II SA/Gd 745/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na uchwałę Rady Gminy z dnia 28 sierpnia 2008 r. Nr ,, w przedmiocie nieodpłatnego przejęcia na własność nieruchomości do zasobu mienia komunalnego gminy postanawia odmówić przyznania W. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym. W. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Gminy z dnia 28 sierpnia 2008 r. Nr [...]. W dniu 26 września 2011 r. skarżący złożył w niniejszej sprawie po raz trzeci wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając pierwszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 6 lipca 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż wnioskodawca domagający się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., winien wykazać, że z uwagi na sytuację materialną nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, na skarżącym spoczywa zatem obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić wówczas, gdy wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ze złożonego przez skarżącego wniosku wynikało, iż nie posiada on żadnego majątku ani żadnych źródeł utrzymania. Oświadczenie takie budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego wiarygodności, z uwagi na oczywistą konieczność posiadania środków utrzymania do egzystencji. Zgodnie z art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku jest niewystarczające dla oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana do złożenia na wezwanie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie, wnioskodawcę zobowiązano do przedłożenia dokumentów źródłowych, które wyjaśniałyby sytuację finansową skarżącego. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedstawił żadnych dokumentów, co skutkowało oddaleniem złożonego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II OZ 882/10, oddalił zażalenie wniesione na to postanowienie. Rozpoznając drugi wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2010 r., również odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż skarżący w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wykazał, aby jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu od momentu wydania postanowienia z dnia 6 lipca 2010 r. w stosunku do stanu, jaki był przedmiotem rozstrzygnięcia. W ponownie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał jako nową okoliczność fakt, iż komornik odebrał mu gospodarstwo rolne, bydło oraz sprzęt rolniczy. Ewentualne zaistnienie tej okoliczności nie może być wzięte przez Sąd pod uwagę, bowiem skarżący w poprzednio prowadzonym postępowaniu nie ujawnił okoliczności posiadania jakiegokolwiek gospodarstwa rolnego, bydła i sprzętu rolniczego, fakt ten nie był zatem w ogóle brany pod uwagę przez Sąd przy wydawaniu poprzedniego postanowienia. Podkreślić należy, iż skarżący jest obowiązany jest do ujawniania wszelkich okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową, a więc w szczególności powinien ujawniać swoje dochody, majątek, zobowiązania, gdyż mają one wpływ na ocenę przesłanek przyznania prawa pomocy. Skoro skarżąc poprzednio zataił fakt posiadania majątku, jego ewentualna utrata po wydaniu postanowienia, nie może być przesłanką przyznania obecnie prawa pomocy. Nadto Sąd wskazał, iż składane przez skarżącego oświadczenia, budzą uzasadnione wątpliwości, co do swej wiarygodności, a skarżący wezwany przez referendarza sądowego do nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej i zarobkowej ponownie nie nadesłał żadnej dokumentacji obrazującej jego sytuację majątkową. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 czerwca 2011 r. sygn. akr II OZ 471/11. W nowo złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, ani żadnych środków do życia. Komornik odebrał mu bydło (141 sztuk) i sprzęt rolniczy, przez co pozbawił go możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w B., z którego wynika, że za 2010 r. nie wpłynęło zeznanie podatkowe wnioskodawcy w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącego, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku zarządzeniem z dnia 24 sierpnia 2011 r. wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych. Pomimo upływu wyznaczonego terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów skarżący nie wypełnił nałożonego na niego obowiązku. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku, postanowieniem z dnia 7 października 2011 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), odmówił przyznania W. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W ocenie referendarza brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, bowiem nie zaoferował on nowych okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną jego sytuacji materialnej i rodzinnej, w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Oświadczenia i dane ujawnione we wniosku wskazują, iż nie uległy zmianie okoliczności faktyczne, które były podstawą wydania postanowień z dnia 6 lipca 2010 r. i z dnia 4 kwietnia 2011 r., a które uzasadniałyby odmienną ocenę jego sytuacji a ponadto skarżący ponownie nie wykonał nałożonego na niego zobowiązania do przedłożenia dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. W. K. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, domagając się jego uchylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej p.p.s.a., w związku z wniesieniem sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego z dnia 7 października 2011 r. utraciło moc. Jak wynika z przedstawionego wyżej stanu faktycznego, sprawa z wniosku skarżącego W. K. o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym została już rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2010 r. oraz z dnia 4 kwietnia 2011 r. Zważyć przy tym należy, że postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, które zgodnie z art. 165 p.p.s.a, mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W orzecznictwie, jak i w doktrynie, funkcjonuje pogląd, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych. Bez takiej zmiany okoliczności sprawy wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone. W ocenie Sądu, skarżący w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wykazał, aby jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu od momentu wydania postanowienia z dnia 4 kwietnia 2011 r. w stosunku do stanu, jaki był przedmiotem rozstrzygnięcia. Skarżący, tak samo jak i w poprzednio składanych wnioskach, oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, ani żadnych środków do życia. Komornik odebrał mu bydło i sprzęt rolniczy, przez co pozbawił go możliwości prowadzenia gospodarstwa. Ponadto, skarżący, tak samo jak przy rozpoznawaniu dwóch poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy, nie wykonał zarządzenia referendarza sądowego o wezwaniu do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń, obrazujących jego stan majątkowy i możliwości płatnicze. Podkreślić w tym miejscu należy, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która uprawnia go do przyznania mu prawa pomocy. Niedopełnienie obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia lub dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia ponownie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedstawił bowiem nowych okoliczności, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja materialna skarżącego uległa pogorszeniu, w stosunku do sytuacji będącej przedmiotem badania Sądu przy wydaniu poprzednich postanowień. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a., odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.