II SA/Gd 740/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka As. WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta z dnia 6 lutego 2003 r. nr [...]. Burmistrz Miasta decyzją z dnia 6 lutego 2003 r. na podstawie art. 7 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734) odmówił przyznania E. B. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, iż wnioskodawczyni zamieszkuje w lokalu spółdzielczym (lokatorskie), na stan majątkowy członków gospodarstwa domowego składa się samochód osobowy Fiat [...] rok produkcji 1998, nabyty w XII 2001 r., o wartości szacunkowej 12.000 zł (wycena wnioskodawcy). Następnie organ wskazał, że obowiązkiem każdej osoby, która ubiega się o dodatek mieszkaniowy jest regularne opłacanie należności związanych z zamieszkiwaniem w lokalu. Burmistrz postanowił odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego z powodu dysproporcji miedzy niskim dochodem wykazanym w deklaracji a stanem majątkowym gospodarstwa domowego strony. Nie bez znaczenia na taką decyzję miał fakt posiadania samochodu osobowego i to nabytego w trakcie otrzymywania dodatku. Organ I instancji podał, że jego zdaniem w pierwszej kolejności dochody gospodarstwa domowego wnioskodawcy powinny być przeznaczane na wydatki mieszkaniowe, a dopiero w drugiej kolejności na zakup samochodu i związanych z nim opłat, ponieważ dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem kierowanym do osób, które bez pomocy gminy nie są w stanie partycypować w wydatkach na mieszkanie. W odwołaniu od powyższej decyzji E. B. przedstawiła swoją sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową. Podała, że przedmiotowy samochód zakupiła w miejsce starego Fiata 126p za pieniądze pochodzące od matki i teściowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia 3 kwietnia 2003 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że podstawowym celem ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest tworzenie warunków do udzielania pomocy najuboższym, których nie stać na opłacenie czynszu w pełnej wysokości. Ustawa zawiera określone kryteria (warunki), których spełnienie powoduje powstanie obowiązku wypłaty dodatku mieszkaniowego przez gminę. Pozytywna decyzja o przyznaniu dodatku i jego wysokości zależy od spełnienia przez wnioskodawców kryteriów przewidzianych w art. 2-3 oraz 5-8 przywołanej ustawy. Organ II instancji następnie wskazał, iż stosownie do art. 7 ust. 3 cytowanej ustawy organ może odmówić przyznania dodatku, jeżeli w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami zadeklarowanymi przez wnioskodawcę, a jego faktycznym stanem majątkowym nieuzasadniającym przyznanie pomocy finansowej na cele mieszkaniowe. Organ odwoławczy podał, że ustalenie w zakresie powierzchni zajmowanego przez E. B. lokalu oraz kosztów utrzymania mieszkania dokonane zostało przez organ I instancji w sposób prawidłowy i nie jest w tym zakresie przez odwołującą się kwestionowane. W ocenie organu II instancji za prawidłowe należy uznać także ustalenie odnośnie dysproporcji między deklarowanymi niskimi dochodami i faktycznym stanem majątkowym, wyrażającej się posiadaniem samochodu Fiat [...], który w dodatku został zakupiony w okresie pobierania dodatku mieszkaniowego. Konkludując organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, iż dochody gospodarstwa domowego wnioskodawczyni powinny być przeznaczone przede wszystkim na wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, a dopiero w następnej kolejności na zakup samochodu i opłaty związane z jego funkcjonowaniem. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. B. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, przedstawiając swoją sytuację rodzinną i majątkową. Skarżąca wskazała, że mieszka w mieszkaniu typu lokatorskiego i poza umeblowaniem posiada jedynie samochód [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Nadto organ odwoławczy podał, że w jego ocenie w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności nie uzasadniające przyznanie pomocy finansowej w formie dodatku mieszkaniowego. Taką okolicznością z jednej strony jest fakt posiadania i utrzymywania samochodu osobowego i to nabytego w trakcie otrzymywania dodatku, z drugiej zaś strony nie korzystanie w żadnym czasie z pomocy społecznej w formie zasiłków oraz regularne wnoszenie opłat w ramach świadczeń mieszkaniowych. Dysproporcja, o której mowa w art. 7 ust. 3 ustawy, zdaniem organu jest widoczna przez proste zestawienie uzyskiwanych niskich dochodów deklarowanych przez stronę i poczynionych wydatków. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przyczyną odmowy przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego, było – jak podały organy orzekające w obu instancjach – wystąpienie rażącej dysproporcji miedzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawczyni. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji – upoważniał organ do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, mimo spełnienia kryteriów do jego przyznania, wówczas, gdy wystąpi określona w nim sytuacja. Rozstrzygając przedmiotową sprawę należy jednakże zauważyć, iż organ odmawiając przyznania dodatku mieszkaniowego jest obowiązany, zgodnie z regułami rządzącymi postępowaniem administracyjnym, wykazać, na jakiej podstawie oparł swoje twierdzenia i w czym wyrażają się przesłanki odmowy. Przepis art. 7 ust. 3 cytowanej ustawy mówi bowiem o wystąpieniu nie jakichkolwiek dysproporcji, lecz tylko i wyłącznie o wystąpieniu dysproporcji rażącej. Zatem odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego, mimo spełnienia kryteriów ustawowych, uzasadniać może tylko udowodnienie, że taka sytuacje ma miejsce. W takim przypadku niewystarczające jest powołanie się na przepis i ograniczenie do stwierdzenia rażącej dysproporcji bez szerszego, wyczerpującego uzasadnienia. Takie postępowanie jest sprzeczne z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Obowiązkiem organów w takim przypadku jest bowiem wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Następnie ocena ta winna znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji rażącej dysproporcji między dochodami, a faktycznym stanem majątkowym dopatrzyły się w zakupie samochodu marki Fiat [...]. Jednakże organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych. Skarżąca bowiem już w oświadczeniu o stanie majątkowym wskazała na źródło pochodzenia pieniędzy przeznaczonych na zakup przedmiotowego samochodu. Nadto, jak wynika z treści odwołania oraz skargi skarżąca była uprzednio właścicielką samochodu marki Fiat 126p. Organy obu instancji w ogóle nie wyjaśniły i nie rozważyły tych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, przyjmując arbitralnie tezę o rażącej dysproporcji miedzy dochodami, a faktycznym stanem majątkowym. W taki sposób przeprowadzone postępowanie czyni niniejszą ocenę dowolną. Oceniając stan majątkowy strony nie można ograniczać się tylko do jednego składnika tego majątku. Nadto nie można pominąć jako nieistotne stanowiska strony, co do źródła pochodzenia pieniędzy przeznaczonych na zakup samochodu. Pieniądze niniejsze mogły bowiem zostać przekazane rodzinie skarżącej na określony cel i wobec tego brak wówczas byłoby podstaw do czynienia zarzutu, iż nie zostały one przeznaczone na utrzymanie mieszkania. Poza tym oceniając stan majątkowy nie można pomijać faktu posiadania przed zakupem przedmiotowego pojazdu innego samochodu o zbliżonych kosztach utrzymania. W takiej sytuacji rzeczą organów orzekających w sprawie, było wyjaśnienie, dlaczego koszty utrzymania Fiata 126p nie miały wpływu na ocenę stanu majątkowego skarżącej zaś koszty utrzymania Fiata [...] są już tak istotne, że decydują między innymi o istnieniu rażącej dysproporcji między wskazanymi dochodami, a faktycznym stanem majątkowym. Ponadto należy zauważyć, iż odpowiedź na skargę zawiera treści wręcz sprzeczne z ustawą o dodatkach mieszkaniowych. Niedopuszczalnym bowiem jest czynienie zarzutu stronie, iż nie korzystała z pomocy społecznej oraz, że opłaca regularnie czynsz i inne opłaty związane z utrzymaniem mieszkania. Ustawa mająca zastosowanie w przedmiotowej sprawie w ogóle nie uzależnia przyznania dodatku mieszkaniowego od korzystania przez wnioskodawcę z pomocy społecznej. Poza tym ocena czy występuje w konkretnym przypadku rażąca dysproporcja między wskazanymi dochodami, a faktycznym stanem majątkowym nie może sprowadzać się do tego czy wnioskodawczyni korzysta z pomocy społecznej. Z treści art. 7 ust. 3 cytowanej ustawy nie moszna wywieść, aby korzystanie z pomocy społecznej mogło stanowić miernik pozwalający przyjąć występowanie rażącej dysproporcji. Nadto z art. 7 ust. 11 niniejszej ustawy jednoznacznie wynika, że osobie która nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal wstrzymuje się wypłatę dodatku mieszkaniowego. Zatem czynienie zarzutu stronie, że wywiązuje się z obowiązku, od którego zależy wypłata świadczenia wskazuje, iż organ odwoławczy przyjął z gruntu nieprawidłową perspektywę wydając zaskarżona decyzję. Reasumując, należy stwierdzić, że organy obu instancji nie wyjaśniły żadnej z istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych ograniczając się do cytowania treści przepisu oraz ogólnikowych stwierdzeń, czym naruszyły art. 7, 77 §1 i 107 § 3 k.p.a., a niniejsze naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rzeczą organów administracji publicznej ponownie rozpatrujących sprawę będzie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, które umożliwią wydanie prawidłowej decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca przyznania dodatku mieszkaniowego nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.