II SA/Gd 791/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2009r.na posiedzeniu niejawnym wniosku H. H. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 września 2008r. nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych postanawia: odmówić H. H. przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 11 grudnia 2008r. H. H. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu zawarł wyliczenie wydatkowania emerytur (swojej i małżonki) w kwocie 3050 zł netto. Wspólne gospodarstwo ze skarżącym prowadzi żona. Posiadają dom o pow. 110 m2 oraz działkę rolną o pow. 3.61 ha. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy, Sąd, pismem z dnia 6 stycznia 2009r., zobowiązał go do przedłożenia następujących dokumentów źródłowych: odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i jego żonę zeznań podatkowych za rok 2007, a w przypadku ich nieskładania stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania posiadanego domu; wskazania sposobu wykorzystywania posiadanej nieruchomości rolnej; aktualnego dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury wnioskodawcy i jego żony; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego i jego żonę pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo, wskazując, iż Sąd żądając licznych dokumentów nie wskazał podstawy prawnej. Ponadto nie została wskazana podstawa prawna granicy ubóstwa, a konkretnie do jakiego dochodu należy liczyć się z uzyskaniem prawa pomocy, a od jakiego poziomu dochodu nastąpić może odmowa. Sąd nie powołał przepisów, które stanowią o tym komu i na jakich warunkach prawo pomocy jest udzielane. Skarżący wywodzi także, iż sprawa skargi na samowolę budowlana toczy się od 2001r. zatem na mocy przepisu art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) należy stosować dotychczasowe przepisy o kosztach i wpisie sądowym. Rozpatrując przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Analiza przepisów prowadzi do wniosku, iż: - inicjatywa, jeśli chodzi o prawo pomocy, należy wyłącznie do strony postępowania. To strona składająca wniosek winna użyć argumentów, które przekonałyby Sąd, że udzielenie jej prawa pomocy jest konieczne; - strona ma wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Możliwość żądania dodatkowych dokumentów przewiduje art. 255 wskazywanej ustawy, który stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powyższy przepis nakłada na wnioskującego o przyznanie prawa pomocy podjęcia działań na rzecz wykazania, iż faktycznie znajduje się w sytuacji, która uzasadnia występowanie z wnioskiem. Bezsprzecznie wydanym zarządzeniem zobowiązującym do przedłożenie konkretnych dokumentów i oświadczeń zakres działania strony został zakreślony. I w interesie strony pozostaje zastosowanie się do zarządzenia Sądu, gdyż w sytuacji takiej jak ta, gdy wnioskodawca żadnych dokumentów nie przedłożył, Sąd dochodzeń prowadził nie będzie, gdyż nie ma obowiązku samodzielnego występowania o określone dokumenty i ustalania w ten sposób rzeczywistej sytuacji majątkowej strony wnioskującej. Z drugiej strony strona postępowania wnioskująca o udzielenie prawa pomocy, zatem strona która domaga się prowadzenia postępowania we własnej indywidualnej sprawie na koszt Skarbu Państwa, a więc na koszt podatników, winna liczyć się z koniecznością ujawnienia swych dochodów, swego stanu majątkowego, gdyż same oświadczenia złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy są najczęściej niewystarczające. Ponadto w zarządzeniu zobowiązującym do przedłożenia dokumentów i złożenia oświadczeń przepisy regulujące kwestie zasad przyznawania prawa pomocy nie są zawierane, gdyż następuje to dopiero w rozstrzygnięciu rozstrzygającym o zasadności wniosku. Zatem w przedmiotowej sprawie w niniejszym postanowieniu. Jak już wyżej wskazano i uargumentowano inicjatywa odnośnie wykazania zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy należy do strony wnioskującej. W niniejszej sprawie skarżący H. H. uchylił się od złożenia wymaganych dokumentów i oświadczeń. Tym samym uznać należy, iż nie wykazał aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, iż nie istnieje żaden próg dochodowy ( poziom dochodu na osobę w rodzinie czy na osobę samotnie gospodarującą) rozgraniczający stan ubóstwa, k tory uprawnia do przyznania prawa pomocy, o którym wspomina w piśmie skarżący. Każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany jest indywidualnie, żadne mechaniczne schematy nie zostały w tym zakresie narzucone, sytuacja strony ubiegającej się jest oceniana w kontekście argumentów które podnosi, poziom dochodów jest oceniany w kontekście niezbędnych wykazanych wydatków. Podkreślić przy tym, należy, iż prawo pomocy nie jest przyznawane na podstawie złożonego formularza PPF, ale najczęściej na podstawie przedłożonych na żądanie referendarza sądowego dokumentów i oświadczeń. W niniejszej sprawie żądane dokumenty nie zostały przedłożone, zatem brak jest dowodów, iż istotnie skarżący znajduje się w sytuacji majątkowej uprawniającej do skutecznego żądania prawa pomocy. Z tych względów Sąd, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.