II SA/Gd 79/15

Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie wykonania robót budowlanych postanawia: odmówić przyznania wnioskodawczyni D. K. prawa pomocy. D. K. wraz ze skargą wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na druku PPF wniosku oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, są właścicielami lokalu mieszkalnego o pow. 89,57 m2, utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w wysokości 1.722 zł (D. K.) oraz 1.130 zł (Z. P.). Z dodatkowo złożonych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że skarżąca oraz małżonek spłacają dwie pożyczki bankowe, na dzień wniosku raty spłacanych pożyczek wynoszą ok. 690 zł oraz 380 zł. Należności za prąd/gaz skarżąca wskazuje na kwotę 600 zł miesięcznie, także koszty drewna na opał z uwagi na okres zimowy w kwocie 600 zł, natomiast pozostałe koszty utrzymania określa na kwotę 1.100 zł. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku postanowieniem z dnia 15 maja 2015 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego D. K. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wyjaśnia, że nie przedstawiła wszystkich żądanych przez referendarza dokumentów gdyż nie udało się jej ich zgromadzić, nadto trudno jej udokumentować niektóre wydatki na utrzymanie, w tym koszty zakupu drewna na opał. Niemniej zdaniem wnioskodawczyni na podstawie złożonych dokumentów można ocenić, że spełnia ona warunki dla przyznania prawa pomocy. Rozpoznając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Stosownie do treści przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w związku z wniesieniem sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 maja 2015 r. utraciło moc i wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu na nowo przez sąd. Według przepisów art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym - przyznanie prawa pomocy oznacza bowiem konieczność poniesienia za wnioskodawcę określonych kosztów przez Skarb Państwa – powinna mieć ona zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest wyjątkowo trudna, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę zarówno bieżące dochody wnioskodawcy i jego rodziny, stan majątkowy wysokość obciążeń finansowych, jakie strona zobowiązana jest ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Na obecnym etapie postępowania sądowego koszty sądowe, jakie musiałaby ponieść wnioskodawczyni są minimalne i ograniczają się do wpisu sądowego od skargi wynoszącego 100 zł. Analizując zatem wyłącznie treść oświadczenia jak i złożone dokumenty zdaniem sądu wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. nie wykazała, że nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł nie przekracza możliwości finansowych skarżącej, szczególnie w sytuacji, gdy zarówno wnioskodawczyni jak i jej mąż, wskutek uzyskania pożyczek bankowych, zostali uznani za osoby posiadające zdolność kredytową. Natomiast konieczność spłacania pożyczek nie ma pierwszeństwa przed należnościami wobec Skarbu Państwa wynikających z zamiaru korzystania z prawa do sądu. Ponadto wskazać trzeba, że wnioskodawczyni została zobowiązana do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie to znajduje oparcie w przepisie art. 255 p.p.s.a., według którego w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Czynności określone w tym przepisie podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy skarżąca przede wszystkim nie przedstawiła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, co wpływa na ocenę, że jednak nie wykazała szczególnie trudnej sytuacji uzasadniającej wniosek. Niemniej jednak już z całokształtu przywołanych okoliczności wynika, że wnioskodawczyni jest w stanie z uzyskiwanych dochodów swoich i męża utrzymać rodzinę, ponosić koszty utrzymania mieszkania oraz spłacać pożyczki bankowe, nie spełnia zatem wymogów niezbędnych do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.