II SA/Gd 779/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. i Z. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 października 2009 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia odmówić przyznania T. K. i Z. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. T. I Z. K. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawców wynika, że prowadzą oni dwuosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania małżonków, wedle ich oświadczenia, jest emerytura wnioskodawcy w kwocie 1 700 zł miesięcznie. Wnioskodawcy oświadczył, że posiadają majątek w postaci mieszkania o powierzchni 39 m2. Poza tym, nie mają żadnych oszczędności, czy przedmiotów wartościowych. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżących, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia 4 stycznia 2010 r. (doręczonym w dniu 8 stycznia 2010 r.), wezwano skarżących do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawców osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - ostatniego odcinka emerytury wnioskodawcy lub innego dokumentu potwierdzającego jej wysokość, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawców wydatków związanych z kosztami utrzymania (np.: czynsz, opłaty za media), - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez skarżących pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). Jednocześnie pouczono wnioskodawców, że brak wykonania powyższego wezwania może zostać potraktowane jako niewykazanie przez stronę ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy i skutkować negatywnym rozstrzygnięciem w przedmiocie złożonego wniosku. Wezwanie powyższe doręczone zostało w dniu 8 stycznia 2010 r. (zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki – k. 40 akt). Pomimo upływu terminu sądowego z dniem 22 stycznia 2010 r., do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżący nie przedłożyli żadnych z wyżej wymienionych dokumentów. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając na uwadze okoliczność, iż skarżący nie wykonali zobowiązania referendarza, nie wnosili też o przedłużenie terminu do jego wykonania, należało uznać, że skarżący nie wykazali, że spełniają ustawowe przesłanki przyznania im prawa pomocy. Pomimo wezwania, wnioskodawcy nie przedłożyli żądanych w nim dokumentów, które pozwoliłyby na wyjaśnienie istotnych okoliczności oraz nasuwających się wątpliwości dotyczących ich sytuacji finansowej i majątkowej, zwłaszcza stanu ewentualnych oszczędności i majątku. Skarżący nie złożyli stosownych oświadczeń oraz nie przedłożyli wyciągów z rachunków bankowych, a także dokumentów wskazujących na wysokość emerytury wnioskodawcy. Brak wyjaśnień w tym zakresie nie usuwa wątpliwości, które nie mogą być rozwiane przy braku współdziałania wnioskodawców. Rzeczą wnioskodawców, starających się o uzyskanie prawa pomocy jest wykazanie, że spełniają ustawowe przesłanki, od których istnienia uzależnione jest przyznanie prawa pomocy. Jak bowiem wskazano powyżej, jest to instytucja wyjątkowa, przewidziana dla osób, które są ubogie, w szczególności – na skutek wydarzeń losowych – pozbawione majątku i dochodów. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.