II SA/Gd 8/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch (spr.) Protokolant Referent Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi W.C. i K. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 grudnia 2007 r., nr [...] 2. orzeka, że wymienione w punkcie pierwszym wyroku decyzje nie mogą być wykonane. W. C. i K. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 marca 2006r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 grudnia 2005r., nr [...] nakazującą skarżącym rozbiórkę dobudówki o wymiarach 4,65m x 8,00m dobudowanej do budynku mieszkalnego w miejscowości P. gmina S. na działce o nr [...], zrealizowanej w warunkach samowoli budowlanej. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ). Podstawę jej wydania stanowiły ustalenia organu, że skarżący bez wymaganego pozwolenia na budowę rozpoczęli w maju 2004r. roboty budowlane przy przedmiotowej inwestycji. W związku z powyższym organ pierwszej instancji na mocy art. 48 ust. 3 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane postanowieniem z dnia 23 listopada 2004r. wstrzymał prowadzone roboty budowlane oraz zobowiązał skarżących do przedłożenia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów w tym m. in. zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności przedmiotowej dobudówki do budynku mieszkalnego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Decyzja organu pierwszej instancji była konsekwencją nieprzedłożenia przez skarżących żądanych dokumentów. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji. W skardze na powyższą decyzję W. C. i K. C. wnieśli o jej uchylenie opisując w uzasadnieniu skargi przebieg czynności podjętych w celu uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji. Podnieśli, że rozpoczęli roboty budowlane przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, co było spowodowane chęcią szybkiego poprawienia obecnych złych warunków mieszkaniowych. Skarżący podnieśli, że otrzymali decyzję Wójta Gminy z dnia 18 czerwca 2007r. o warunkach zabudowy, która stała się ostateczna w dniu 14 lipca 2007r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wyjaśnił, że nieświadomość inwestora odnośnie procedur wymaganych w celu uzyskania pozwolenia na budowę oraz fakt, iż uzyskanie stosowanych zaświadczeń po przejściu długotrwałych procedur w chwili obecnej jest kwestią czasu, nie może mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, bowiem organ nadzoru budowlanego podejmując rozstrzygnięcie opiera się na materiale dowodowym, którym dysponuje w momencie podejmowania decyzji. W piśmie z dnia 3 lipca 2006r. uczestnik postępowania A. L. poparł stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując ponadto, że nieprawdą jest, że decyzja Wójta Gminy z dnia 18 czerwca 2007r. o warunkach zabudowy stała się ostateczna, albowiem decyzja ta została uchylona decyzją Wójta Gminy z dnia 19 września 2005r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2006r. postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało zawieszone na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w oczekiwaniu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie dotyczącej zgodności art. 48 ustawy Prawo budowlane z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie o sygn. akt P 37/06 orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880 ), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powyższy wyrok ogłoszony został w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 grudnia 2007r. Nr 247, poz. 1844. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte postanowieniem z dnia 3 stycznia 2008 r. Rozpoznając skargę, po podjęciu zawieszonego postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, podlegają ogłoszeniu, jeżeli dotyczą ustaw, w Dzienniku Ustaw i wchodzą w życie, o ile sam Trybunał nie postanowi inaczej, z dniem ogłoszenia. Zatem przepis art. 48 w zakresie wskazanym przez Trybunał i w części dotyczącej wskazanego w nim sformułowania "w dniu wszczęcia postępowania", na skutek w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, utracił moc z dniem 29 grudnia 2007r. Wyrok ten oznacza, że w odniesieniu do samowoli budowlanych dokonanych na terenach, dla których nie ma obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodność samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z tzw. porządkiem planistycznym, która to zgodność jest warunkiem legalizacji, może być stwierdzona również decyzją o warunkach zabudowy uzyskaną przez inwestora także po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Wyrok ten ma zatem wprost zastosowanie do sytuacji skarżących, którzy w warunkach samowoli budowlanej zrealizowali inwestycję na terenie, na którym w chwili prowadzenia postępowania rozbiórkowego nie było planu zagospodarowania przestrzennego i którzy w dacie wszczęcia tego postępowania nie dysponowali ostateczną decyzją o warunkach zabudowy. W chwili obecnej na skutek wydanego przez Trybunał wyroku istnieje możliwość legalizacji dokonanej samowoli w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy uzyskaną przez skarżących po wszczęciu postępowania. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Art. 145a § 1 k.p.a. stanowi zaś, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Ponieważ stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, to należy przyjąć zasadę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1360/97 oraz z dnia 25 października 1999 r., sygn. akt II SA 1294/99). Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a kpa jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999r., sygn. akt III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000r., poz. 16). Teza powyższa zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Wobec wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyżej opisanego wyroku z dnia 20 grudnia 2007r. w niniejszej sprawie zaistniała zatem podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego obligująca sąd administracyjny do uchylenia wydanych przez organy decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ nadzoru budowlanego uwzględni stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, czyli przyjmie, że legalizacja samowoli budowlanej na terenie, na którym nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, może nastąpić także na podstawie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, którą inwestor uzyskał już po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Zatem w dalszym toku postępowania w tej sprawie organ administracji ustali czy dla terenu, na którym położona jest działka skarżących obowiązuje już miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ustalenie to jest bowiem konieczne dla prawidłowego określenia obowiązku inwestorów wynikającego z art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. W zależności od dokonanego ustalenia organ zobowiąże skarżących albo do przedłożenia zaświadczenia Burmistrza Miasta o zgodności budowy z ustaleniami planu albo do przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w określonym terminie, a także do złożenia pozostałej dokumentacji wskazanej w przepisie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Wyznaczony przez organ termin powinien uwzględniać konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił w punkcie pierwszym sentencji wyroku wydane w sprawie decyzje i stosownie do art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku o wstrzymaniu ich wykonalności.