając na uwadze powyższe i fakt, że zarzuty skarżącej nie znalazły uzasadnienia w niniejszej sprawie Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami), oddalił skargę.