II SA/Gd 751/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić ustanowienia adwokata. W odpowiedzi na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł S. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podał, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Został zwolniony z pracy, obecnie przebywa na zasiłku rehabilitacyjnym, ma 62 lata i z uwagi na stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia pracy. W listopadzie bieżącego roku planuje skarżący wystąpić z wnioskiem o przyznanie renty inwalidzkiej. Zamieszkuje w jednym mieszkaniu z małżonką i dorosłym bezrobotnym synem. Wskazał skarżący, że jest zadłużony w PKO BP na kwotę 15 tys. zł plus odsetki, jest to kredyt odnawialny; posiada kartę kredytową w PKO BP oraz kredyt odnawialny w SKOK. Jest zobowiązany do zabezpieczania nieruchomości w G. Spłata zobowiązań finansowych pochłania większość posiadanych dochodów. Dodatkowo skarżący wydaje środki na zakup leków, gdyż choruje na serce, nadciśnienie tętnicze, przepuklinę kręgosłupową, osteoporozę, jaskrę, tarczycę. Nie czerpie żadnych korzyści z wynajmu nieruchomości w G. Nie posiada żadnych pojazdów, ani lokat czy oszczędności. Z uwagi na wysokie koszty innych współwłaścicieli nie stać na wydatki na dom. Skarżący otrzymuje zasiłek rehabilitacyjny w wysokości 1499,50 zł. Wydatki jakie ponosi to: czynsz za mieszkanie w Ł. 425 zł, energia elektryczna 80 zł, gaz 82 zł, leki 400 zł. Wskazał także na ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości w G.: podatek od nieruchomości 341 zł rocznie, uruchomienie przyłącza wod/kan. 484,62 zł, opłaty za energie w G. 179 zł, zakup drzwi (faktura z 17 września 2011 r.), polisa ubezpieczeniowa 410 zł. W związku z dodatkowym wezwaniem wystosowanym przez referendarza wskazał skarżący, że zużyta energia elektryczna w domu w G. wykorzystana została do remontów wykonywanych we własnym zakresie oraz zużycia podczas pobytów w tym domu oraz stałe opłaty abonamentowe. Uruchomienie przyłącza wody było konieczne z uwagi na kilkukrotny pobyt w ciągu roku w domu. Budynek został zdewastowany w 2010 r. przez złodziei. W związku z tym skarżący zmuszony był zamurować okno w piwnicy i całkowicie zniszczone drzwi wejściowe od ul. W. 10. Założył nowe drzwi antywłamaniowe i kraty na parterze budynku. Pozostali współwłaściciele nieruchomości nie interesują się jej losem i nie łożą na utrzymanie, siostry skarżącego przebywają za granicą, natomiast żona i syn skarżącego posiadają niskie dochody. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że nie posiada środków na partycypowanie w kosztach związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem, zaś na przepisach prawa się nie zna i stąd wniosek o ustanowienie adwokata. Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, może być przyznane osobom fizycznym wyłącznie wtedy, gdy wykażą, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej "Ppsa"), gdy wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa). Z przedstawionych przez wnioskodawcę informacji o swoim stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że zgłoszone żądanie należało uwzględnić, jednak tylko w części. Wskazać należy, że skarżący osiąga comiesięczny dochód z zasiłku rehabilitacyjnego, w perspektywie zamierza ubiegać się o świadczenie rentowe. Bez wątpienia sytuacja finansowa skarżącego jest trudna. Aczkolwiek z posiadanego dochodu jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe, żywieniowe oraz zakup lekarstw. Kwestia zadłużenia, jakie posiada skarżący nie może mieć decydującego znaczenia przy rozpatrywaniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem była to dobrowolna decyzja skarżącego. Z tej samej perspektywy ocenić należy decyzje skarżącego odnośnie inwestowania w nieruchomość w G. (działkę zabudowaną budynkiem mieszkalnym, którego wartość wedle znajdującej się w aktach polisy ubezpieczeniowej wynosi 250 tys. zł), której skarżący jest współwłaścicielem w udziale 9/32. Skarżący zadecydował, że będzie samodzielnie ponosił pełne koszty utrzymania tej nieruchomości, zabezpieczania jej przed dewastacją czy niszczeniem, a także jak oświadczył inwestował w nią celem doprowadzenia do stanu umożliwiającego zamieszkanie. Jednak bez wątpienia koszty te winny obciążać wszystkich współwłaścicieli. Zaznaczyć należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący argumentuje brak środków na prowadzenie niniejszej sprawy koniecznością dbania o dom w G. Dobrowolnie przeznacza środki na ten cel, ale nie może oczekiwać, że zostanie to uznane za niezbędny wydatek związany z jego utrzymaniem, gdyż takim nie jest. Tak więc skarżący nie wykazał, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast poniesienie pełnych kosztów mogłoby się odbyć z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i w związku z tym referendarz uznał, że zasadnym będzie uwzględnienie wniosku poprzez przyznanie prawa pomocy w części. Mając na względzie powyższe referendarz uznał, że prawo pomocy przyznane w części powinno polegać na zwolnieniu skarżącego od opłat sądowych, aby możliwe było nadanie sprawie prawidłowego biegu. Przyznanie prawa pomocy w tej części wyłącza zarazem możliwość ustanowienia adwokata, ponieważ byłoby to równoznaczne z przyznaniem prawa pomocy w zakresie całkowitym, to czego brak podstaw z opisanych wyżej powodów. Podstawę prawną orzeczenia stanowiły art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 Ppsa.