II SA/Gd 781/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Wojewody z dnia 22 lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 14 grudnia 2001 r., nr [...] 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego B. Z. kwotę 30 zł. (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Prezydent Miasta decyzją nr [...] z dnia 14 grudnia 2001 r., na podstawie art. 11, art. 136 ust 3 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) oraz art. 105 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku B. Z., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w T. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że: 1. na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia 10 sierpnia 1961 r., rodzice wnioskodawcy – W. Z. i jego żona A. zrzekli się na rzecz Skarbu Państwa własności gruntów przeznaczonych pod ulicę, oznaczonych nr [...] i nr [...], o powierzchni łącznej 376 m2, zapisanych w księdze wieczystej KW [...]. Zrzeczenie to nastąpiło na podstawie zezwolenia z dnia 9 sierpnia 1961 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Ustalono, że grunt stanowiący parcelę nr [...] o powierzchni 198m2, został włączony do obecnej działki nr [...], o powierzchni 442m2, zajętej pod ulicę [...] w T. Zaś grunt stanowiący parcelę nr [...] o powierzchni 178m2, został włączony do obecnej działki nr [...] o powierzchni 428m2, zajętej pod ulicę [...] w T. Obie działki są zapisane w księdze wieczystej KW [...] i stanowią własność Gminy Miasta oraz znajdują się użytkowaniu Miejskiego Zarządu Dróg. 2. na podstawie orzeczenia z dnia 14 czerwca 1963 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych, znak: [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości oznaczoną nr [...], o powierzchni 492m2, od małżonków W. i A. Z. Wywłaszczenia nieruchomości dokonano w celu realizacji planu budownictwa mieszkaniowego na terenie m. T., z przeznaczeniem pod budowę bloków mieszkalnych spółdzielczych. Z tytułu wywłaszczenia W. i A. małżonkom Z. wypłacono po połowie odszkodowanie w łącznej kwocie 20.562,90zł. Ustalenie wysokości odszkodowania nastąpiło w oparciu o opinie biegłych z listy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, które zostały opracowane z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Organ stwierdził, że wywłaszczonej parceli nr [...] o powierzchni 492m2, odpowiada obecna działka nr [...] o powierzchni 492m2. Z zapisów w prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej KW [...] wynika, że stanowi ona własność Gminy Miasta i znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej w T., które zostało ustanowione w drodze aktu notarialnego z dnia 30 października 1963 roku Rep.[...]. Organ administracji wskazał, że nie znalazł podstaw prawnych do kontynuowania postępowania w sprawie ewentualnego zwrotu nieruchomości, gdyż jest to możliwe tylko, jeżeli nieruchomość została wykupiona bądź wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w trybie administracyjnym, na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości wymienionych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Zaś nieruchomości gruntowe przeznaczone pod ulicę oznaczone nr [...] i nr [...] o powierzchni łącznej 376m2, zapisane w księdze wieczystej KW [...] (obecnie KW [...]) przyszły na własność Skarbu Państwa w drodze zrzeczenia. W świetle powyższego, zdaniem organu, nie ma podstaw do żądania ich zwrotu. Natomiast ustosunkowując się do wniosku o zwrot części nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...], o powierzchni 492m2, która została wywłaszczona, w 1963 roku, w celu realizacji planu budownictwa mieszkaniowego na terenie T., z przeznaczeniem pod budowę bloków mieszkalnych spółdzielczych organ administracji ustalił, że stanowi ona własność Gminy Miasta oraz znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej w T. i jest zabudowana częścią budynku mieszkalnego wielorodzinnego. W rozstrzygnięciu wskazano, że zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Z tej przyczyny zwrot przedmiotowej nieruchomości nie jest zdaniem organu możliwy. Odwołanie od tej decyzji wniósł B. Z., wskazując, że decyzja ta jest dla niego krzywdząca. Wywodził, że jest przekonany, iż jego ojciec nigdy nie pozbyłby się dobrowolnie ziemi. Nie uwzględniając zarzutów tego odwołania Wojewoda decyzją nr [...] z dnia 22 lutego 2002 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 136 ust 3 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jego podjęcia. Skargę na tę decyzję wniósł B. Z., ponawiając zarzuty odwołania. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi, zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Oznacza to, że rozpatrując skargę po dniu 1 stycznia 2004r. wojewódzki sąd administracyjny uprawniony jest, także do jej rozpatrzenia w trybie uproszczonym, jeżeli spełnione zostały ustawowe przesłanki określone w art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 119 pkt 1 tej ustawy sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że przedmiotowa nieruchomość, położona w T., przy ul. [...], oznaczona jako działki nr [...], [...] o łącznej powierzchni 376 m2 oraz działka nr [...] o powierzchni 492 m2, po komunalizacji mienia Skarbu Państwa, stanowiły własność Gminy Miejskiej, co potwierdzają wpisy w KW nr [...] i [...], prowadzonych przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego. Powstaje zatem zagadnienie prawne, czy Prezydent Miasta, wykonujący zadanie Starosty Powiatu był uprawniony do rozstrzygania w postępowaniu administracyjnym żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej aktualnie własność Gminy Miejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 stwierdził, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta, jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielając w pełni powyższe stanowisko oraz mając na uwadze okoliczność, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. Nr 103, poz. 652), Miasto T. jest miastem na prawach powiatu stwierdza, że istnieją podstawy do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do przedstawionej wyżej wykładni przepisów prawa oraz zacytowanej wyżej uchwały NSA, Prezydent Miasta podlegał wyłączeniu od rozpoznania sprawy z wniosku skarżącej na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. podstawa wznowienia postępowania administracyjnego zachodzi, gdy decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. Uwzględniając skargę ze wskazanego wyżej powodu należy wyjaśnić na potrzeby dalszego postępowania przed organem administracji publicznej, że w uzasadnieniu powoływanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania i jako organ administracji publicznej staje się on niezdolny do załatwienia sprawy (art. 26 § 3 k.p.a.). W takiej sytuacji, jak wskazano w uzasadnieniu, będzie miał odpowiednie zastosowanie art. 26 § 2 k.p.a., czyli sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta (w tym przypadku przez wojewodę), z tym że organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na wskazanej wyżej podstawie prawnej, orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.