II SA/Gd 808/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić P. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF 10 grudnia 2013 r. skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym - wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, nie mając nikogo na utrzymaniu. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach - wnioskodawca i jego żona posiadają dwie nieruchomości – dom o powierzchni 124 m2 i mieszkanie o powierzchni 40 m2 (stanowiące własność żony, obciążone służebnością dożywotniego mieszkania) oraz dwa samochody – [...] rocznik 1998 oraz [...] rocznik 1998. Poza tym, wedle oświadczenia, nie posiadają żadnego majątku - ani przedmiotów wartościowych czy zasobów pieniężnych. Źródłem dochodów w rodzinie wnioskodawców są: wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy w kwocie około 3100 zł miesięcznie brutto (od listopada 2012 r. przez pewien czas - w kwocie 80 % w związku ze zwolnieniem związanym z przebytym urazem dłoni) oraz dochód z działalności gospodarczej jego żony w kwocie około 3000 zł miesięcznie brutto. Wnioskodawca oświadczył, że na skutek przebytego urazu dłoni pozostawał na długotrwałym zwolnieniu, co uszczupliło jego dochody, a dodatkowo ponosił wysokie koszty leczenia i rehabilitacji. Podał też, że ponosi koszty związane ze spłatą kredytów hipotecznych zaciągniętych na budowę domu – około 2100 zł miesięcznie i koszty utrzymania domu – około 500 zł miesięcznie. Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznane prawa pomocy, wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – szeregu dokumentów, w tym zwłaszcza: - wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych i lokat bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, w tym także wyciągu z rachunku bankowego dla prowadzonej przez żonę wnioskodawcy działalności gospodarczej, - dokumentu potwierdzającego wysokość osiągniętych dochodów (przychodów) lub poniesionej straty z tytułu prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia od pracodawcy o wysokości dochodów (brutto i netto) z okresu ostatnich trzech miesięcy, uzyskiwanych przez wnioskodawcę, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości, rachunki za leki i leczenie oraz rehabilitację itp.). Stosowne wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone na podany przez niego adres do korespondencji 30 grudnia 2013 r. (vide: potwierdzenie odbioru). Do dnia wydania niniejszego postanowienia powyższe wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane. Do Sądu nie wpłynęły bowiem żądane dokumenty oraz oświadczenia. W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanej regulacji normatywnej wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz opiera się na danych, oświadczeniach i dokumentach przedstawionych przez stronę. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę - jak wskazano powyżej - nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też wnioskodawca został zobowiązany do jego uzupełnienia. W zarządzeniu wydanym przez referendarza sądowego rozpatrującego złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazano precyzyjnie jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii przedstawić. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z uwagi na fakt, że na stosowne wezwanie referendarza wnioskodawca nie odpowiedział w istocie niewyjaśniona została kwestia dokładnej wysokości dochodów generowanych przez członków gospodarstwa domowego, ich ewentualnych zasobów pieniężnych jak i kosztów utrzymania. Jak wskazano powyżej, przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy domniemywać, czy też opierać się na danych nieprecyzyjnych, przedstawionych w przybliżeniu (jak to w szczególności dotyczy wysokości dochodów w kwocie około 6000 zł brutto miesięcznie). W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego żony - nie jest możliwe określenie, że nie może on ponieść kosztów niniejszego postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja majątkowa i zarobkowa strony – z uwagi na postawę samego wnioskodawcy - nie może być bowiem ustalona w sposób dokładny, jak to winno mieć miejsce zgodnie z cytowanym wyżej art. 252 § 1 ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezależnie jednak od tego, w ocenie referendarza, biorąc pod uwagę nawet w przybliżeniu określone dochody w gospodarstwie domowym wnioskodawcy, trudno podzielić jego stanowisko o niemożliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, tym bardziej, że na obecnym etapie zamykają się one w kwocie 100 zł wpisu od wniesionej skargi. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.