II SA/Gd 774/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody z dnia 27 września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę i zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego postanawia: odmówić przyznania M. K. prawa pomocy. M. K. zwróciła się z wnioskiem z dnia 2 stycznia 2008r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trzyletnią córką. Posiada dom o pow. 110 m2 oraz mieszkanie o pow. 49 m2. Skarżąca podała także, iż posiada samochód marki Skoda Felicja. Rodzina utrzymuje się z dochodu z wynagrodzenia za prace małżonków w łącznej kwocie 4686 zł brutto. Skarżąca podała także, iż posiada oszczędności w kwocie 1 000 zł. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2008 r. odmówiono przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. M. K. wniosła w ustawowym terminie sprzeciw od wydanego postanowienia wskazując, iż postanowienie z dnia 18 stycznia 2008 r. zostało oparte jedynie na danych zawartych w druku PPF, które w ocenie skarżącej nie odzwierciedlają jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Posiadany dom o pow. 110 m2 został wybudowany w latach 60 i do chwili obecnej nie był remontowany. Z tych też względów skarżąca przeprowadziła niezbędne prace remontowe. Z uwagi na fatalny stan instalacji grzewczej i jej awarii w dniu 14 stycznia 2008 r. zmuszona jest do korzystania z droższego z ogrzewania zastępczego – grzejników elektrycznych. Podała, iż koszt dojazdu do pracy wynosi 18 zł dziennie (miesięcznie 450 zł). Ponosi dodatkowo koszt umieszczenia dziecka w żłobku w wysokości 320 zł miesięcznie. Pomaga dodatkowo swojej matce, która utrzymuje się z renty po zmarłym mężu. Podała też, iż w chwili obecnej toczą postępowania cywilne (o zapłatę), w których jest stroną a dotyczące wydzierżawionego obiektu gospodarczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), w związku z wniesieniem sprzeciwu, postanowienie Referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2008 r. utraciło moc. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy przechodzi do właściwości sądu. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej, realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji, czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 .Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przyznanie prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Według poglądów doktryny prawniczej, które Sąd orzekający podziela, w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Hanna Knysiak-Molczyk, LexPolonica) Zatem, rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Tym samym, na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W niniejszej sprawie przedmiotem wniosku jest zwolnienie od opłat sądowych, co wyczerpuje żądanie przyznania pomocy w zakresie częściowym. Jak wynika z akt sprawy wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trzyletnią córką. Jej stan majątkowy obejm uje dom o pow. 110 m2 oraz mieszkanie o pow. 49 m2 i samochód marki Skoda Felicja. Rodzina utrzymuje się z dochodu z wynagrodzenia za prace małżonków, w łącznej kwocie 4.686 zł brutto. Skarżąca podała także, iż posiada oszczędności w kwocie 1 000 zł. We wniesionym sprzeciwie podała dodatkowo, iż posiadany przez nią dom o pow. 110 m2 wymaga remontów. Powołuje się na konieczność korzystania z droższego z ogrzewania zastępczego, wymienia koszty dojazdu do pracy wynoszące miesięcznie 450 zł oraz koszt umieszczenia dziecka w żłobku w wysokości 320 zł miesięcznie, a także na pomoc udzielaną matce. Wpis sądowy ustalony w niniejszej sprawie wynosi kwotę 200,00 zł. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Skarżąca osiąga dochód umożliwiające zapłatę kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, tym bardziej, że posiada oszczędności wystarczające na ich pokrycie. W tym miejscu należy wskazać, iż ustawodawca nie przewidział pierwszeństwa wydatków wskazanych przez wnioskodawczynię (prace remontowe czy koszty związane z toczącymi się innymi postępowaniami sądowocywilnymi) nad kosztami sądowymi w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dodatkowo podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące jej trudnej sytuacji majątkowej nie wykluczają możliwości pokrycia przez nią kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Decydującym dla takiej oceny jest fakt, że skarżąca, co sama przyznała we wniesionym przez siebie wniosku, posiada stałe źródło dochodów oraz środki finansowe, wystarczające w ocenie Sądu na utrzymanie rodziny z małoletnim dzieckiem oraz poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił wnioskodawczyni prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.