II SA/Gd 765/07
WyrokWSA w Gdańsku2008-03-19
Skład orzekający: Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Sędzia WSA Mariola Jaroszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym na pobór wód powierzchniowych może zostać wydana bez uwzględnienia kwestii piętrzenia wód i utrzymania urządzeń wodnych, a także bez odpowiedniego operatu wodnoprawnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym na pobór wód powierzchniowych została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności przepisów postępowania zawartych w ustawie Prawo wodne (art. 131 i 132) oraz Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80, 107 § 3). Kluczowe wady dotyczyły braku odpowiedniego operatu wodnoprawnego, który nie uwzględniał aktualnego stanu faktycznego i zakresu wniosku, a także nieuwzględnienia przez organy kwestii piętrzenia wód i utrzymania urządzeń wodnych. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o udzieleniu A Spółce Akcyjnej pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód powierzchniowych z Kanału C. do nawodnień. Skarżący zarzucił organom brak uwzględnienia kwestii piętrzenia wód, utrzymania urządzeń wodnych oraz wadliwość operatu wodnoprawnego. Spółka A S.A. nabyła przedsiębiorstwo wcześniej posiadające pozwolenie wodnoprawne, jednakże jej wniosek dotyczył jedynie poboru wód, a nie piętrzenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego, orzekając jednocześnie o wstrzymaniu ich wykonalności.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na decyzję Wojewody z dnia 21 września 2007 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego z dnia 22 stycznia 2007 r., nr [...], 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie 1 nie mogą być wykonane.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 21 września 2007 r. Nr [...] , utrzymującą w mocy decyzję Starosty Starogardzkiego z dnia 22 stycznia 2007 r. Nr [...], którą udzielono A Spółce Akcyjnej w C. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód powierzchniowych z Kanału C., dwunastoma ujęciami wody zlokalizowanymi na prawym brzegu kanału w km 19+089-23+345, do nawodnień kompleksu łąk o powierzchni 396 ha w ramach rolniczego wykorzystania ścieków. W skardze strona domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
Opisana wyżej decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organ.
Od decyzji Starosty z dnia 22 stycznia 2007 r. wnieśli odwołania Syndyk Masy Upadłości Zakładów B S.A. w C. W. i Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej.
Syndyk zarzucił decyzji brak orzeczenia o obowiązku sprawowania zarządu Kanału C., jak też piętrzenia wód rzeki W. na wypływie z jezior W. na jazie w J., na piętrzenie i rozrząd wód na jazie w G. oraz na piętrzenie wód kanału na jazie w U., oraz przypisywanie tego obowiązku Syndykowi. Zarzucił ponadto błędy w ustaleniach stanu sprawy, a odnoszących się do kwestii zarządu częścią kanału; naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa wskutek niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy; naruszenie art. 1 w zw. z art. 128 ust. 1 pkt 1a, pkt 6 ustawy Prawo wodne poprzez brak określenia obowiązków związanych z piętrzeniem wody i utrzymaniem przeznaczonych do tego celu urządzeń wodnych. Natomiast Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej odwołał się od decyzji Starosty w całości, wskazując na brak zobowiązania strony do uzyskania pozwolenia na piętrzenie, które jest nieodzownym warunkiem dla zapewnienia odpowiedniej ilości wody przez różne podmioty korzystające z Kanału C. Skarżący nie zgodził się ponadto na wydanie decyzji na okres do 31 grudnia 2015 r., bez wcześniejszych rozstrzygnięć dotyczących ponoszenia odpowiedzialności za prowadzenie gospodarki wodą na kanale, przy pomocy urządzeń służących do utrzymania odpowiednich poziomów zwierciadła wody oraz utrzymywania dobrego stanu technicznego tych urządzeń i Kanału C. Odwołujący się dopuszcza możliwość udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód dla A S.A. na okres do dnia 31 października 2008 r., pod warunkiem wypełnienia zobowiązań mających związek z utrzymywaniem piętrzenia na jazie Jeziorna i jazie w miejscowości G. na dotychczasowych warunkach. W tym czasie, zdaniem strony odwołującej się, zostaną rozstrzygnięte wszelkie sporne kwestie dotyczące m.in. ustalenia zakładu głównego zobowiązanego do utrzymania urządzeń wodnych służących do wspólnego korzystania z wód oraz zostanie rozpatrzony wniosek Starosty skierowany do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w sprawie wpisania Kanału C. do katalogu wód będących w zarządzie Marszałka Województwa.
Rozpatrując odwołania Wojewoda nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji wskazując, iż pierwotny wniosek A S.A. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego obejmował pobór przez zakład A S.A. w C. W. wód powierzchniowych z Kanału C. wraz z piętrzeniem i rozrządem wód rzeki Wdy i Kanału C. Do wniosku załączono wykonane w 2005 r. przez E. W., M. S. i P. Z. opracowania – operat wodnoprawny na szczególne korzystanie z wód, polegające na piętrzeniu wód rzeki W. i Kanału C. oraz pobór wód powierzchniowych dla Zakładu B i innych użytkowników wraz z projektem instrukcji gospodarowania wodą oraz Inwentaryzacja Kanału C. wraz z oceną stanu technicznego koryta i urządzeń wodnych.
W trakcie postępowania A S.A. zaproponowała uregulowanie stosunków pomiędzy wszystkimi użytkownikami Kanału C. i podmiotami pobierającymi z niego wodę poprzez zawarcie umowy cywilnoprawnej dotyczącej procentowego udziału w kosztach utrzymania kanału.
W wyniku oględzin stwierdzono, że dostęp do jazu w miejscowości Jeziorna jest niemożliwy, ponieważ został zagrodzony dostęp do wody a teren rzeki został sprzedany osobie fizycznej. Następnie A S.A wycofało wniosek w zakresie obejmującym piętrzenie i rozrząd wód rzeki W. i Kanału C.
Organ II instancji ustalił, iż Kanał C. znajduje się na terenie trzech powiatów województwa [...] – K., C. i S. G.. Od jeziora W. (jaz w J.) do miejscowości G., rzeka i kanał mają wspólne nieuregulowane koryto, którym jest stare koryto W. Do km 1 + 720 brzegi są naturalne, dopiero od km 1 + 720 zaczyna się koryto przylegające lewą stroną do wysokiego stoku, a z prawej ograniczone wałem. W G. – km 2+390, na prawym brzegu, znajduje się jaz – upust wałowy rozdzielający wodę na stare koryto W. i Kanał C.. Jaz ten zaopatruje stare koryto rzeki W. w wodę niezbędną do zachowania życia biologicznego oraz umożliwia odprowadzanie nadmiaru wody Kanałem. Od jazu w G., Kanał C. poprowadzony jest w sztucznym korycie, przylegającym lewą stroną do stoku a z prawej strony ograniczonym sztucznym nasypem. Kanał C. został wybudowany w 1841 r., w celu nawodnienia około 400 ha łąk, położonych na piaszczystych terenach, na północ od miejscowości C. W. Z biegiem lat powstawały nowe obiekty wykorzystujące wody Kanału. Na podstawie decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 16 maja 1967 r. Nr [...], Kanał C. w znacznej części wraz z urządzeniami piętrzącymi oraz dokumentacją techniczną renowacji Kanału C. został protokołem zdawczo-odbiorczym spisanym w dniu 28 września 1967 r. przekazany w zarząd i użytkowanie na stałe przedsiębiorstwu państwowemu Zakładom B w C. W., którego następcą prawnym są Zakłady B w C. W. S.A. w upadłości.
Z powodu długoletniego braku właściwej konserwacji obecny stan techniczny kanału jest zły, dno jest zamulone a wały w wielu miejscach zagrożone są przerwaniem. Odcinek Kanału od J. W. do jazu w m. G. to rzeka W. Na tym odcinku, zgodnie z opracowaniem - Inwentaryzacja Kanału C. wraz z oceną stanu technicznego koryta i urządzeń wodnych, wały są w najgorszym stanie - istnieje realne zagrożenie ich przerwania.
Organ odwoławczy wskazał, powołując się na ustawę - Prawo wodne, że wody w kanałach zalicza się do wód powierzchniowych płynących (art. 5 ust 3 pkt 1a), które jako wody publiczne stanowią własność Skarbu Państwa (art. 10 ust. 1a i 2). Prawa właścicielskie, w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, regulowane są w art. 11 ust. 1 ustawy Prawo wodne oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003r., Nr 16, poz. 149). Z rozporządzenia tego wynika, że rzeka W., wraz z jeziorami, zaliczona została do śródlądowych wód powierzchniowych istotnych dla kształtowania zasobów wodnych i ochrony przeciwpowodziowej, pozostających w zarządzie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej. Ponieważ Kanał C. nie został wymieniony w żadnym z załączników do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r., zgodnie z zapisem art. 11 ust. 1 pkt 4 prawa wodnego, prawa właścicielskie w stosunku do wód Kanału, jako do pozostałych wód niewymienionych w punktach 1-3, wykonuje Marszałek Województwa jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa. Na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy - Prawo wodne, gospodarowanie gruntami, na których wykonany jest kanał, wykonują właściwy miejscowo starosta, realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej lub jednostki, którym to mienie zostało powierzone.
Organ wskazał, iż w sprawie brak jest dowodów wskazujących na uzyskanie przez A S.A. tytułu prawnego do urządzeń wodnych na rzece W. (jazy w J. i G.) i na Kanale (jaz w U.), które decydują o doprowadzeniu wody Kanałem C. dla potrzeb zakładu A S.A. w C. W., w zakresie prowadzonej przez nie działalności gospodarczej.
Zgodnie z ustawą - Prawo wodne, utrzymanie wód (w tym konserwacja lub remont istniejących budowli regulacyjnych w celu zapewnienia właściwych warunków korzystania z wód) stanowi obowiązek ich właściciela, a zakłady, które przyczyniają się do wzrostu kosztów utrzymania tych wód, ponoszą taką część kosztów, w jakiej nastąpił ten wzrost. Podmioty wykonujące prawa właścicielskie w stosunku do wód lub urządzeń wodnych mają obowiązek właściwego utrzymania wód, a korzystający z wód mają tylko obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści. Organ odwoławczy wskazał, że A S.A. nie uchyla się od udziału w kosztach utrzymania wód oddalonych nawet o kilkanaście kilometrów od miejsca korzystania z wód, co nie oznacza, że powinien zastępować czy też wchodzić w rolę właściciela wód lub urządzenia wodnego i występować z wnioskiem o udzielenie właściwego pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód. Organ odwoławczy zaznaczył, że pozwolenie wodnoprawne określa wprawdzie cel i zakres korzystania z wód, ale nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich wobec tych nieruchomości i urządzeń. Podmioty wykonujące prawa właścicielskie w stosunku do wód lub urządzeń wodnych, koniecznych do realizacji pozwolenia wodnoprawnego, mają prawo żądać na drodze cywilno-prawnej od podmiotów korzystających z wód partycypowania w kosztach utrzymania wód i urządzeń wodnych, a w przypadku braku możliwości porozumienia mogą wystąpić do organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego z wnioskiem o podział tych kosztów w drodze decyzji administracyjnej.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej ponownie zarzucił, że decyzja organu I instancji wydana została pomimo braku pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody, zapewniającego odpowiednią ilość wody dla zrealizowania określonego poboru wody. Według skarżącego czyni to decyzję organu I instancji niewykonalną. Wskazuje również w skardze, iż wcześniejsze pozwolenia na piętrzenie wody wygasło z końcem 2006 r., a nikt nie występował o jego przedłużenie. Podnosi brak zobowiązania wnioskodawcy do poczynienia niezbędnych działań umożliwiających ustalenie zakładu głównego (z uwagi na to, że występuje faktyczne wspólne korzystanie z wód przez większą ilość podmiotów) i zasady utrzymania urządzeń piętrzących oraz partycypacji w kosztach. Zarzuca zaskarżonej decyzji, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Zdaniem skarżącego, Wojewoda nie zauważył przesłanki do zawieszenia postępowania w postaci konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, poprzez ocenę możliwości wykonania tej decyzji. Zdaniem strony skarżącej, brak pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie skutkuje niemożnością utrzymywania piętrzenia (lub też utrzymywaniem go wbrew prawu). Decyzja organu I instancji została zatem wydana w braku warunku koniecznego jej wykonalności. Organ odwoławczy powinien zatem dopatrzyć się przesłanki stwierdzenia nieważności tej decyzji określonej wart. 156 § 1 pkt 5 i pkt 6 kpa. Nadto zdaniem skarżącego, organ odwoławczy mógł skorzystać z trybu art. 138 § 2 kpa i przekazać sprawę organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na potrzebę uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w części niezbędnej dla rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazał, iż oba rodzaje pozwoleń wodnoprawnych nie muszą być traktowane jako wydawane łącznie i ściśle ze sobą współzależne, gdyż jak to wynika z art. 122 ust. 1 w związku z art. 37 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005r., Nr 239, poz. 2019, z póżn. zm.), usytuowanie w art. 37 tej ustawy poboru wód powierzchniowych w odrębnym punkcie 1, tegoż przepisu, dopuszcza możliwość wydania przez uprawniony organ pozwolenia wodnoprawnego wyłącznie na pobór wód, niezależnie od pozwolenia na piętrzenie.
W ocenie Wojewody nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut strony skarżącej, co do braku ustalenia "zakładu głównego", wobec występowania większej ilości podmiotów korzystających z wód powierzchniowych, gdyż zgodnie z ustawą Prawo wodne, pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek (art. 131), a na wspólne korzystanie z wód przez kilka zakładów może być wydane jedno pozwolenie, o ile zakłady występują z wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne, wskazując jeden z tych zakładów jako zakład główny (art. 130).
Organ odwoławczy za nietrafny i pozbawiony podstaw uznał zarzut zaistnienia przesłanki do zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w myśl art. 97 § 1 pkt 4 kpa, odnośnie oceny możliwości wykonania decyzji Starosty. Jego zadaniem, skarżący pomiął przepis art. 123 ust. 2 ustawy - Prawo wodne. Według Wojewody, pozwolenie wodnoprawne, jakim jest decyzja Starosty z dnia 22 stycznia 2007 r. uprawnia firmę A S.A. w C. W. tylko do szczególnego korzystania z wody i nie daje dalej Idących innych uprawnień do nieruchomości i urządzeń, za pomocą których realizuje się uprawnienia wynikające z pozwolenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przy rozpoznaniu skargi Sąd miał również na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że narusza ona prawo.
Zasadnicze okoliczności sprawy są niesporne i prawidłowo przez oba organy administracji ustalone. Wniosek o pozwolenie wodnoprawne zgłoszony przez A S.A. w C. w dniu 25 lipca 2006 r. dla zakładu w C. W. na szczególne korzystanie z wód obejmował piętrzenie i pobór rozrządu wód rzeki W. i Kanału C. oraz pobór wód powierzchniowych z Kanału C. Do wniosku dołączony został operat wodnoprawny opracowany na zlecenie Syndyka upadłości zakładów B S.A. w czerwcu 2005 r. Jak twierdzi we wniosku A S.A., umową sprzedaży z dnia 30 września 2005 r. nabyła przedsiębiorstwo pod nazwą Zakłady B w upadłości (vide: wniosek k. 2 akta administracyjnych I instancji). Zakłady B S.A. w C. W. uzyskał decyzją Wojewody z dnia 14 października 1994 r. Nr [...] pozwolenie wodnoprawne na piętrzenie wód rzeki W. na wypływie jezior W. na jazie w miejscowości J., na piętrzenie i rozrząd na jazie w miejscowości G., na piętrzenie wód kanału na jazie w U. oraz na pobór wód z kanału do nawodnień kompleksu łąk wykorzystywanych jako rolnicza oczyszczalnia ścieków technologicznych. Na wniosek syndyka upadłości B w C. W. powyższe pozwolenie wodnoprawne zostało przedłużone do dnia 31 października 2005 r. następnie decyzją Wojewody z dnia 27 października 2005 r. Nr [...] przeniesione na A S.A. Wniosek z dnia 25 lipca 2006 r. został zmieniony przez A S.A. pismem z dnia 5 stycznia 2007 r., w którym wnioskodawca, powołując się na dołączony do wniosku operat, domaga się udzielenia pozwolenia na pobór wód powierzchniowych z Kanału C. do nawodnień kompleksu łąk w ramach rolniczego wykorzystywania ścieków – w okresie wegatycyjnym i poza okresem sianokosów, w ilości Qśr.=0,26m3/s i Qmax=0,47m3/s. Jako urządzenia do poboru wody wskazano 12 czynnych ujęć wody zlokalizowanych na prawym brzegu kanału w km 19+089 do 23+345 (vide: wniosek w aktach administracyjnych I instancji).
Zaskarżona decyzja zapadła na podstawie art. 4 ust. 4, art. 37, art. 122 ust. 1 pkt 1 i art. 140 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019, ze zm.). Materialnoprawne podstawy rozstrzygnięcia przewidują, że pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód (art. 122 ust. 1), które według dyspozycji art. 37 zdefiniowane zostało jako korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, a obejmuje w szczególności pobór oraz odprowadzanie wód powierzchniowych lub podziemnych a także piętrzenie oraz retencjonowanie śródlądowych wód powierzchniowych (art. 37 pkt 1 i 4).
Z bezspornych okoliczności sprawy wynika, że zakres wniosku A S.A. odpowiada przytoczonym wyżej regulacjom, mieszcząc się w ustawowej pozytywnej definicji szczególnego korzystania z wód, wymagającego pozwolenia wodnoprawnego. W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że przepisy ustawy Prawo wodne w sposób oczywisty nie nakładają obowiązku koniecznego rozstrzygania jedną decyzją (o pozwoleniu wodnoprawnym) o różnych formach szczególnego korzystania z wód, w szczególności zaś o piętrzeniu oraz o poborze i odprowadzaniu wód. Należy mieć bowiem na uwadze treść art. 131 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek, do którego dołącza się operat wodnoprawny oraz opis prowadzenia zamierzonej działalności sporządzony w języku nietechnicznym. Ponadto, do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód powierzchniowych lub na zależne od siebie korzystanie z wód przez kilka zakładów dołącza się projekt instrukcji gospodarowania wodą, zawierający opis sposobu gospodarowania wodą i zaspokojenia potrzeb wszystkich użytkowników odnoszących korzyści z urządzenia wodnego, którego dotyczy instrukcja (ust. 2a).
Stosownie do treści art. 132 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, operat sporządza się w formie opisowej i graficznej. W dalszej części przepisu wymienione zostały warunki, jakim powinien odpowiadać operat wodnoprawny. Prawne sformalizowanie operatu poprzez określenie w ustawie jego treści i warunków wynika z jego szczególnej roli, nie ograniczającej się do potrzeb indywidualnych, gospodarczych lub społecznych, lecz służącej także ochronie interesów publicznych (por. także: Jan Szachułowicz, Komentarz do Prawa wodnego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, str. 299-300). Do części opisowej operatu (art. 132 ust. 2) zaliczono oznaczenie zakładu ubiegającego się o wydanie pozwolenia, jego siedziby i adresu. Część opisowa powinna w szczególności zawierać cel i zakres zamierzonego korzystania z wód, charakterystykę wody objętej pozwoleniem, wpływ korzystania z wody, jaki będzie wywierać prowadzenie działalności na stosunki wodne w regionie, z uwzględnieniem tego wpływu na wody powierzchniowe oraz podziemne, jak również określać obowiązki wobec osób trzecich i sposób postępowania zakładu w przypadku rozruchu, zatrzymania działalności bądź wystąpienia awarii lub uszkodzenia urządzeń pomiarowych. Natomiast operat, na podstawie którego wydaje się pozwolenie wodnoprawne na rolnicze wykorzystanie ścieków, oprócz odpowiednich danych, o których mowa w ust. 2 i 3, zawiera określenie ilości, składu i rodzaju ścieków; jednostkowych dawek ścieków i okresów ich stosowania; powierzchni i charakterystyki gruntów przeznaczonych do rolniczego wykorzystania ścieków (art. 132 ust. 6).
Analizując znajdujący się w aktach sprawy operat wodnoprawny, dołączony do wniosku A SA, stwierdzić należy, że nie odpowiada on opisanym wyżej warunkom, ponieważ dotyczy innego podmiotu i obejmuje inny zakres szczególnego korzystania z wód, niż ten zawarty we wniosku, będącym przedmiotem rozstrzygnięcia przez organy. Operat sporządzony w czerwcu 2005 r. nie uwzględnia zmiany okoliczności faktycznych polegających na zbyciu przez syndyka upadłości Zakładów B SA na rzecz A SA przedsiębiorstwa, w zakresie nieustalonym zresztą przez organy i niewynikającym z akt sprawy wobec braku stosownych dokumentów źródłowych, jak również nie uwzględnia zmiany polegającej na ograniczeniu wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego do poboru i odprowadzania wód. Wymienione zmiany miały bowiem miejsce po sporządzeniu przedmiotowego operatu. Do wniosku nie został również dołączony opis prowadzenia zamierzonej działalności sporządzony w języku nietechnicznym. W tych okolicznościach, wydanie pozwolenia wodnoprawnego naruszyło w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, szczególne przepisy postępowania zawarte w ustawie Prawo wodne, to jest art. 131 oraz art. 132. Kwestia następstwa prawnego między syndykiem upadłości a spółką A, podniesiona w odwołaniu syndyka, pozostała wprawdzie niedostatecznie wyjaśniona, jednakże budzi ona wątpliwości o tyle, że organ I instancji sformułował tezę, iż A nie jest już "zakładem głównym", w rozumieniu ustawy Prawo wodne, takim, jakim były Zakłady B SA, także po ogłoszeniu upadłości. Takie jest zresztą również w tej kwestii, wyrażane w toku postępowania administracyjnego, stanowisko A SA. W tych okolicznościach, posiłkowanie się przedmiotowym operatem wodnoprawnym, nieuwzględniającym zmiany istniejących stosunków w zakresie korzystania z Kanału C., stanowi o wadliwości zaskarżonych rozstrzygnięć.
Niezależnie od powyższego, oba organy naruszyły również wymogi procedury administracyjnej, określone w przepisach art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, nieprzeprowadzenie wszelkich dowodów niezbędnych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, braku oceny dokumentów dołączonych do wniosku pod kątem ich zgodności z wymaganiami ustawy – Prawo wodne oraz oceny ich przydatności w sprawie wszczętej wnioskiem spółki A, a także braku uzasadnienia, czy podane w dokumentach dane są adekwatne do stany faktycznego sprawy. Przedstawiony wyżej zakres analizy okoliczności sprawy powinien bowiem znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w sposób określony w art. 107 § 3 kpa. Z kolei organ odwoławczy, dla spełnienia wymogów wynikających z wymienionego przepisu, winien odnieść się do zarzutów zgłoszonych przez strony w odwołaniu. W zaskarżonej decyzji zabrakło zaś odniesienia do zarzutu konsekwentnie podtrzymywanego przez stronę skarżącą, jak również podniesionego przez uczestniczącego w postępowaniu syndyka upadłości B SA, co do konieczności objęcia rozstrzygnięciem kwestii utrzymania urządzeń piętrzących wodę. W okolicznościach niniejszej sprawy, obejmujących w szczególności skomplikowany stan faktyczny odnoszący się do stosunków własnościowych na Kanale C., powyższa kwestia wynikać powinna jednoznacznie z operatu wodnoprawnego. Tymczasem dopuszczenie dla rozstrzygnięcia zmienionego wniosku A S.A. operatu nieodnoszącego się do treści wniosku z dnia 5 stycznia 2007 r. i konkretnych okoliczności sprawy, w sposób naruszający przepisy art. 131 i art. 132 ustawy Prawo wodne, doprowadziło do sytuacji, w której organ II instancji wydał decyzję z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Zdaniem Sądu, wydanie zaskarżonej decyzji nie zostało poprzedzone wnikliwą analizą oraz dostateczną oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z uwzględnieniem spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych wymogów co do przedłożonej wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego dokumentacji. W ocenie Sądu, dowody, na podstawie których decyzję wydano, okazały się niewystarczające dla ustalenia kompletnego stanu faktycznego sprawy, a jednocześnie organ odwoławczy nie przeprowadził samodzielnej ich oceny zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Zabrakło również wskazania przez organ I instancji, czy na podmiocie będącym adresatem decyzji ciążą obowiązki określone w art. 128 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne, ustalające między innymi obowiązki adresata wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w dniu 18 grudnia 2006 r. wydana została przez Starostę decyzja Nr [...], zmieniająca za zgodą stron w sprawie z wniosku Zakładów B S.A. w upadłości, ostateczną decyzję Wojewody z dnia 30 kwietnia 1996 r. Nr [...] udzielającą Zakładom B w C. W. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody z Kanału C. w celu hodowli karpa i pstrąga na obiekcie U. oraz odprowadzania wód poprodukcyjnych z tej hodowli, poprzez przedłużenie terminu ważności tej decyzji do dnia 31 października 2008 r. (vide: decyzja w aktach administracyjnych I instancji). Także organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji całkowicie pominął tę kwestię, jak również zarzuty podniesione w odwołaniach stron postępowania co do braku określenia obowiązków związanych z piętrzeniem wody i utrzymaniem przeznaczonych do tego celu urządzeń wodnych, w sposób zbędny podnosząc mało istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zagadnienia, iż A S.A. nie uchyla się od udziału w kosztach utrzymania wód oraz że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych oraz nie narusza praw własności.
Niewyjaśnienie rozpoznawanej sprawy, jak zaznaczono wyżej, również w aspekcie art. 128 Prawa wodnego oraz konieczność wyeliminowania istotnych wad, braków i nieprawidłowości w decyzji organu I instancji prowadzi do wniosku, iż istnieje konieczność ponowienia postępowania administracyjnego przed tym organem. Natomiast uznajnie, że decyzje obu organów wydane została z naruszeniem przepisów postępowania, na podstawie wadliwie zgromadzonych i niekompletnych dowodów oznacza, że Sąd w niniejszym postępowaniu nie może dokonać merytorycznej oceny zarzutów skargi odnoszących się do braku możliwości wykonalności pozwolenia wodnoprawnego na pobór i odprowadzanie wody, bez rozstrzygnięcia pozwoleniem wodnoprawnym o jej spiętrzaniu i nałożeniu obowiązku utrzymania urządzeń spiętrzających.
Rozpatrując sprawę ponownie, Starosta Powiatowy uzupełni postępowanie dowodowe i wyjaśniające zgodnie ze wskazaniami Sądu, oceniając adekwatność przedłożonych przez wnioskodawcę przewidzianych w ustawie Prawo wodne dokumentów, zgodnie ze stanem faktycznym z daty orzekania.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 lit. c w związku z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą i stosownie do art. 152 tej ustawy orzekł o wstrzymaniu ich wykonalności.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło