II SA/Gd 773/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. W. i R. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 sierpnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki postanawia: 1. przyznać G. W. i R. W. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od części wpisu w kwocie 300 zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. G. i R. W. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podali, że nie są w stanie zapłacić całego wpisu w kwocie 500 zł., ponieważ ponoszą miesięcznie wysokie wydatki na utrzymanie, spłatę kredytów, leki, pomoc córkom, remont mieszkania, oraz eksploatację samochodu. Źródłem utrzymania rodziny jest jej dochód z tytułu zatrudnienia jej członków w Urzędzie Miejskim, Urzędzie Gminy oraz renty i emerytury, w łącznej kwocie 3.489,39 zł. Nadto skarżący wskazali, że są właścicielami domu o powierzchni 100 m2 oraz działki gruntowej w C. W. o powierzchni 52 m2 , a także działki leśnej w B. Wydatki rodziny kształtują się natomiast na poziomie około 2.323 zł. Ponadto oświadczyli, że nie posiadają żadnych oszczędności. Na wezwanie Sądu skarżący dostarczyli między innymi: kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2007, (kserokopia zeznania PIT – 37 – k. 53-54 akt), kserokopię rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za rok 2007 r. G. i R. W. (kserokopia zeznania PIT – 40 – k. 55-56 akt), zaświadczenie, w którym Bank Spółdzielczy w S. poinformował, że skarżący posiadają na koncie zgromadzone środki pieniężne w wysokości 668,61 zł na dzień 3 grudnia 2008 r. (k. 57 akt), zaświadczenia z ZUS o wysokości renty R. W. (2.168,44 zł.) oraz G. W. (1.204,53 zł.), dokumenty potwierdzające udzielenie R. W. pożyczki przez pracodawcę – Urząd Miejski w wysokości 4000 zł, kredytu udzielonego przez [...] Bank SA (miesięczna rata w wysokości 214,26 zł.), informacja o spłacaniu pożyczki udzielonej G. W. przez firmę Ż. (137,36 zł miesięcznie), oświadczenie o posiadaniu pojazdu mechanicznego, rachunki za media, telefony, ubezpieczenie, oświadczenie o pomocy udzielanej córkom w wysokości 400 zł miesięcznie. Łącznie miesięczne koszty utrzymania wyniosły około 2.457,71 zł (według obliczeń skarżących określonych na k. 51 akt sądowo-administracyjnych), natomiast dochód 4.361,64 zł (suma brutto średnich miesięcznych dochodów skarżących obliczonych na podstawie zaświadczenia z ZUS i od pracodawców R. W.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 cytowanej ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, kiedy wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy), natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, kiedy wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazać należy, że celem ustanowienia instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji RP, czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214. (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005 – LEX). Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może ona mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W myśl doktryny prawniczej, w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Hanna Knysiak-Molczyk, LexPolonica) Mając powyższe na uwadze, oraz uwzględniając okoliczności podniesione we wniosku i dane zawarte w oświadczeniu wnioskodawców oraz w wniesionym sprzeciwie, wskazujące na wysokość ich dochodów (około 3.489,39 zł.) oraz kwoty ponoszonych wydatków na utrzymanie oraz spłacanych zobowiązań (około 2.457,71 zł.), a także brak oszczędności, Sąd doszedł do przekonania, że G. i R. W. wykazali, że nie mają realnych możliwości finansowych pozwalających im na poniesienie pełnych kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa wnioskodawców uzasadnia przyznanie im prawa pomocy przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia znacznej części wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł. Jednakże brak jest podstaw, by uwzględnić wniosek skarżących w całości, gdyż posiadają oni majątek w postaci dwóch nieruchomości oraz osiągają stałe miesięczne dochody, których wysokość nie jest najniższa (łącznie około 3.489,39 zł netto miesięcznie). W ocenie Sądu, mając powyższe na uwadze, osiągany przez skarżących dochód pozwala – uwzględniając fakt zwolnienia od połowy wpisu – na poniesienie pozostałych kosztów wpisu w kwocie 200 zł. Wobec powyższego, Sąd na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.