II SA/Gd 743/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 6 czerwca 2025 r. nr SKO.421.97.2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Czerska z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr DŚR.5231.ŚP.000782.04.2025. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z 21 grudnia 2023 r. J. C. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Burmistrza Czerska (dalej: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem R. S. Decyzją z 18 stycznia 2024 r. Burmistrz, na podstawie art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Stronie wnioskowanego świadczenia wskazując, że R. S. pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto niepełnosprawność ojca Wnioskodawczyni powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawczynię Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 6 marca 2024 r. utrzymało ją w mocy. Na powyższą decyzję Kolegium Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej: "WSA w Gdańsku", "Sąd"), który wyrokiem z 6 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 455/24 uchylił ją. W uzasadnieniu Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że w związku z treścią art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.) - dalej: "u.ś.w.", w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r. WSA w Gdańsku wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym przed tą datą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odnosząc się do powyższej okoliczności, która w niniejszej sprawie stanowiła jedną z przesłanek negatywnych przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia, tj. braku legitymowania się przez małżonkę R. S. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.), Sąd wskazał, że kwestia ta została przesądzona w wiążącej organy i sądy uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22. W związku z tym fakt, że małżonka osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza możliwość ustalenia, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dalszym osobom, na których wobec osoby wymagającej opieki ciąży obowiązek alimentacyjny, a które - w związku ze sprawowaną faktycznie opieką - zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bądź nie podejmują takiej aktywności. WSA w Gdańsku wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie budziło wątpliwości, iż w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego ojciec Wnioskodawczyni pozostawał w związku małżeńskim z A. S., która nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd zwrócił następnie uwagę, że w realiach niniejszej sprawy wymagało rozważenia, czy na organach administracji, w szczególności na Kolegium, spoczywał wynikający z art. 79a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", obowiązek poinformowania Strony o konieczności przedłożenia orzeczenia stwierdzającego, że jej matka, małżonka R. S., posiada znaczny stopień niepełnosprawności, gdyż tylko takie orzeczenie uprawniałoby do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dalsze osoby zobowiązane do alimentacji, w tym przypadku córkę. WSA w Gdańsku podkreślił, że celem art. 79a § 1 k.p.a. jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawianych dowodów nie korzysta z takiej możliwości. W takich przypadkach strona będzie zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawienia tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Sąd zaznaczył, że niewystarczające jest w tym zakresie informowanie strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co od zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. WSA w Gdańsku podkreślił, że w sprawach dotyczących świadczeń rodzinnych obowiązek informacyjny wynikający z art. 9 i art. 79a k.p.a. polega także na pouczeniu strony o możliwości złożenia wniosku o ustalenie znacznego, a nie umiarkowanego, stopnia niepełnosprawności małżonka osoby, nad którą strona sprawuje opiekę. Jest to szczególnie istotne w tych sprawach, gdzie zachodzą przesłanki umożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a jedyną przeszkodą jest nielegitymowanie się przez małżonka podopiecznego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazał, że przed wydaniem decyzji odwoławczej konieczne było wystosowania do Strony informacji, w trybie art. 79a § 1 k.p.a., jakie zależne od niej przesłanki nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, w tym w szczególności wskazanie, że A.S. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a jedynie takie orzeczenie umożliwia uzyskanie żądanego świadczenia. Innymi słowy, Kolegium powinno wezwać Stronę do przedłożenia w zakreślonym realnym terminie dokumentu potwierdzającego fakt znacznego stopnia niepełnosprawności A. S., a następnie, w zależności od sposobu wykonania przez Wnioskodawczynię tego wezwania, uchylić decyzję organu pierwszej instancji i orzec co do istoty sprawy, bądź też odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia. WSA w Gdańsku podkreślił, że realizacja ww. obowiązku i wadliwość decyzji Kolegium związana z jego niewykonaniem, stanowiąca naruszenie art. 79a k.p.a., jest o tyle istotna w sprawie, że na etapie postępowania sądowego Strona przedłożyła orzeczenie z 22 maja 2024 r., w którym stwierdzono, że A. S. jest niepełnosprawna w stopniu znacznym i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Sąd przyznał, że orzeczenie to zostało wydane co prawda po wydaniu decyzji przez Kolegium, niemniej nie można wykluczyć, zgodnie z twierdzeniem Wnioskodawczyni, że realizacja przez Kolegium obowiązków wynikających z art. 9 i art. 79a k.p.a. pozwoliłaby na wcześniejsze uzyskanie przez Stronę tego dokumentu i przedłożenie go na etapie postępowania odwoławczego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd zobowiązał Kolegium do uwzględnienia faktu legitymowania się przez małżonkę podopiecznego Wnioskodawczyni orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a następnie rozważyć, czy zaistniały wszystkie przesłanki przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z 11 lutego 2025 r. Kolegium uchyliło decyzję Burmistrza z 18 stycznia 2024 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał m.in., że akta sprawy nie zawierają orzeczenia z 22 maja 2024 r., którym zakwalifikowano A. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności. W związku z tym - zgodnie z wytycznymi Sądu - konieczne jest wystosowanie do Strony informacji, w trybie art. 79a § 1 k.p.a., o konieczności przedłożenia orzeczenia stwierdzającego, że jej matka, małżonka osoby wymagającej opieki, posiada znaczny stopień niepełnosprawności, gdyż tylko takie orzeczenie uprawniałoby do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dalsze osoby zobowiązane do alimentacji, w tym przypadku córkę. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium zobowiązało Burmistrza, dysponującego orzeczeniem wydanym w dniu 22 maja 2024 r., do uwzględnienia tego faktu i rozważenia, czy zaistniały wszystkie przesłanki do przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Pismem z 26 marca 2025 r. Burmistrz wezwał Wnioskodawczynię do dostarczenia orzeczenia A. S. z 22 maja 2024 r. oraz oświadczenia, czy R. S. ubiega się lub ma prawo do świadczenia wspierającego. W dniu 3 kwietnia 2025 r. Wnioskodawczyni przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie z 22 maja 2024 r., którym zaliczono jej matkę do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz oświadczenie, że jej ojciec R. S. nie składał wniosku o świadczenie wspierające. Pismem z 7 kwietnia 2025 r. Burmistrz, na podstawie art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a., zawiadomił Wnioskodawczynię, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., ponieważ A. S. na dzień 31 grudnia 2023 r. nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz decyzją z 11 kwietnia 2025 r. odmówił Wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem R. S. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy organ pierwszej instancji uznał, że Strona nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ orzeczenie o stopniu niepełnosprawności A.S. zostało wydane 22 maja 2024 r., zaś w orzeczeniu tym wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 26 marca 2024 r. W tej sytuacji, w ocenie Burmistrza, przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. nie mają w sprawie zastosowania, ponieważ do końca 2023 r. A. S. nie posiadała orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, do 31 grudnia 2023 r. nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem organu pierwszej instancji nie ma w sprawie zastosowania art. 63 ust. 1-3 u.ś.w.; trudno bowiem mówić o "powstaniu prawa do 31 grudnia 2023 r.", a sprawę należy rozstrzygnąć w oparciu o przepisy u.ś.r. obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawczynię Kolegium decyzją z 6 czerwca 2025 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 63 ust. 1 u.ś.w. oraz art. 17 ust. 1, 1a, 1b i 5 u.ś.r., wskazując następnie, że żona osoby wymagającej opieki w dacie składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne nie legitymowała się znacznym stopniem niepełnosprawności i do 31 grudnia 2023 r. A. S. nie posiadała orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Było to przeszkodą do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem uchwałą siedmiu sędziów NSA z 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22 jednoznacznie stwierdzono, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wymienionej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez współmałżonka osoby wymagającej opieki. W skardze na decyzję Kolegium z 6 czerwca 2025 r. J. C., wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzuciła jej naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 11, art. 12 § 1 i art. 81a k.p.a., tj. naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności i zasady prawdy obiektywnej, poprzez wydanie skarżonej decyzji bez uwzględnienia słusznego interesu Skarżącej, gdzie rozstrzygnięcie zostało wydane w sposób dowolny, bez oparcia się na aktualnie obowiązującej normie prawnej - w dacie wydania skarżonej decyzji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., tj. z dnia 20 lutego 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 323) o treści: "pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności" - przestał obowiązywać z dniem 31 grudnia 2023 r.; 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., poprzez dowolne zinterpretowanie tej normy i na zasadzie dowolności odniesienie jej do stanu faktycznego sprawy; 3) art. 138 § 2 i art. 140 k.p.a. przez Kolegium; 4) art. 9 i art. 79a k.p.a. (ponownie) pomimo że WSA w Gdańsku rozstrzygając w tej sprawie w wyroku z 6 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 455/24 uchylając decyzję Kolegium z 6 marca 2024 r. wyraźnie wskazał na konieczność zrealizowania obowiązku informacyjnego przed wydaniem decyzji - powyższego nie zrealizował zarówno Burmistrz, jak też Kolegium. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z wydanymi w sprawie decyzjami, bowiem są one dla niej krzywdzące. Strona podała, że sprawuje w sposób nieprzerwany (w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.) opiekę nad ojcem, który jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, wymaga stałej pomocy i opieki osoby trzeciej w osobie Skarżącej, gdyż jego żona jest również (od 2021 r.) osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i niezdolną do samodzielnej egzystencji wymagającą stałej opieki osoby trzeciej w swoim miejscu zamieszkania, którą od czterech lat sprawuje jej wnuk. Strona podała, że obecnie zostało wszczęte postępowanie o ustalenie daty początkowej znacznej niepełnosprawności i niezdolności do samodzielnej egzystencji A. S. Skarżąca podniosła, że z uwagi na powyższe okoliczności i bezsporny stan faktyczny (jedna osoba nie jest w stanie przy schorzeniach rodziców zaopiekować się matką i ojcem, jak też wykluczona jest od wielu lat opieka wzajemna rodziców), była zmuszona zaopiekować się sama ojcem, którego przeprowadziła z T. do swojego miejsca zamieszkania w S. Skarżąca zarzuciła, że rozpatrując jej odwołanie Kolegium pominęło całkowicie wykazane uchybienia w rozpatrywanej sprawie w wyroku WSA w Gdańsku z 6 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 455/24. Strona podkreśliła, że gdyby wcześniej posiadała pełną wiedzę i informację z Centrum Usług Społecznych w Czersku w trakcie składania wniosku o świadczenie oraz gdyby została poinformowana przed wydaniem decyzji odmownej, że nie może ubiegać się jako córka o świadczenie, gdy jej matka nie przedłożyła orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (która również wymaga cały czas stałej opieki i pomocy osoby trzeciej a która jest dla niej świadczona) stwierdzającego niepełnosprawność datującą się przed 31 grudnia 2023 r. - pomimo wydania decyzji dla matki stwierdzającej znaczny stopień niepełnosprawności - obecnie ponownie podjęto działania w celu ustalenia, od kiedy faktycznie datuje się znaczna niepełnosprawność A. S. Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 6 czerwca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Czerska z 11 kwietnia 2025 r. odmawiającą J. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem R. S. W pierwszej kolejności należy wskazać, że powyższe decyzje zostały wydane po uprzednim uchyleniu przez WSA w Gdańsku (wyrokiem z 6 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 455/24) decyzji Kolegium z 6 marca 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza z 18 stycznia 2024 r. odmawiającą Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem. W związku z powyższym, w rozpatrywanej przez Sąd orzekający sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W piśmiennictwie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 388) wskazuje się, że przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Może ona dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Wskazuje się również, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie podatkowym i na sądzie, może być wyłączony jedynie w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego w prawem określonym trybie (zob. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, PWN, Warszawa 2000, s. 268). Zwraca się także uwagę, że związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Zaprezentowane powyżej poglądy doktryny znajdują również odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym. Przykładowo, Sąd Najwyższy w wyroku z 25 lutego 1998 r. sygn. akt III RN 130/97 (OSNP 1999/1/2) wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego oceną prawną na gruncie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) wyjaśnił, że oznacza to, iż: "(...) ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy" (zob. również wyroki NSA: z 10 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1670/12, czy z 19 lutego 2014 r. sygn. akt I FSK 511/13, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania teoretyczne konieczne jest dokonanie analizy uzasadnienia wyroku WSA w Gdańsku z 6 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 455/24. Uchylając decyzję Kolegium z 6 marca 2024 r. Sąd w pierwszej kolejności podzielił stanowisko tego organu, że w związku z treścią art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.) w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r. WSA w Gdańsku wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym przed tą datą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odnosząc się do powyższej okoliczności, która w niniejszej sprawie stanowiła jedną z przesłanek negatywnych przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia, tj. braku legitymowania się przez małżonkę R. S. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.), Sąd wskazał, że kwestia ta została przesądzona w wiążącej organy i sądy uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22. W związku z tym fakt, że małżonka osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza możliwość ustalenia, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dalszym osobom, na których wobec osoby wymagającej opieki ciąży obowiązek alimentacyjny, a które - w związku ze sprawowaną faktycznie opieką - zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bądź nie podejmują takiej aktywności. WSA w Gdańsku wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie budziło wątpliwości, iż w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego ojciec Skarżącej pozostawał w związku małżeńskim z A. S., która nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd zwrócił następnie uwagę, że w realiach niniejszej sprawy wymagało rozważenia, czy na organach administracji, w szczególności na Kolegium, spoczywał wynikający z art. 79a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), obowiązek poinformowania Strony o konieczności przedłożenia orzeczenia stwierdzającego, że jej matka, małżonka R. S., posiada znaczny stopień niepełnosprawności, gdyż tylko takie orzeczenie uprawniałoby do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dalsze osoby zobowiązane do alimentacji, w tym przypadku córkę. WSA w Gdańsku podkreślił, że celem art. 79a § 1 k.p.a. jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawianych dowodów nie korzysta z takiej możliwości. W takich przypadkach strona będzie zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawienia tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Sąd zaznaczył, że niewystarczające jest w tym zakresie informowanie strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co od zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. WSA w Gdańsku podkreślił, że w sprawach dotyczących świadczeń rodzinnych obowiązek informacyjny wynikający z art. 9 i art. 79a k.p.a. polega także na pouczeniu strony o możliwości złożenia wniosku o ustalenie znacznego, a nie umiarkowanego, stopnia niepełnosprawności małżonka osoby, nad którą strona sprawuje opiekę. Jest to szczególnie istotne w tych sprawach, gdzie zachodzą przesłanki umożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a jedyną przeszkodą jest nielegitymowanie się przez małżonka podopiecznego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazał, że przed wydaniem decyzji odwoławczej konieczne było wystosowania do Skarżącej informacji, w trybie art. 79a § 1 k.p.a., jakie zależne od niej przesłanki nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, w tym w szczególności wskazanie, że A. S. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a jedynie takie orzeczenie umożliwia uzyskanie żądanego świadczenia. Innymi słowy, Kolegium powinno było wezwać Stronę do przedłożenia w zakreślonym realnym terminie dokumentu potwierdzającego fakt znacznego stopnia niepełnosprawności A. S., a następnie, w zależności od sposobu wykonania przez Skarżącą tego wezwania, uchylić decyzję organu pierwszej instancji i orzec co do istoty sprawy, bądź też odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia. WSA w Gdańsku podkreślił, że realizacja ww. obowiązku i wadliwość decyzji Kolegium związana z jego niewykonaniem, stanowiąca naruszenie art. 79a k.p.a., jest o tyle istotna w sprawie, że na etapie postępowania sądowego Strona przedłożyła orzeczenie z 22 maja 2024 r., w którym stwierdzono, że A. S. jest niepełnosprawna w stopniu znacznym i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Sąd przyznał, że orzeczenie to zostało wydane co prawda po wydaniu decyzji przez Kolegium, niemniej nie można wykluczyć, zgodnie z twierdzeniem Skarżącej, że realizacja przez Kolegium obowiązków wynikających z art. 9 i art. 79a k.p.a. pozwoliłaby na wcześniejsze uzyskanie przez Stronę tego dokumentu i przedłożenie go na etapie postępowania odwoławczego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd zobowiązał Kolegium do uwzględnienia faktu legitymowania się przez małżonkę podopiecznego Skarżącej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a następnie rozważyć, czy zaistniały wszystkie przesłanki przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy co prawda zastosowały się do wskazań i zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Gdańsku z 6 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 455/24, jednakże wydały rozstrzygnięcia wbrew ocenie prawnej wyrażonej w tym orzeczeniu. Z nadesłanych wraz ze skargą akt sprawy wynika, że po ich zwrocie do Kolegium organ ten decyzją z 11 lutego 2025 r. uchylił decyzję Burmistrza z 18 stycznia 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując w uzasadnieniu m.in., że akta sprawy nie zawierają orzeczenia z 22 maja 2024 r., którym zakwalifikowano A. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że konieczne jest - zgodnie z wytycznymi Sądu - wystosowanie do Strony informacji, w trybie art. 79a § 1 k.p.a., o konieczności przedłożenia orzeczenia stwierdzającego, że jej matka, małżonka osoby wymagającej opieki, posiada znaczny stopień niepełnosprawności, gdyż tylko takie orzeczenie uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dalsze osoby zobowiązane do alimentacji, w tym przypadku córkę. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium zobowiązało Burmistrza, dysponującego orzeczeniem wydanym w dniu 22 maja 2024 r., do uwzględnienia tego faktu i rozważenia, czy zaistniały wszystkie przesłanki do przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Po przekazaniu akt sprawy organowi pierwszej instancji wystosował on do Strony pismo z 26 marca 2025 r., w którym wezwał Skarżącą do dostarczenia orzeczenia A. S. z 22 maja 2024 r. oraz oświadczenia, czy R. S. ubiega się lub ma prawo do świadczenia wspierającego. Na powyższe wezwanie Strona odpowiedziała 3 kwietnia 2025 r. przedkładając orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie z 22 maja 2024 r., którym zaliczono jej matkę do znacznego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca złożyła również oświadczenie, że jej ojciec R. S. nie składał wniosku o świadczenie wspierające. Z przedstawionej powyżej chronologii zdarzeń wynika, że organy zrealizowały wytyczne zawarte w wyroku WSA w Gdańsku z 6 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 455/24, jednak wydały rozstrzygnięcia wbrew ocenie prawnej wyrażonej w tym orzeczeniu, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 153 P.p.s.a. Należy powtórzyć, że w uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, po pierwsze: że w sprawie mają zastosowanie przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. Po drugie: Sąd zobowiązał Kolegium do wezwania Skarżącej do przedłożenia w zakreślonym terminie dokumentu potwierdzającego fakt znacznego stopnia niepełnosprawności jej matki, a następnie, w zależności od sposobu wykonania przez Stronę tego wezwania, uchylenia decyzję organu pierwszej instancji i orzeczenia co do istoty sprawy, bądź też odmówienia przyznania wnioskowanego świadczenia. Po trzecie wreszcie: przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd zobowiązał Kolegium do uwzględnienia faktu legitymowania się przez A. S. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a następnie rozważenia, czy zaistniały wszystkie przesłanki przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro Skarżąca (zgodnie z zaleceniem Sądu) wykonała zobowiązanie organu pierwszej instancji i przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie z 22 maja 2024 r., którym zaliczono jej matkę do znacznego stopnia niepełnosprawności, a w sprawie nie zaistniały inne negatywne przesłanki uniemożliwiające przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego (na okoliczności takie nie wskazano w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji) obowiązkiem organu pierwszej instancji było przyznanie Stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z dyspozycją art. 24 u.ś.r. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.[pic]