II SA/Gd 740/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia 1 marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę. Decyzją z dnia 1 marca 2002 r. nr [...] Wojewoda, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 15.01.2001 r. o odmowie przyznania pani J. S. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu wskazano, że J. S. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna w dniu 7 stycznia 2002 r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Pani S. w dniu 12.11.2001 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego w związku z tym, że jest byłym pracownikiem PGR. W związku z tym, że nie była w tym czasie osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP, poinformowano ją, że nie spełnia ustawowych warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego i że może zgłosić się do PUP w celu zarejestrowania jako osoba bezrobotna, a wówczas zostanie wydana decyzja administracyjna, od której przysługuje odwołanie do drugiej instancji. J. S. została zarejestrowana jako bezrobotna w dniu 7 stycznia 2002 r. Decyzją z dnia 15.01.2002 r. Starosta odmówił jej przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego dla byłych pracowników państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej. Warunki niezbędne do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego zostały uregulowane przepisem art.37 k ust. 9 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, dodanym ustawą z dnia 18.09.2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W myśl tego przepisu świadczenie przedemerytalne przysługuje pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej, spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy : - osiągnął wiek odpowiednio 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna - przepracował w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej co najmniej 10 lat - zamieszkuje w dniu nabycia prawa do świadczenia w powiecie ( gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Ustawa z dnia 18.09.2001r. o zmianie ustawy... nie jest ustawą samoistną, lecz zmieniającą ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i zapis "w dniu wejścia w życie ustawy" odnosi się do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - ta zaś weszła w życie z dniem 1.01.1995r., zatem jednym z warunków nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37 k ust. 9 ustawy było ukończenie na dzień l stycznia 1995 r. przez wnioskującą osobę wieku 50 lat w przypadku kobiety. Ustalono, że J. S. nie spełniła powyższych wymagań, bowiem w dniu 1.01.1995 r. nie ukończyła 50 lat. Ponadto w dniu składania wniosku nie była osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP. W tej sytuacji poinformowano ją o nie spełnianiu warunków do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Kolejna nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 17 grudnia 2001 r. z mocą obowiązującą od l .01.2002 r. zmieniła zapis art. 37 k ust. 9 ustawy. Przepis ten otrzymał brzmienie: pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu 7 listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki : - osiągnął wiek co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna - posiadał okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn - był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat - zamieszkiwał w powiecie ( gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. W związku ze zmianą ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu posiadanie statusu osoby bezrobotnej w dniu 7 listopada 2001 r. jest przesłanką niezbędną, której spełnienie warunkuje dopiero ustalenie, czy osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego na podstawie znowelizowanego art. 37 k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu spełniła wszystkie pozostałe warunki do jego nabycia. Ponieważ pani S. na dzień 7 listopada 2001 r. nie posiadała statusu osoby bezrobotnej, bowiem zarejestrowała się w dniu 7.01.2002r., nie przysługuje jej prawo do świadczenia przedemerytalnego dla byłych pracowników państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej. Skargę na powyższą decyzję wniosła J. S. , wnosząc o "ponowne rozpatrzenie sprawy". Wskazała, że znalazła pracę na czas określony - 4 miesiące - a następnie znów stała się osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Gdyby nie znalazła pracy to obecnie miałaby prawo do świadczenia przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżąca nie spełnia wymogów ustawy pozwalających na przyznanie jej prawa do świadczenia przedemerytalnego, a z punktu widzenia obowiązujących przepisów nie ma znaczenia, z jakich powodów osoba ubiegająca się o to świadczenie wymogów tych nie spełniała. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca J. S. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna pierwotnie w dniu 3 marca 2000 r., następnie z dniem 1.08.2001 r. pozbawiono ją tego statusu z uwagi na podjęcie pracy, a ponowna rejestracja miała miejsce w dniu 7 stycznia 2002 r. Przepisem art. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 122, poz. 1323), z dniem 7 listopada 2001 r. dodano do art. 39 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustęp o następującym brzmieniu: pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy: 1. osiągnął wiek 50 lat - kobieta i 55 lat - mężczyzna, 2. przepracował w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej najmniej 10 lat, 3. zamieszkuje w dniu nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Nowelizacja weszła w życie w dniu 7 listopada 2001 r. Następnie - od dnia 1 stycznia 2002 r. - obowiązywał przepis art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U .Nr 6, poz. 56 ze zm. ) w zmienionym brzmieniu stanowiący, że pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu 7 listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, 2) posiadał okres uprawniający do emerytury - wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4) zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Takie brzmienie przepisu 37 k ust 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu od dnia 1.01.2002 r. wprowadził art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793). Problemem w sprawie jest, czy sformułowanie "w dniu wejścia w życie ustawy" dotyczy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, czy ustawy z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 122, poz. 1323), gdyż ustawodawca nie sprecyzował, jaką ustawę miał na myśli. W ocenie Sądu w składzie orzekającym wolą ustawodawcy było przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego nowym grupom uprawnionych (byłym pracownikom państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej) z dniem wejścia w życie ustawy przyznającej te uprawnienia, czyli ustawy z dnia 18 września 2001 r., która weszła w życie w dniu 7 listopada 2001 r. Przemawia za tym wykładnia logiczna, systemowa i celowościowa. Wprowadzone zmiany były realizacją zapowiadanych zamierzeń objęcia świadczeniami emerytalnymi byłych pracowników przedsiębiorstw gospodarki rolnej. Ponadto ust. 3 art. 9 ustawy zawierał warunek, by osoba ubiegająca się o świadczenie przedemerytalne zamieszkiwała w dniu nabycia prawa do świadczenia w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Trudno przyjąć, by racjonalny ustawodawca odniósł ten warunek do odległej przeszłości - 1.01.1995 r. W tej sytuacji przyjąć należy, że ustawodawca w nowelizacji z dnia 17 grudnia 2001 r. w ust. 9 art. 37 k w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych jednoznacznie potwierdził, że posiadanie statusu bezrobotnego i spełnienie łącznie warunków określonych w tym przepisie odnosi się do dnia 7 listopada 2001r. ( tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25.11.2002 r. sygn. akt II SA 777/02, Jurysta 2003 nr 3 -4 str. 58). Jednak przyjęcie odmiennej interpretacji przepisu ustawy niż uczynił to organ nie zmienia sytuacji wnioskodawczyni. Skoro posiadanie statusu bezrobotnego i spełnienie łącznie innych warunków określonych w przepisie 37 k ust. 9 należy badać na dzień 7 listopada 2001r. , a niesporne w sprawie było, że w dniu tym skarżąca pozostawała w stosunku pracy, prawo do zasiłku przedemerytalnego na podstawie wyżej wskazanego przepisu jej nie przysługuje. Skarżąca nie była też bezrobotna w dacie składania pierwszego wniosku o przyznanie jej świadczenia przedemerytalnego. Art. 37 k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym od dnia 1.01. 2002 r. również uzależniał przyznanie świadczenia od posiadania statusu bezrobotnego i spełnienia innych warunków w dniu 7 listopada 2001 r., a skarżąca w tym dniu nie była bezrobotna. Podkreślić też należy, że nawet w przypadku przyjęcia odmiennego stanowiska prezentowanego przez organ - że zwrot " w dniu wejścia w życie ustawy" odnosi się do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, skarżąca nie spełniałaby warunków określonych ustawą, bowiem w dniu tym, tj. w dniu 1 stycznia 1995 r. nie miała ukończonych 50 lat. W tej sytuacji zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Okoliczności wskazywane przez skarżącą w skardze - fakt podjęcia przez nią tylko pracy okresowej - nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem przepisy ustawy nie przewidują możliwości przyznania prawa do świadczenia osobie, która nie spełnia warunków do jego uzyskania, niezależnie od przyczyn ich niespełnienia.