II SA/Gd 745/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Janina Guść Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia 3 sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A. K. kwotę 740 (siedemset czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 14 marca 2011 r. Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i udzielił Fundacji A pozwolenia na przebudowę i adaptację na hotel budynku położonego przy ulicy K. 18, na działce nr [...], obręb 077 w G. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli A. K. i P. K., współwłaściciele sąsiedniej nieruchomości znajdującej się w G. przy ul. K. [...], na działce nr [...]. Wojewoda decyzją z dnia 3 sierpnia 2011 r. umorzył postępowanie odwoławcze wskazując, że uprawnionym do wniesienia odwołania jest tylko podmiot, któremu przysługuje przymiot strony. Przytoczył treść przepisu art. 28 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i podał wypracowaną przez orzecznictwo definicje obszaru oddziaływania obiektu wiążąc ją z uprawnieniem do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Dalej organ odwoławczy, opierając się o treść przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali wskazał, że do reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej powołany jest jej zarząd oraz że zasadą jest, iż członkowie wspólnoty w sprawach jej dotyczących nie występują samodzielnie. Podkreślił, iż członek wspólnoty może samodzielnie występować jako strona postępowania, jeżeli wykaże swój własny, indywidualny interes prawny. Zdaniem organu odwoławczego prawa do samodzielnego udziału w postępowaniu członek wspólnoty nie może wywodzić jedynie z faktu bycia współwłaścicielem nieruchomości wspólnej. Nieruchomość wspólna pozostaje bowiem w wyłącznym zarządzie wspólnoty (reprezentowanej przez zarząd) i stąd stroną niniejszego postępowania mógłby być wyłącznie zarząd wspólnoty, nie zaś jej członkowie. W ocenie organu II instancji, stroną postępowania odwoławczego w przedmiocie decyzji Prezydenta Miasta z dnia 14 marca 2011 r. nie mogą być odwołujący, lecz wyłącznie wspólnota, którą reprezentuje zarząd i w związku z tym zasadne jest rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania odwoławczego. Na podstawie akt sprawy Wojewoda ustalił, że decyzja organu I instancji nie została doręczona Wspólnocie i z tego tytułu przysługuje jej zarządowi złożenie wniosku o wznowienie postępowania. W skardze na powyższą decyzję A. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazał, że rażącym naruszeniem prawa jest stanowisko, iż nie posiada on interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji dotyczącej inwestycji w części budynku, który ma pełnić funkcje hotelową. Skarżący podkreślił, że jego intencją jest ochrona własnego, indywidualnego prawa. Zdaniem skarżącego inwestycja powinna zostać wstrzymana do czasu przeprowadzenia i zakończenia postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działką nr [...] (teren inwestycji) a działką nr [...], na której stoi budynek należący do członków Wspólnoty przy ul. K. [...] a budynki te mają wspólną ścianę szczytową. W ocenie skarżącego wadliwie został przeprowadzony podział tych działek, gdyż nie odzwierciedla on faktycznego podziału w budynku i obecnie część mieszkania skarżącego znajduje się na działce nr [...] przy ul. Kartuskiej [...], będącej przedmiotem inwestycji. Taka sama sytuacja dotyczy mieszkań innych członków Wspólnoty. Wadliwie w ocenie skarżącego przeprowadzone zostało postępowanie dotyczące rozgraniczenia działek a następnie oddanie działki nr [...] w użytkowanie inwestorowi w taki sposób, że linia podziału działki nie odpowiada w istocie linii podziału obowiązującej w budynku. Skarżący uważa, że w takiej sytuacji bezspornie wydane pozwolenie na budowę narusza jego interes prawny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powtórzył argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, o czym stanowi art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiot rozważań Sądu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy A. K. jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na przebudowę i adaptację na hotel budynku położonego przy ulicy K. 18, działka nr [...] obręb 077 w G. Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W doktrynie i orzecznictwie prawa administracyjnego dominuje pogląd, że nawet w przypadku wszczęcia postępowania na żądanie strony, organ administracji publicznej jest obowiązany ustalić, czy w postępowaniu tym powinny uczestniczyć inne osoby będące stronami postępowania i zawiadomić te osoby o wszczęciu postępowania. Oznacza to, że nawet w postępowaniu wszczętym na żądanie strony mogą uczestniczyć osoby, które wprawdzie nie żądały czynności organu administracji publicznej, lecz postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku, są zatem stronami postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 K.p.a.. Przy czym jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest okoliczność, czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który "żąda czynności organu" lub którego "dotyczy postępowanie". Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy podkreślić należy, że w postępowaniu przed organami administracji to na nich właśnie spoczywa obowiązek ustalenia ewentualnych stron postępowania i rozstrzygnięcia o ich udziale w postępowaniu. Ewentualne wątpliwości rozstrzygać należy na korzyść strony. W wyroku z dnia 29 września 2010 r. NSA orzekł, iż "skoro postępowania administracyjne mają w szczególności zapewnić ochronę interesów prawnych stron, więc wątpliwości na temat legitymacji do udziału w postępowaniu w charakterze strony należy rozstrzygać na korzyść podmiotu domagającego się uznania za stronę postępowania" (LEX nr 668544). Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r. nr 80 poz. 903) jeżeli wyodrębnionych lokali, wraz z lokalami wyodrębnionymi jest więcej niż siedem, właściciele lokali są zobowiązania podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu, który kieruje sprawami wspólnoty. W przedmiotowej sprawie sprawami wspólnoty budynku przy ul. K. 16 kieruje zarząd wspólnoty. Należy w tym miejscu zauważyć, że jakkolwiek prawo własności chroni właściciela lokali wyodrębnionych to sprawami wspólnoty mieszkaniowej (do których należy dbanie o właściwy stan techniczny części wspólnych budynku) kieruje zarząd i on też reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach pomiędzy wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali). Nie oznacz to jednak, że występowanie wspólnoty mieszkaniowej jako strony postępowania administracyjnego dotyczącego udzielenie pozwolenia na budowę, zawsze eliminuje z tego postępowania poszczególnych członków wspólnoty (właścicieli poszczególnych lokali). Trafnie przyjęto w orzecznictwie, że w stosunkach zewnętrznych odnoszących się do nieruchomości wspólnej, wspólnotę reprezentuje jej zarząd. Zasada ta doznaje jednak wyjątku w takim zakresie, iż każdy właściciel lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość może mieć swój własny interes prawny, podlegający ochronie w oparciu o przepisy prawa cywilnego, jak i na podstawie materialnoprawnych regulacji z zakresu prawa administracyjnego w sprawie, w której występuje także wspólnota mieszkaniowa. Skoro, bowiem działania wspólnoty dotyczą nieruchomości wspólnej, to każdy właściciel lokalu stanowiącego w myśl art. 2 ust. 1 ww. ustawy odrębną nieruchomość, może mieć również swój własny (zindywidualizowany) interes prawny podlegający ochronie. Jeśli członek wspólnoty wykaże, więc swój indywidualny interes prawny, to może wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której występuje także wspólnota mieszkaniowa (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2010 r., w sprawie II OSK 1827/09, opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie www.nsa.gov.pl). W toczącym się postępowaniu administracyjnym skarżący A. K. posiadał chroniony prawem, własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes prawny, który dawał mu możliwość udziału w przedmiotowym postępowaniu. Z akt sprawy wynika, że mieszkanie nr 2, należące do skarżącego, znajduje się częściowo na działce nr [...] i [...], natomiast planowana inwestycja realizowana będzie w budynku położonym na działce nr [...]. Sama okoliczność faktycznego położenia lokalu należącego do skarżącego na obszarze działki objętej spornym pozwoleniem na budowę stanowi o bezpośredniości sąsiedztwa spornej inwestycji oraz przedmiotowego lokalu. Lokal stanowiący własność skarżącego oddzielony jest ścianą od terenu planowanej inwestycji. W takiej sytuacji nie budzi wątpliwości, że lokal nr [...], stanowiący własność skarżącego znajduje się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji. Budowa hostelu będzie oddziaływać między innymi na prawo własności przysługujące wyłącznie skarżącemu. Z tego powodu, skarżący stosownie, do art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego powinien był być uznany za stronę postępowania o udzielenie przedmiotowego pozwolenia na budowę i z tego względu umorzenie postępowania organu odwoławczego uznać należało za bezpodstawne. Ponadto skarżący brał udział w postępowaniu w przedmiocie wydania przedmiotowego pozwolenia, a decyzja od której złożył odwołanie została mu doręczona ze stosownym pouczeniem. W związku z tym, że Wojewoda nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie, Sąd nie odniósł się do zarzutów skargi w tym zakresie. Na obecnym etapie postępowania byłoby to przedwczesne i stanowiłoby to niedopuszczalną ingerencję Sądu w sferę władztwa administracyjnego Wojewody. Mając powyższe na względzie, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 wskazanej ustawy oraz w związku z § 14 ust. 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.) Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda zobowiązany będzie odnieść się do odwołania A. K. z uwzględnieniem, że skarżący jest stroną tego postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.