II SA/Gd 787/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku z dnia 4 marca 2026 r., znak sprawy 010070/680/2568669/2025 (postępowanie: 531297221) w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego postanawia odrzucić skargę. Sąd Okręgowy w G. prawomocnym postanowieniem z 22 czerwca 2026 r., VII U 1232/26 przekazał na podstawie art. 464 § 1 K.p.c. tutejszemu Sądowi do rozpoznania odwołanie Pani M.T. (dalej jako: "Skarżąca"), od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku z 4 marca 2026 r., znak sprawy 010070/680/2568669/20245, postępowanie: 531297221, w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko E.G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z zaś art. 52 § 1-2 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Jedynie, jak stanowi art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547) albo konsul. Z treści cytowanych przepisów wynika, że w sprawach, w których obowiązuje postępowanie administracyjne dwuinstancyjne, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być wyłącznie orzeczenie (decyzja, postanowienie) wydane przez organ orzekający w sprawie w drugiej instancji, a więc orzekający na skutek wniesienia odwołania bądź zażalenia. Przepisy art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji (zob. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 462/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt lub czynność do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne. Dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia bezwzględnie konieczne jest uprzednie rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej (zob. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 947/08, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie zakwestionowana przez Skarżącą decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku z 4 marca 2026 r., była decyzją organu pierwszej instancji, a zatem przysługiwało od niej odwołanie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o czym Skarżącą prawidłowo pouczono. W konsekwencji decyzja nie mogła zostać zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, a wniesienie skargi na tę decyzję jako skargi na decyzję organu pierwszej instancji było niedopuszczalne. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie 58 § 1 pkt 6 § 3 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi.