II SA/Gd 771/19
WyrokWSA w Gdańsku2020-03-04
Skład orzekający: Diana Trzcińska, Dariusz Kurkiewicz, Magdalena Dobek - Rak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania lokalu, powołując się na wcześniejszą decyzję rozstrzygającą sprawę merytorycznie, bez wcześniejszego doprecyzowania przez stronę żądania, w szczególności czy nie dotyczy ono trybów nadzwyczajnych?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu wcześniejszego rozstrzygnięcia sprawy ostateczną decyzją, musi mieć pewność co do zakresu żądania strony. W przypadku wątpliwości, zwłaszcza gdy strona podnosi zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa lub domaga się zmiany lub uchylenia decyzji, organ powinien wezwać stronę do doprecyzowania żądania, a nie przedwcześnie odmawiać wszczęcia postępowania. Brak takiego działania narusza zasady prawdy obiektywnej, zupełności postępowania dowodowego oraz prawidłowego prowadzenia akt sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca K. G.-C. wniosła skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego nr 1. Organy uznały, że sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją z 2017 r. i nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy Prawo budowlane, wskazując na potencjalne zagrożenie życia i mienia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 października 2019 r. oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 września 2019 r. i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2020 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. - C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 października 2019 r. Nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu z 9 września 2019 r. nr [...], 2. zasądza na rzecz skarżącej K. G. – C. od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Skarga K. G.–C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 października 2019 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w latach 2016 – 2017 toczyło się postępowanie w sprawie użytkowania lokalu mieszkalnego nr 1 w budynku przy ul. [..] w S. w związku ze zgłoszeniem dotyczącym wynajmowania tego lokalu w celu świadczenia usług turystycznych, które zakończyło się decyzją z 16 sierpnia 2017 r. o braku podstaw do wydania rozstrzygnięć nakazowych w oparciu o art. 71a ustawy - Prawo budowlane. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 15 listopada 2017 r.
W dniu 9 kwietnia 2019 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wpłynęło pismo Stowarzyszenia dotyczące najmu krótkotrwałego mieszkań w S. z prośbą o wydanie opinii w sprawie załączonych konkretnych przypadków, które zgłosili mieszkańcy S. Do pisma zostało załączonych 9 pism dotyczących konkretnych przypadków wynajmu mieszkań, w tym pismo K. G.-C., dotyczące prowadzenia usług hotelarskich w lokalu nr 1 przy ul. [..] w S. W odpowiedzi, w piśmie z 15 kwietnia 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przedstawił Stowarzyszeniu swoje stanowisko dotyczące wynajmu mieszkań w S.
W dniu 10 maja 2019 r. K. G.-C. zwróciła się telefonicznie do organu z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie prowadzenia usług hotelarskich w lokalach nr 1 i nr 3 przy ul. [..] w S. Dodatkowo, w dniu 20 maja 2019 r., informując, że nastąpiła zmiana właścicieli przedmiotowych lokali w związku z czym należy rozpatrzyć ponownie niniejsze sprawy.
W piśmie z 24 czerwca 2019 r. organ poinformował K.G.-C., że rozpatrując zgłoszenia dotyczące zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego na mieszkanie na wynajem organ analizuje czy w omawianej sprawie doszło do zmiany sposobu użytkowania lokalu w rozumieniu przepisów art. 71 ustawy - Prawo budowlane i czy w konsekwencji ewentualnej samowolnej zmiany sposobu użytkowania zachodzi konieczność zastosowania procedury określonej przepisami art. 71a ustawy - Prawo budowlane. W większości przypadków wykorzystywanie mieszkań do celów najmu mieszkaniowego nie wiąże się z wykonywaniem żadnych robót budowlanych. W sytuacji, gdy nie dochodzi do zmiany funkcji mieszkania nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 71 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, nie dochodzi do zmiany warunków bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego ani pracy, warunków zdrowotnych, higieniczno-sanitarnych ani ochrony środowiska, bądź wielkości lub układ obciążeń. Wynajmowanie całego lokalu mieszkalnego lub jego części w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, na rzecz poszczególnych najemców, na cele mieszkalne (w tym długoterminowo i krótkoterminowo), nie świadczy o użytkowaniu tego lokalu i budynku niezgodnie z jego przeznaczeniem. Przypadku takiego nie można utożsamiać z działalnością hotelową, pensjonatową, która wiąże się z posiadaniem części wspólnych, na przykład takich jak recepcja, wyodrębnione pokoje hotelowe, węzły higieniczno-sanitarne, drogi komunikacyjne oraz ze świadczeniem kompleksowych usług takich jak gastronomiczne i porządkowe, przy czym również zapewnienie obsługi sprzątającej może zlecić właściciel każdego lokalu mieszkalnego. Tym samym, w ocenie organu, wynajmowanie lokali mieszkalnych na cele mieszkalne nie stanowi zmiany sposobu użytkowania w rozumieniu przepisów art. 71 ustawy - Prawo budowlane.
Jednocześnie, w piśmie tym, organ wskazał, że nie podziela stanowiska Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej wyrażonego w piśmie z 31 lipca 2019 r., gdyż definicja stanowiąca, że mieszkanie jest to zespół pomieszczeń mieszkalnych i pomocniczych umożliwiający stały pobyt ludzi i prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego nie nakłada obowiązku, lecz daje prawo stałego pobytu i prowadzenia w nim gospodarstwa. Z definicji tej wynika, że pomieszczenia mieszkania powinny spełniać wymagania zawarte w przepisach warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określone dla pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Lokal wynajmowany krótko- lub długoterminowo spełnia definicję mieszkania, gdyż umożliwia pobyt ludzi i umożliwia prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego.
Następnie 29 sierpnia 2019 r. organ przeprowadził czynności kontrolne w lokalu nr 1 zlokalizowanym przy ul. [..] w S. w celu ustalenia, czy uległ zmianie stan faktyczny stanowiący podstawę do wydania decyzji z dnia 16 sierpnia 2017 r., orzekającej o braku podstaw do wydania rozstrzygnięć nakazowych w oparciu o przepisy art. 71a ustawy - Prawo budowlane. Podczas kontroli ustalono, że lokal nr 1, usytuowany na parterze budynku, składa się z pokoju dziennego połączonego z kuchnią, sypialni, łazienki i przedpokoju. Układ mieszkania jest typowy – jak dla lokalu mieszkalnego. Poszczególne pomieszczenia są umeblowane i wyposażone zgodnie z przeznaczeniem jak dla funkcji mieszkalnej. Stan mieszkania nie zmienił się od ustaleń dokonanych w 2017 r. w postępowaniu zakończonym decyzją z 16 sierpnia 2017 r.
W konsekwencji, postanowieniem z 9 września 2019 r., nr [..], wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania lokalu nr 1 zlokalizowanego w budynku przy ul. [..] w S. z uwagi na fakt, że sprawa ta była już rozstrzygnięta decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 16 sierpnia 2017 r.
Uzasadniając wydane postanowienie organ przedstawił stan faktyczny sprawy i podkreślił, że stan mieszkania nie zmienił się od ustaleń dokonanych w 2017 r. w postępowaniu zakończonym decyzją z 16 sierpnia 2017 r. Zmiana właściciela pozostaje zaś bez znaczenia dla przedmiotu sprawy. Ponadto, z wyjaśnień właścicielki lokalu wynika, że mieszkanie jest okresowo użytkowane na własne potrzeby i okresowo wynajmowane w całości. W związku z powyższym, organ nie może wszcząć postępowania w sprawie już rozstrzygniętej decyzją.
Na powyższe postanowienie K. G.-C. wniosła zażalenie, zarzucając, że wydane zostało ono z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a., gdyż organ wydał akt formalny a nie merytoryczny, przez co nie powinien odnieść się do materiałów dowodowych, co jednak uczynił. Ponadto, zarzuciła naruszenie art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, gdyż obiekt jest użytkowany jako budynek zamieszkania zbiorowego, narażając turystów i właścicieli na utratę życia i mienia. Jednocześnie, odwołująca się wniosła o wyłączenie ze sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z 30 października 2019 r., nr [..],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Uzasadniając wydane postanowienie organ wskazał, że wydanie przez organ I instancji kontrolowanego postanowienia było prawnie uzasadnione. Sprawa zmiany sposobu użytkowania lokalu nr 1 zlokalizowanego w budynku przy ul. [..] w S. została już bowiem rozstrzygnięta odrębną decyzją administracyjną, tj. decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 16 sierpnia 2017 r. i decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 15 listopada 2017 r. Strony nie złożyły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na tą decyzję, zatem stała się ona ostateczna i prawomocna. Skoro w sprawie zmiany sposobu użytkowania lokalu nr 1 zlokalizowanego w budynku przy ul. [..] w S. zapadło już ostateczne rozstrzygnięcia w formie decyzji, ewentualne ponowne rozpatrzenie sprawy prowadziłoby do wydania kolejnego rozstrzygnięcia w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej innymi decyzjami ostatecznymi.
Ponadto, z dokonanych przez organ nadzoru budowlanego czynności kontrolnych nie wynika, aby zmieniły się okoliczności przedmiotowej sprawy.
Odnosząc się zaś do argumentów zażalenia organ wyjaśnił, że nie podziela stanowiska Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej wyrażonego w piśmie z 31 lipca 2019 r., gdyż lokal wynajmowany krótkoterminowo lub długoterminowo spełnia definicję mieszkania – umożliwia stały pobyt ludzi i umożliwia prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego.
Odnosząc się z kolei do wniosku o wyłączenie od rozpoznania sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ wskazał, że przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości rozpoznania przez organy wniosków o wyłączenie czy to pracowników czy to samego organu. Wniosek taki organ może potraktować jedynie jako informację co do okoliczności stanowiących podstawę do wyłączenia. Przy czym, właściwym w kwestii oceny zaistnienia przesłanek do wyłączenia organu na podstawie art. 25 k.p.a. jest organ I instancji, którego stanowisko będzie dopiero podlegało weryfikacji w ramach postepowania odwoławczego.
We wniesionej do sądu skardze na powyższe postanowienie skarżąca domaga się uchylenia zarówno zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, zarzucając im: naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię, błędne ustalenie, że dany przepis obowiązuje w danej sprawie i błędną interpretację treści, znaczenia danego przepisu. Skarżąca wskazała, że odmowa wszczęcia postepowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających przeprowadzenia postępowania dowodowego, a o tożsamości spraw można mówić wyłącznie, gdy w danej sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę procedowania w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020, poz. 256), zwanej dalej k.p.a., które w ocenie sądu zostały naruszone w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc w takim, który uzasadnia uwzględnienie skargi i uchylenie postanowień wydanych przez organy obu instancji, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
W aktach postępowania prowadzonego przez organ I instancji (jedna teczka podpisana sygnaturą [..] kartę nr 1 stanowi zawiadomienie organu z 19 lipca 2019 r., na którym widnieją dwie sygnatury: [..] oraz [..]. Pismem tym na podstawie art. 36 k.p.a. organ zawiadomił skarżącą, że formalne rozpatrzenie jej wniosku z 2 lipca 2019 r. zawierającego żądanie wydania decyzji bądź postanowienia w sprawach dotyczących zmiany sposobu użytkowania lokali nr 1 i nr 3 w budynku mieszkalnym przy ulicy [..] w S., nastąpi w terminie 30 dni od dnia przeprowadzenia kontroli wyznaczonych na 29 sierpnia 2019 r. w lokalach nr 1 oraz 3 w ww. budynku. Jak wynika z opisanego pisma działania organu zostały zapoczątkowane wnioskiem skarżącej z 2 lipca 2019 r., którego brak jest w aktach sprawy. W związku z tym powstaje wątpliwość, na jakiej podstawie organ procedował w niniejszej sprawie i jaki był zakres (przedmiot) żądania wnioskodawczyni. Z akt sprawy wynika, że w sprawie zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego nr 1 i 3 w budynku przy ulicy [..] w S. wydano ostateczną decyzję w 2017 r., która nadal pozostaje w obrocie prawnym. Powyższe oznacza, że bardzo istotnego znaczenia nabiera zakres żądania wnioskodawczyni, a w szczególności to – w jakim trybie domaga się ona podjęcia czynności przez organy administracji – czy w trybie zwyczajnym, czy też nadzwyczajnym. W tym pierwszym przypadku organ wszcząłby i prowadził postępowanie w sprawie już zakończonej ostatecznym i prawomocnym rozstrzygnięciem. W drugim zaś przypadku, istotne byłoby w istocie, jakie wady zarzuca wnioskodawczyni i w jakim trybie domaga się ich weryfikacji. Mogłoby to się jednocześnie wiązać z przekazaniem sprawy według właściwości organowi wyższego stopnia (przy nieważności).
W ocenie sądu, powyższe wątpliwości są następstwem braku podjęcia aktywności przez organ administracyjny w sferze doprecyzowania żądania wnioskodawczyni, do czego zobowiązują go zasady ogólne kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), uzupełniona obowiązkiem sformułowanym w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, którego zakres jest pochodną właściwego zidentyfikowania żądania wnioskodawcy.
Oznacza to, że w niniejszej sprawie kluczowe jest ustalenie żądania skarżącej. Obowiązek taki spoczywa na organach, co wynika – jak wskazano wyżej - z art. 7 i 8 k.p.a. Sąd zauważa jednocześnie, że organ I instancji powołuje się w swoim rozstrzygnięciu na: 1) pismo skarżącej z 27 marca 2019 r., złożone wraz z pismem Stowarzyszenia z 9 kwietnia 2019 r., którego brak jest w aktach sprawy, 2) telefoniczne żądanie skarżącej z 10 maja 2019 r. oraz 3) uwagi zgłoszone ustnie prze skarżącą w siedzibie Inspektoratu, na które to okoliczności brak notatek służbowych w aktach sprawy. Zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy powołują się ponadto na wniosek skarżącej z 2 lipca 2019 r., na który Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił odpowiedzi pismem z 11 lipca 2019 r., których to pism również nie ma w aktach sprawy. Powyższe uniemożliwia zatem również dokonanie oceny żądania wnioskodawczyni na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, skoro akta sprawy są niepełne. W konsekwencji, rzeczywisty zakres i przedmiot żądania wnioskodawczyni pozostał nie wyjaśniony, a zwłaszcza kluczowa kwestia – tego w jakim trybie procedowania się domagała.
Podkreślić przy tym należy, że w swoim zażaleniu z 16 września 2019 r. skarżąca stwierdziła, że organ I instancji rażąco naruszył art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez narażenie skarżącej, innych właścicieli i turystów na utratę życia i mienia. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, a zatem na organie spoczywał ciężar ustalenia, czy nie był to wniosek o wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji z 16 sierpnia 2017 r. Nie jest również wykluczone, że wnioskodawczyni domagała się zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. Natomiast w przypadku ustalenia, że żądanie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji, organ powinien rozważyć przekazanie sprawy do organu wyższego stopnia, o którym mowa w art. 157 § 1 k.p.a. W przeciwnym razie, orzekałby z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowiłoby przesłankę do stwierdzenia nieważności takiego aktu.
Mimo wątpliwości co do żądania wnioskodawczyni organ I instancji, zamiast wezwać ją o doprecyzowanie, prowadził postępowanie w trybie zwykłym, czego dowodem jest fakt, że zgodnie z art. 36 k.p.a. zawiadomił ją o terminie rozpatrzenia jej wniosku. Ponadto, co również wynika z akt, organ przeprowadził kontrolę na podstawie art. 81 ust. 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1196 ze zm.), który stanowi, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych a protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. Dodatkowo, w toku postępowania skarżąca skierowała do organu pismo z 19 sierpnia 2019 r., z załączonymi: kopią odpowiedzi Ministra Inwestycji i Rozwoju z 12 kwietnia 2019 r. na interpelację posła w sprawie statusu prawnego nieruchomości mieszkaniowych przeznaczonych do najmu okazjonalnego – krótkoterminowego oraz kopią odpowiedzi Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z 7 maja 2019 r. w sprawie kontroli przeprowadzonej u przedsiębiorcy na wniosek skarżącej, w którym organ informuje, że przedsiębiorca naruszył przepisy, nie zgłaszając najmu lokalu nr 1 w przedmiotowym budynku do ewidencji innych obiektów świadczących usługi hotelarskie prowadzonej przez Prezydenta Miasta. Ponadto skarżąca przedstawiła pismo z 20 sierpnia 2019 r. z załączoną kopią pisma Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w którym odnosi się do kwestii zmiany sposobu użytkowania lokalu z uwagi na wymagania bezpieczeństwa pożarowego.
Organ I instancji przeprowadził wyżej opisane czynności, mimo że w istocie nie podjął działań, skierowanych na ustalenie treści rzeczywistego żądania wnioskodawczyni. W ocenie sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, biorąc też pod uwagę wyszczególnione wyżej braki w dokumentacji sprawy, brak było podstaw do autorytatywnego przyjęcia, że strona domagała się wszczęcia postępowania w trybie zwyczajnym. Nie wynika to z treści jej pism, które w aktach się znajdują, także przeczy temu treść zażalenia skarżącej. W konsekwencji, wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest przedwczesne i jako takie – narusza przepisy prawa procesowego – art. 7 k.p.a., 8 k.p.a, 77 § 1 k.p.a. oraz 61a k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Art. 61a § 1 zd. 1 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, tj. żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przywołany przepis rozróżnia zatem dwie przesłanki. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał na pozostającą w obrocie prawnym decyzję z 16 sierpnia 2017 r., która stanowi merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie i uznał, że stanowi ona wyżej wspomnianą przesłankę "innej uzasadnionej przyczyny", która skutkuje odmową wszczęcia postępowania administracyjnego. Ocena ta byłaby prawidłowa jednak tylko wówczas, gdyby organ miał pewność co do zakresu żądania wnioskodawczyni, a w szczególności co do tego, że nie domaga się ona wszczęcia postępowania w jednym z trybów nadzwyczajnych.
Reasumując, organy obu instancji nie zwróciły się do skarżącej z wezwaniem o doprecyzowania jej żądania i przedwcześnie założyły, że w niniejszej sprawie należało zastosować art. 61a k.p.a. jako podstawę do załatwienia sprawy, przy czym oba organy w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień w sposób pełny ustosunkowały się do przebiegu dotychczasowego postępowania – zarówno tego zakończonego ostateczną decyzją z 2017 r., jak i tego zainicjowanego w 2019 r. przez skarżącą.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W szczególności sąd zwraca uwagę na staranne prowadzenie akt wszelkich postępowań i ich kompletowanie na bieżąco zgodnie z zasadami biurowości. Ponownie prowadząc postępowanie w kwestii wniosku skarżącej organy uwzględnią stanowisko sądu, które wprost wynika z uzasadnienia niniejszego orzeczenia.
Biorąc pod uwagę powyższe uchybienia proceduralne, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd orzekł, jak w sentencji (punkt 1 wyroku), uchylając zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, zasądzając od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej, na podstawie art. 200 p.p.s.a., kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uiszczone przez skarżącą koszty zamknęły się w kwocie wpisu od skargi w wyżej ustalonej wysokości. Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, do czego upoważniał go art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło