II SA/Gd 82/09
WyrokWSA w Gdańsku2009-06-03
Skład orzekający: Jolanta Górska, Wanda Antończyk, Mariola Jaroszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wspólnota Mieszkaniowa, będąca właścicielem sąsiedniej nieruchomości, posiada interes prawny do wniesienia odwołania od decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, jeśli przysługuje jej służebność przejazdu i przechodu przez tę nieruchomość?Ratio decidendi
Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada interesu prawnego do wniesienia odwołania od decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, jeśli nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości, ani nie wykazała innego tytułu prawnego, który uzasadniałby jej status strony postępowania. Samo posiadanie służebności przejazdu i przechodu przez sąsiednią nieruchomość, nawet jeśli ustanowiona jest jako ograniczone prawo rzeczowe, nie nadaje wspólnocie przymiotu strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a jedynie interes faktyczny.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa wniosła skargę na decyzję Wojewody umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Decyzją Starosty orzeczono zwrot nieruchomości na rzecz wnioskodawców. Wspólnota Mieszkaniowa, będąca właścicielem sąsiedniej działki, wniosła odwołanie, twierdząc, że przysługuje jej służebność przejazdu i przechodu przez zwracaną nieruchomość. Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że Wspólnota nie jest stroną postępowania, ponieważ nie posiada interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w K. na decyzję Wojewody z dnia 30 grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Wspólnota Mieszkaniowa A w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 30 grudnia 2008r. Nr [...] umarzającą postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem Wspólnoty od decyzji Starosty , wykonującego zadanie z administracji rządowej z dnia 21 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wspólnota Mieszkaniowa domaga się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody , ewentualnie jej uchylenia.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.
W dniu 28 kwietnia 2008 r. do Starostwa Powiatowego w K. wpłynął wniosek J. P. działającego w imieniu własnym oraz W. P., B. S. i D. W. w sprawie o zwrot niezagospodarowanej części nieruchomości wywłaszczonej aktem notarialnym Repertorium A nr [...] z dnia 15 października 1968r. oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 917 m2, położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Pismem z dnia 7 maja 2008 r., nr [...] Starosta K. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 28 kwietnia 2008 r., co zostało dokonane przez J. P. w dniu 14 maja 2008 r., poprzez złożenie niezbędnych dokumentów wskazanych w piśmie Starostwa Powiatowego w K. z dnia 7 maja 2008 r. Postanowieniem z dnia 23 maja 2008 r., nr [...] Starosta K. powołał rzeczoznawcę majątkowego w osobie I. D. w celu ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości, będącej własnością Gminy K., a następnie w dniu 16 czerwca 2008 r. przeprowadzono dowód z oględzin nieruchomości, a w dniu 29 lipca 2008 r. rozprawę administracyjną.
Do akt sprawy został dołączony operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego I. D., określający wartość przedmiotowej nieruchomości. W dniu 16 września 2008 r. wezwano strony na mocy art. 10 § 1 kpa do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, wyznaczając w tym celu termin do dnia 29 września 2008 r. W dniu 21 października 2008 r. Starosta K., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydał decyzję nr [...], w której orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o powierzchni 0,0658 ha położonej w K. oraz ustalił wysokość należności na rzecz Gminy K. tytułem zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Decyzja uprawomocniła się w dniu 6 listopada 2008 r.
W dniu 18 listopada 2008 r. do Starostwa Powiatowego w K. wpłynęło pismo Wspólnoty Mieszkaniowej w K. A o przesłanie decyzji Starosty z dnia 21 października 2008 r., nr [...], a następnie w dniu 27 listopada 2008 r. Wspólnota Mieszkaniowa w K. A wniosła odwołanie od opisanej decyzji Starosty.
Wojewoda rozpatrując odwołanie zaskarżoną decyzja z dnia 30 grudnia 2008 r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 105, art. 128 i art. 138 § 12 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzył postępowanie odwoławcze.
Wojewoda odwołał się do treści art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Według organu stronami postępowania o zwrot nieruchomości, a więc podmiotami posiadającymi interes prawny, jest jej poprzedni właściciel lub jego następcy prawni, aktualny właściciel nieruchomości, a także osoby, które wykażą, że przysługuje im tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości. Właściciel nieruchomości sąsiedniej, o ile nie przysługuje mu ograniczone prawo rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości bądź uprawnienie o charakterze obligacyjnym, może mieć najwyżej interes faktyczny w tym postępowaniu. Ustawodawca definiując pojęcie strony postępowania administracyjnego wskazał wyraźnie na powiązanie określonego podmiotu z interesem prawnym. Chodzi tu zatem nie o interes faktyczny, dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ale o interes prawny, to jest taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania. O tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decydować będzie norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki. Powyższe znajduje potwierdzenie zarówno w doktrynie, jak i w jednolitym w tym zakresie orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt IOSK 519/05, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1355/98, wyrok NSA z 6 września 1999r., sygn. akt IV SA 2473/98). W niniejszej sprawie odwołanie od ostatecznej decyzji Starosty z dnia 21 października 2008 r., nr [...] orzekającej o zwrocie na rzecz poprzednich właścicieli i spadkobierców poprzednich właścicieli, części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w K., przejętej na rzecz Skarbu Państwa, wniosła Wspólnota Mieszkaniowa w K. A. Podmiot ten jest właścicielem działki sąsiadującej z przedmiotową nieruchomością. Z wniesionego odwołania wynika, iż Wspólnota Mieszkaniowa w K. A posiada interes faktyczny w niniejszej sprawie, ponieważ jest zainteresowana rozstrzygnięciem niniejszej sprawy. Jednakże zainteresowania tego nie poparła przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji przedstawionych w odwołaniu. Tym samym Wspólnota nie posiada interesu prawnego popartego przepisami prawa, na podstawie którego może żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia swojej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z jej potrzebami, Wobec zatem podmiot wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa.
Wspólnota Mieszkaniowa we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Wojewodzie Gdańsku skardze zarzuciła Wojewodzie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: art. 28 kpa poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa nie ma interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy i z tego względu nie przysługują jej prawa strony; art. 105 § 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że istnieją przesłanki do umorzenia postępowania; art. 7 kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego; art. 77 oraz art. 136 kpa poprzez nieuzupełnienie postępowania dowodowego; art. 10 § 1 kpa poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. W przypadku uznania przez Sąd, że od decyzji organu pierwszej instancji Wspólnocie Mieszkaniowej nie przysługiwało odwołanie, strona skarżąca podniosła zarzut błędnego zakwalifikowania odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 27 listopada 2008 r. jako odwołania, zamiast skargi o wznowienie postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa, co skutkowało naruszeniem art. 65 oraz art. 150 kpa.
W skardze podniesiono, iż wobec przedmiotowej działki przysługuje Wspólnocie roszczenie wynikające z art. 209a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Działka [...] obciążona jest bezpłatną służebnością przejazdu i przechodu. Zdaniem Wspólnoty przysługuje jej ograniczone prawo rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości, gdyż jest użytkownikiem wieczystym działki nr [...] KW [...] uprawnionym do służebności na działce [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga Wspólnoty Mieszkaniowej A w K. na opisaną wyżej decyzję Wojewody umarzającą postępowanie odwoławcze nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest fakt, że J. P. działając w imieniu własnym oraz W. P., B. S. i D. W. wniósł o zwrot niezagospodarowanej części nieruchomości wywłaszczonej aktem notarialnym Repertorium A nr [...] z dnia 15 października 1968 r., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 917 m2, położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W dniu 21 października 2008 r. Starosta K., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydał decyzję nr [...], w której orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o powierzchni 0,0658 ha położonej w K. oraz ustalił wysokość należności na rzecz Gminy K. tytułem zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Powyższa decyzja została doręczona stronom postępowania - wnioskodawcy J. P. oraz właścicielowi działki Gminie K. i stała się ostateczna w dniu 6 listopada 2008 r.
Skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa A w K. domaga się uznania jej za stronę w postępowaniu dotyczącym zwrotu opisanej wyżej nieruchomości i istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny, czy Wspólnocie przysługuje przymiot strony przedmiotowego postępowania administracyjnego.
Stosownie do art. 28 kpa stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa administracyjnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązująca normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną określonego podmiotu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że stronami postępowania o zwrot nieruchomości, a więc podmiotami posiadającymi interes prawny są: jej poprzedni właściciel lub jego następcy prawni, aktualny właściciel nieruchomości, a także osoby, które wykażą, że przysługuje im tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości. Właściciel nieruchomości sąsiedniej, o ile nie przysługuje mu ograniczone prawo rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości bądź uprawnienie o charakterze obligacyjnym, może mieć co najwyżej interes faktyczny w tym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 519/05, Baza orzeczeń LEX nr 194052, wyrok NSA z dnia 7 maja 1998 r,. sygn. akt I SA/1726/97, Baza orzeczeń LEX nr 44648; wyrok NSA z 13 marca 2001 r., sygn. akt I SA 2313/99, Baza orzeczeń LEX nr 78955).
W niniejszej sprawie stroną skarżącą jest wspólnota mieszkaniowa właścicieli lokali mieszkalnych położonych w budynku na działce [...], stanowiącej własność Gminy K., wpisanej do księgi wieczystej KW [...], której współużytkownikami wieczystymi w oznaczonych częściach są właściciele lokali (vide: wypis z rejestru gruntów odnośnie działki nr [...] w aktach administracyjnych I instancji). Nie jest tym samym prawdziwe oświadczenie członka zarządu Wspólnoty złożone na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r., że to Wspólnota Mieszkaniowa A w K. jest użytkownikiem wieczystym działki nr [...], bowiem niewątpliwie w wypisie z rejestru gruntów z dnia 3 grudnia 2008 r. dotyczącym działki nr [...] Kw nr [...] jako użytkownik wieczysty działki nr [...] nie figuruje skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa.
Wskazać należy, na podstawie fotokopii odpisu z księgi wieczystej KW Nr [...] działki nr [...], że istnieje bezpłatna służebność przejazdu i przechodu przez działkę nr [...] (KW 37099) na rzecz każdorazowych właścicieli nieruchomości objętych księgami wieczystymi, m.in. działki nr [...] Kw Nr [...]. Służebność ta została ustanowiona aktem notarialnym z dnia 9 grudnia 1997 r. Rep. A nr [...] i wpisana do księgi wieczystej w dniu 15 grudnia 1997 r. Ponadto w odniesieniu do działki nr [...] wpis w księdze wieczystej Kw Nr [...] w Dziale III pkt 2 stanowi, że bezpłatna służebność przejazdu i przechodu przez (między innymi) działkę nr [...] (Kw nr [...]) przysługuje na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...] (Kw nr [...]), na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] karata 60-61 z dnia 7 sierpnia 2007 r., wpisana do księgi wieczystej Kw Nr [...] dnia 5 listopada 2007 r. (vide: fotokopia odpisu z księgi wieczystej z dnia 23 kwietnia 2008 r. w aktach administracyjnych I instancji). Jak wynika z powyższego, wpisy o ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego – służebności, na nieruchomości stanowiącej własność Gminy K., dokonane zostały po wywłaszczeniu działki nr [...], dokonanej w drodze umowy sprzedaży w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), aktem notarialnym z dnia 15 października 1968 r., Rep. A Nr [...].
Należy wskazać, że stosownie do treści art. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 85, poz. 388) wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Z przepisów ustawy wynika, że wspólnota mieszkaniowa zarządza wspólnym majątkiem właścicieli lokali (nieruchomością wspólną), nabywa prawa i zaciąga zobowiązania. Ogół praw majątkowych wspólnoty jest "odrębnym majątkiem" członków wspólnoty, którzy zarządzają nim w umownych lub ustawowych reżimach zarządzania, a ich odpowiedzialność za zobowiązania nie ma charakteru solidarnego (por. art. 370 kc), lecz ograniczona została wysokością udziałów w nieruchomości wspólnej. Majątek ten stanowi przedmiot współwłasności właścicieli lokali, z tym jednak zastrzeżeniem, że jest to ich majątek odrębny, oddzielony od ich majątku pozostałego i poddany specjalnemu reżimowi (por. J. Ignatowicz: Komentarz do ustawy o własności lokali, s. 43-44).
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 października 2008 r., V CSK 143/08 (Baza orzeczeń LEX nr 485919) "Zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej to zobowiązania wynikające z normalnego jej funkcjonowania, mieszczące się w granicach zwykłego zarządu (zapłata za dostawę prądu, gazu, wody, odbiór ścieków, wywóz nieczystości, wynagrodzenia zarządu lub zarządcy), jak też czynności zakres ten przekraczające, w szczególności wymienione w art. 22 ust. 3 ustawy z 1994 r. o własności lokali. Związek gospodarczy nie może jednak wykraczać poza granice nieruchomości wspólnej w tym znaczeniu, że odnosić się będzie do innych nieruchomości, choćby sąsiednich. Gospodarowanie tymi nieruchomościami w jakikolwiek sposób nie mieści się w zdolności prawnej wspólnoty jako osoby ustawowej. Z cudzej nieruchomości korzystać mogą jedynie członkowie wspólnoty jako właściciele lokali (...). ".
Zatem, w ocenie Sądu, to właścicielom lokali znajdujących się na nieruchomości Nr [...], którzy są współużytkownikami wieczystymi tej działki, korzystającymi z ochrony jak właściciele (art. 151 kc) przysługuje bezpłatna służebność przejazdu i przechodu przez działkę [...], a nie skarżącej Wspólnocie. Wspólnota mieszkaniowa bezspornie nie jest ani właścicielem ani użytkownikiem wieczystym działki o nr [...] i tym samym nie przysługuje jej służebność przejazdu i przechodu przez działkę nr [...] ([...]).
Przymiot strony w postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzależniony jest od posiadania tytułu prawnego do tejże nieruchomości. Właściciel nieruchomości sąsiedniej, o ile nie przysługuje mu ograniczone prawo rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości bądź uprawnienie o charakterze obligacyjnym, może mieć interes faktyczny w tym postępowaniu i taki posiada skarżąca Wspólnota odwołując się do uprawnienia członków Wspólnoty wynikającego z art. 209a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, ze zm.), dalej u.g.n. Powyższa okoliczność uzasadnia zainteresowanie Wspólnoty rozstrzygnięciem sprawy zwrotu nieruchomości sąsiedniej, jednakże przepis art. 209a u.g.n. nie może stanowić podstawy skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji przedstawionych w odwołaniu. Przede wszystkim roszczenie przewidziane w art. 209a ust. 1 u.g.n. o zawarcie umowy przeniesienia własności lub oddania w użytkowanie wieczyste przyległej nieruchomości gruntowej musi być zgłoszone łącznie przez właścicieli wszystkich lokali, a w razie braku zgody stosuje się przepisy art. 199 Kodeksu cywilnego. Jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy wniosek taki został złożony przez Wspólnotę, co nie jest dopuszczalne w świetle przytoczonego przepisu. Ponadto, stosownie do ust. 2 tego przepisu, przeniesienie własności nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, może nastąpić po rozpatrzeniu przez właściwe organy wniosków poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców o przywrócenie własności tej nieruchomości. Tym samym ustawodawca rozstrzygnął kwestię pierwszeństwa roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed roszczeniem z art. 209a ust. 1 u.g.n., które zresztą nie przysługuje wspólnocie mieszkaniowej lecz wyłącznie właścicielom wszystkich lokali.
W konsekwencji trzeba uznać zasadność stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji, że skarżąca Wspólnota nie posiada interesu prawnego popartego przepisami prawa, na podstawie którego może żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia swojej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z jej potrzebami, nie jest więc stroną niniejszego postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 kpa.
Dodatkowo i niejako na marginesie należy wskazać, że w świetle treści art. 138 ust. 1 i 2 u.g.n. stosunki prawne ustanowione na nieruchomości podlegającej zwrotowi, a polegające na oddaniu jej w trwały zarząd, obciążeniu prawem użytkowania, bądź uprawnienia osób trzecich do korzystania z tej nieruchomości na podstawie umów obligacyjnych (najmu, dzierżawy lub użyczenia) nie stanowią przeszkody w zwrocie tej nieruchomości i wygasają z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna, lub z upływem trzech miesięcy od tego dnia. Jak wynika z tego przepisu, skutki w nim określone dotyczą tylko jednego ograniczonego prawa rzeczowego (użytkowania). Ustawodawca nie wymienił w tym przepisie służebności gruntowej. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że ograniczone prawo rzeczowe obciążające przedmiotową nieruchomość zwracaną nie wygasło na skutek jej zwrotu. Zwrócić trzeba uwagę na przepis art. 13 ust. 1 u.g.n., który przewiduje, że nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, a więc również nabyte w drodze wywłaszczenia (por. Tadeusz Woś Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczanych nieruchomości, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 237) mogą być obciążane wszystkimi ograniczonymi prawami rzeczowymi, co zresztą miało miejsce w niniejszej sprawie, bowiem ustanowienie służebności na przedmiotowej działce, stanowiącej już własność jednostki samorządu terytorialnego – Gminy K., nastąpiło po jej wywłaszczeniu. Zatem skutkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości – działki nr [...], wnioskodawcom reprezentowanym przez J. P., nie doszło do wygaśnięcia obciążającego tę nieruchomość ograniczonego prawa rzeczowego w postaci służebności przejazdu i przechodu przysługującego właścicielom określonych sąsiadujących działek. Również i z tej przyczyny skarżąca nie posiadałaby interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kpa, bowiem skoro właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) działki nr 255 przysługujące mu ograniczone prawo rzeczowe do działki nr [...] ([...]) nie wygasło, nie ma on uzasadnienia prawnego dla żądania zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z jego potrzebami.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym postępowanie administracyjne umarza się, jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Przytoczony przepis prawidłowo został zastosowany przez organ odwoławczy w powiązaniu z art. 138 § 1 pkt 3 kpa, ten ostatni bowiem przepis nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, a to oznacza, że trzeba ich poszukiwać w przepisie art. 105 kpa. Przyczyną bezprzedmiotowości postępowania w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (art. 127 § 1 w związku z art. 28 kpa). Zwrócić trzeba uwagę, że legitymację prawną do wniesienia odwołania ma podmiot, który twierdzi, że decyzja organu I instancji dotyczy jego interesu (lub obowiązku prawnego), co po wszczęciu postępowania odwoławczego skutkuje decyzją o umorzeniu tego postępowania, gdy twierdzenie podmiotu nie znajduje podstaw w normach prawa materialnego (por. B. Adamiak w: Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz B. Adamiak, J. Borkowskiego, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, str. 563, vide także uchwała NSA z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, ONSA z 1999 r., Nr 4, poz. 119).
Przedstawiona wyżej analiza prowadzi do wniosku, że zasadnie organ odwoławczy stwierdził brak u skarżącej przymiotu strony niniejszego postępowania administracyjnego, gdyż Wspólnota Mieszkaniowa w K. A nie była właścicielką wywłaszczonej nieruchomości, następcą prawnym, aktualnym właścicielem nieruchomości, a także nie wykazała, że przysługuje jej tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości. W tej sytuacji zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z prawem, nie naruszając przepisów postępowania – art. 28, art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 3 kpa.
W konsekwencji zarzuty naruszenia wymienionych w skardze pozostałych przepisów postępowania są bezzasadne. Organ nie naruszył także przepisów art. 7, art. 77 i art. 136 kpa, bowiem ustalenie stanu faktycznego (co do braku przymiotu strony) jest prawidłowe. Nie doszło także do naruszenia art. 10 § 1 kpa w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. W postępowaniu przed organem I instancji skarżąca Wspólnota nie będąc jego stroną nie posiadała uprawnień wynikających z obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie, natomiast w postępowaniu odwoławczym udział ten miała zapewniony, a o jej uprawnieniach organ rozstrzygnął skarżoną decyzją. Nie było potrzeby uzupełniania postępowania dowodowego, gdyż w aktach administracyjnych znajdują się dowody niezbędne dla oceny, czy skarżąca jest stroną postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a ocena tych dowodów dokonana przez organ odwoławczy nie narusza normy wynikającej z art. 80 kpa. W konsekwencji w okolicznościach niniejszej sprawy brak powiadomienia przez organ II instancji, o którym mowa w art. 10 § 1 kpa nie miał żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy odwołania. Nietrafny i nieistotny jest zgłoszony przez skarżącą "z ostrożności" zarzut błędnego zakwalifikowania pisma Wspólnoty jako "odwołania" zamiast podania o wznowienie postępowania. Zaskarżona decyzja w sposób najdalej idący rozstrzygnęła o przymiocie strony postępowania administracyjnego, rozpatrując pismo, którego intencja nie budziła wątpliwości. Jeżeli, jak obecnie twierdzi skarżąca, jej intencją było żądanie wznowienia postępowania, to tym bardziej umorzeniu, stosownie do treści art. 105 § 1 kpa, podlegać powinno postępowanie odwoławcze wywołane pismem, które nie stanowiło podstawy (prawnej i faktycznej) do merytorycznego załatwienia sprawy będącej jego przedmiotem.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło