II SA/Gd 764/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 1 października 2009 r., Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich postanawia 1. przyznać S. C. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić S. C. przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. S. C. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, nie ma nikogo na utrzymaniu. Źródłem dochodów małżonków są ich emerytury w łącznej wysokości 3 176 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca jest osobą starszą, cierpi na liczne schorzenia. Duże kwoty wydaje na leki oraz opłaty czynszowe i media (gaz, energia elektryczna, podatki). Oceniając stan swego majątku wnioskodawca podał, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 125 m2. Poza tym, nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności i innych składników majątku. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 8 lipca 2010 r. (doręczonym stronie w dniu 12 lipca 2010 r.), wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 3 miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości, leki itp.), - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez skarżącego lub jego żonę pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). Wezwanie powyższe wnioskodawca odebrał w dniu 12 lipca 2010 r. W odpowiedzi na powyższe, nadesłał on do sądu pismo wraz z dokumentami, obrazującymi ponoszone wydatki na media (energię, gaz, podatek od nieruchomości, UPC). W treści tegoż pisma wnioskodawca oświadczył, że ani on, ani jego żona nie posiadają żadnych kont bankowych. Wnioskodawca wyliczył też, że na leki wydaje co najmniej 150 zł miesięcznie. Na energię wnioskodawca wydaje około 100 zł miesięcznie, opłaty czynszowe stanowią wydatek rzędu około 600 zł miesięcznie, na gaz wnioskodawca przeznacza 138,66 zł za okres od 5 sierpnia 2009 r. do 05 lutego 2010 r., na podatek od nieruchomości – 96 zł rocznie oraz 55,52 zł rocznie z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Nadto, na rzecz UPC Spółki z o.o. skarżący płaci miesięcznie 213,26 zł. Jego wydatki miesięcznie na media i leki kształtują się zatem na poziomie około 1 100 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczyła też, że nie posiada wraz z żoną żadnych pojazdów mechanicznych. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazane przepisy stanowią wyjątek o zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (całkowitym). W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa oraz osiągane przez wnioskodawcę dochody uzasadniają jedynie częściowe uwzględnienie jego wniosku. Wnioskodawca jest osobą starszą, schorowaną, utrzymującą się, wraz z żoną, z emerytur. Jednak, stałe źródło utrzymania skarżącego i jego żony (emerytury w łącznej kwocie ponad 3 000 zł miesięcznie netto), w połączeniu z okolicznością, iż posiada on majątek w postaci mieszkania o powierzchni 125 m2, nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącego jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa skarżącego uzasadnia twierdzenie, że jest on w stanie, choćby z osiąganych dochodów, ponieść przynajmniej częściowo koszty postępowania w niniejszej sprawie – w zakresie ustanowienia adwokata. Dlatego też, wniosek skarżącego uwzględniono tylko w części, przyznając wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę etap, na jakim złożony został wniosek o przyznanie prawa pomocy, przewidywać można, że koszty sądowe zamkną się w kwocie wpisu sądowego od tej skargi kasacyjnej oraz opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia. Dokonując powyższej oceny w zakresie spełniania przez wnioskodawcę przesłanek przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, że wnioskodawca jest osobą schorowaną i wydatkuje, jak oświadczył, duże kwoty pieniężne na leki. Konieczność poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie nie pogorszy sytuacji skarżącego w tym zakresie, tym bardziej, że wnioskodawca nie ma nikogo na utrzymaniu, a więc posiadanymi środkami może gospodarować wyłącznie na własne i swojej żony potrzeby. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. W ocenie referendarza zaś, skarżący – posiadając majątek w postaci dużego mieszkania, uzyskując też stałe i regularne dochody co miesiąc, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.