II SA/Gd 763/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi S. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 26 lipca 2004 r, nr [...], na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, póz. 950 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, pozbawił S. K. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZBoWiD decyzją z dnia 26 stycznia 1976 r. z tytułu udziału w okresie od 1 września do 27 września 1939 r. w wojnie obronnej 1939 r. oraz utrwalania władzy ludowej w okresie od 1 stycznia 1945 r. do 22 listopada 1946 r. W uzasadnieniu powołał się na pismo Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia 18 grudnia 2000 r., z którego wynika, że S. K. zatrudniony był w strukturach urzędu bezpieczeństwa: od 1 lutego 1945 r. do 31 października 1945 r. w MUBP w T. M. oraz od 10 kwietnia 1946 r. do 28 lutego 1948 r. jako wywiadowca, referent śledczy w KMO w T.M. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy o kombatantach osobom, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego w strukturach UB, uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu. Podkreślił, iż okoliczność zatrudnienia w strukturach bezpieczeństwa publicznego jest wystarczającą przesłanką do pozbawienia strony uprawnień (art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy), chyba że - jak stanowi jej art. 21 ust. 3 pkt 1 - przedłoży ona dowody, iż do służby w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Ciężar udowodnienia ww. okoliczności z wyraźnej woli ustawodawcy spoczywa na osobie zainteresowanej. Strona dowodów takich nie przedstawiła. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 24 września 2004 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną. Za bezsporny uznał fakt zatrudnienia strony w organach bezpieczeństwa publicznego. Stwierdził również brak podstaw do zastosowania art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach. Wskazał, że podniesione przez stronę okoliczności związane ze służbą w Wojsku Polskim oraz w Narodowych Siłach Zbrojnych pozostają bez znaczenia dla kwestii zachowania uprawnień kombatanckich, gdyż już sam fakt zatrudnienia w strukturach UB skutkuje pozbawieniem strony tych uprawnień, bez względu na podstawę ich nabycia. Na powyższą decyzję S. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Podniósł, że był nieświadomy, iż UB służyć miało represjonowaniu ludności polskiej. Nadmienił, że ze służby w UB został wydalony, po uprzednim dwutygodniowym aresztowaniu. Podstawą zwolnienia była reprezentowana przez skarżącego postawa, która -jak to określił - nie odpowiadała tendencjom reprezentowanym przez urząd bezpieczeństwa. W tych okolicznościach fakt zatrudnienia w urzędzie bezpieczeństwa nie powinien mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie uprawnień kombatanckich. Istotnym jest bowiem udział skarżącego w wojnie obronnej w 1939 r., a także służba w tajnych organizacjach zbrojnych działających na terenie Warszawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Ponieważ skarżący w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku (w mniejszej sprawie od dnia doręczenia skarżącemu odpisu odpowiedzi na skargę) nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, Sąd - na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) - rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Jak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy pism Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia 7 grudnia 2000 r. oraz Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia 18 grudnia 2000 r. skarżący zatrudniony był w MUBP w T. M. oraz w PUBP w okresie od 1 (12) lutego 1945 do 31 października 1945 r. w charakterze młodszego referenta, a następnie zastępcy kierownika PUBP. Treści tych zaświadczeń skarżący nie kwestionował. Nie podnosił także okoliczności jakiejkolwiek współpracy z organizacjami niepodległościowymi. Powołana okoliczność zatrudnienia i pełnienia służby i funkcji w Urzędzie Bezpieczeństwa ma istotne znaczenie w sprawie zachowania przez niego uprawnień kombatanckich i nie może -jak chce skarżący - zostać pominięta przy rozstrzyganiu kwestii zachowania przez skarżącego uprawnień kombatanckich. Trafne jest bowiem stanowisko organu administracji, w świetle którego bez znaczenia jest charakter zatrudnienia, czy też brak bezpośredniego stosowania przez niego represji względem osób zatrzymanych przez UB (powstrzymywanie się od działania), gdyż w zasadzie samo pełnienie służby w strukturach aparatu bezpieczeństwa stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia strony uprawnień kombatanckich. W wypadku skarżącego oczywistym jest, że pełniąc funkcję zastępcy kierownika Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego był świadomy przestępczej roli tej instytucji i sposobów jej działania, gdyż musiał nimi kierować. Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy o kombatantach stanowi, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) powołanej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 w ust. 2 pkt 1,3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3. Zastrzeżenie to polega na tym, że nie pozbawia się uprawnień kombatanckich osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Zatem jedynym sposobem umożliwiającym skarżącemu zachowanie uprawnień kombatanckich było udowodnienie przez niego (w tym wypadku ciężar dowodu spoczywa na stronie), że do UB został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowany przez nie w celu pomocy. Skarżący takich dowodów nie przedstawił. Fakt udziału skarżącego w kampanii wrześniowej 1939 r. w szeregach Wojska Polskiego oraz służba w tajnych organizacjach zbrojnych nie wyłącza zastosowania powołanych uregulowań. Skoro zatrudnienie i pełnienie służby lub funkcji w Urzędzie Bezpieczeństwa wyklucza możliwość zachowania uprawnień kombatanckich, niezależnie od podstawy ich nabycia, to decyzję pozbawiającą S.K. uprawnień kombatanckich uznać należało za zgodną z prawem. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.