II SA/Gd 795/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi M. K. – Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 września 2004 r. , nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 4 sierpnia 2004 r., nr [...] w części rozstrzygającej o dacie początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na S. Ł.. II SA/Gd 795/04 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 4 sierpnia 2004 r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, przyznał M. K.-Ł. zasiłek pielęgnacyjny na syna S. Ł. w kwocie 144,- zł miesięcznie na okres od dnia 1 sierpnia 2004 r. do dnia 30 listopada 2005 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał art. 16 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 4, art. 25, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 48b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 104 Kpa. W odwołaniu od powyższej decyzji M. K.-Ł. zakwestionowała datę początkową przyznania w/w świadczenia twierdząc, że zasiłek pielęgnacyjny na syna przysługuje jej od maja 2004 r. wraz z dodatkiem, ponieważ załączone orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 27 lipca 2004 r. dokumentuje ciągłość niepełnosprawności dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 września 2004 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że ubiegająca się o świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją złożyła w MOPR w dniu 3 sierpnia 2004 roku wszczynając tym samym postępowanie o ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ II instancji wskazał, że z przepisów ustawy dotyczących postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych wynika, że zastosowanie znajduje przepis art. 24 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych, a takim świadczeniem zgodnie z art. 2 ustawy jest świadczenie opiekuńcze w formie zasiłku pielęgnacyjnego, ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W tej sytuacji organ, realizujący świadczenia rodzinne nie mógł przyznać wnioskodawczyni świadczeń za miesiąc maj, lecz od 1 sierpnia 2004 r. na okres zasiłkowy, który w przypadku syna S. upływa z dniem 30 listopada 2005 r., co wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy wskazał również, że w dniu 3 sierpnia 2004 r. został złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego i w tym przedmiocie wydana została decyzja przyznająca świadczenia w pozostałych przypadkach. Organ II instancji podkreślił, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż strona do dnia 1 maja 2004 r. nie otrzymywała zasiłku pielęgnacyjnego na syna S., a pierwszy wniosek o zasiłek pielęgnacyjny został złożony właśnie w dniu 3 sierpnia 2004 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. K. – Ł. ponowiła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji a ponadto wskazała, że otrzymywała wcześniej zasiłek pielęgnacyjny na syna w okresie od 1 października 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r., który przyznany został jej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 grudnia 2003 r. nr [...]. Skarżąca wskazała, że w związku z upływem okresu orzeczenia o niepełnosprawności syna (orzeczenie wydano do dnia 30.04.2004 r.) złożyła nowy wniosek do Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności, który został rozpoznany w dniu 27 lipca 2004 r. Skarżąca powołała się również na zmianę przepisów, w wyniku której nastąpiła zmiana podmiotu realizującego wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego, który poprzednio wypłacany był przez ZUS i dlatego też być może organ pomocy społecznej błędnie przyjął, że złożony w sierpniu 2004 r. wniosek o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego jest pierwszym wnioskiem o wypłatę tego świadczenia. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z powołaniem się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od złożenia wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W dniu 4 października 2005 r. skarżąca złożyła taki wniosek, który wraz ze stosownym pouczeniem został doręczony Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w dniu 17 października 2005 r. Organ ten nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, dlatego też Sąd na mocy art. 119 pkt 2 powołanej wyżej ustawy rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, czyli stosownie do art. 120 na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja w części rozstrzygającej o dacie początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest sprzeczna z prawem. Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) zasiłek pielęgnacyjny, który jest świadczeniem opiekuńczym, przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Taki zasiłek przysługuje m. in. niepełnosprawnemu dziecku (art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy). Zgodnie zaś z dyspozycją art. 24 ust. 2 powołanej wyżej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z odwołania skarżącej złożonego od decyzji organ I instancji, jak również ze skargi wniesionej do Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że M. K.-Ł. otrzymywała do końca kwietnia 2004 r. zasiłek pielęgnacyjny na syna S. przyznany przez Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 23 grudnia 2003 r. na okres od 1 października 2003 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r. Świadczenie to przyznane zostało na podstawie art. 14 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Podkreślić należy, że przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych tj. przed dniem 1 maja 2004 r., zasady przyznawania i wypłacania zasiłków pielęgnacyjnych uregulowane były przepisami ustawy z 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych, która w art. 20 ust. 1 pkt 7 stanowiła, że organem właściwym do wypłacenia świadczenia należnego dziecku skarżącej był Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z wejściem w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych nastąpiła zatem zmiana organu ustalającego uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego i realizującego wypłatę tego świadczenia przy zachowaniu tożsamości przesłanek warunkujących jego przyznanie. Z akt sprawy wynika, że syn skarżącej do końca kwietnia 2003 r. otrzymywał zasiłek pielęgnacyjny a świadczenie to przyznane zostało na ściśle oznaczony czas. Aby więc można było stwierdzić, czy dziecku skarżącej przysługuje prawo do dalszego pobierania tego świadczenia niezbędne było uzyskanie stosownego orzeczenia lekarskiego w tym względzie tj. orzeczenia Powiatowego Zespołu Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Okolicznością bezsporną jest, że skarżąca przed upływem okresu końcowego pobierania poprzednio przyznanego świadczenia w dniu 23 lutego 2004 r. wystąpiła do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności o uzyskanie orzeczenia tego organu, które było niezbędne do ustalenia, czy istnieje podstawa przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla syna S. na dalszy okres. Powiatowy Zespół, o którym wyżej mowa, wydał w dniu 27 lipca 2004 r. orzeczenie, którym zaliczył syna skarżącej do osób niepełnosprawnych i ustalił, że niepełnosprawność dziecka datuje się od urodzenia. W/w orzeczenie wydano do 16 roku życia. Podstawę przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2004 r. stanowi przepis art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa przesłanki materialnoprawne, których spełnienie daje podstawę do otrzymania tego świadczenia mającego charakter świadczenia obowiązkowego. Przepis ten nie określa natomiast od jakiego momentu wypłacane jest tego rodzaju świadczenie. Z tego względu uznać należy, że ma tu zastosowanie zasada określona w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W ocenie Sądu okoliczność, że świadczenie rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego ma charakter obligatoryjny, gdy osoba uprawniona do jego otrzymania spełnia przesłanki jego przyznania, to fakt, że orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wydane zostało w dniu 27 lipca 2004 r. i nie ma znaczenia dla kwestii okresu rozpoczęcia wypłaty skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna, ponieważ orzeczenie to potwierdziło istnienie ciągłości w zakresie stanu niepełnosprawności, który stanowi przesłankę przyznania zasiłku pielęgnacyjnego we wcześniejszym okresie. Ponieważ orzeczenie Zespołu potwierdziło, że niepełnosprawność dziecka skarżącej istnieje przez cały czas uznać należało, że mimo zmiany organu wypłacającego zasiłek pielęgnacyjny, przez cały czas jest to jedna sprawa i złożenie przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 3 sierpnia 2004 r. nie wszczęło postępowania w odrębnej sprawie. W rozpoznawanej sprawie przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych miałby tylko jednorazowe zastosowanie tj. w momencie rozpoczęcia starań przez skarżącą o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko. Dlatego też w ocenie Sądu w zaistniałej sytuacji nastąpiła – wprawdzie na wniosek – kontynuacja świadczenia, a zatem początek terminu wypłaty ponownie przyznanego zasiłku powinien przypadać na miesiąc maj 2004 r. Reasumując stwierdzić należy, że błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu przez organy, że skarżąca nie występowała wcześniej z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, stanowił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Ponownie rozpatrując sprawę rzeczą organów będzie zatem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 119 pkt 2 i w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.