II SA/Gd 823/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji w sprawie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. II SA/Gd 823/13 Uzasadnienie R.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 września 2013 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z dnia 5 lipca 2013 r. w sprawie ustalenia opłaty planistycznej należnej solidarnie od A. S. i R.S., zbywców nieruchomości położonej w [...] ,przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] z tytułu wzrostu wartości spowodowanej zmianą planu zagospodarowania przestrzennego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzję Burmistrza [...], zawierającą pouczenie o prawie do złożenia odwołania w terminie 14 dni od jej doręczenia, odebrał w dniu 12 lipca 2013 r. A.S., ojciec R.S.. Pismem z dnia 3 sierpnia 2013 r. R.S. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji, załączając odwołanie. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił on, iż pracuje poza granicami kraju i przyjeżdża do domu raz na miesiąc, obecnie przyjechał w dniu 2 sierpnia 2013 r. W dniu 3 sierpnia 2013 r. otrzymał on przesyłkę z Urzędu Miasta, z której dowiedział się o naliczeniu opłaty planistycznej. Przesyłkę odebrał ojciec, który nie był upoważniony do otwierania korespondencji. Organ odwoławczy wskazał, że podstawę orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania stanowi art. 58 k.p.a. Przywrócenie terminu warunkowane jest wystąpieniem łącznie 4 przesłanek, tj.: musi zostać złożona prośba o przywrócenie terminu, prośba ta musi być wniesiona w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, strona musi uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia i dopełnić czynności, dla której zakreślony był termin jednocześnie z wniesieniem przedmiotowego wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że przywrócenie terminu ustawowego do dokonania czynności jest instytucją wyjątkową i znajdującą zastosowanie jedynie w przypadkach, gdy z powodów obiektywnie istotnych dotrzymanie terminu nie było możliwe. O braku winy w wełnieniu obowiązku można mówić jedynie wówczas, gdy jego dopełnienie stało się możliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć, czyli gdy strona przeszkody będącej przyczyną uchybienia terminowi nie mogła usunąć. Okoliczności takich, w ocenie organu, skarżący nie wykazał. Wnioskodawca powinien uprawdopodobnić, iż uchybienie terminowi było następstwem obiektywnych okoliczności, na które nie miał wpływu i których przy zachowaniu adekwatnej w danych warunkach staranności nie można było przezwyciężyć. Organ wskazał, że do wnioskującego należało takie uregulowanie kwestii odbioru pism (nie tylko tych w niniejszej sprawie), aby uniknąć zaistniałej sytuacji. Pobyt za granicą związany z pracą nie był okolicznością nadzwyczajną i wnioskodawca miał wszelkie podstawy przypuszczać, że w czasie jego nieobecności może być adresatem różnych pism, czego nie mógł z góry wykluczyć. W interesie strony, mając na uwadze zwykłą zapobiegliwość i doświadczenie życiowe, leżało zastrzeżenie wobec rodzica zakazu odbioru korespondencji, bądź zapewnienie jej niezwłocznego przekazywania, bądź informowania o przesyłkach, co nie wymaga szczególnych zabiegów, biorąc pod uwagę obecne środki techniczne: faks, telefon itp. Zabiegi takie są oczywiste zwłaszcza w przypadku tych osób, dbających o własne dobro, które przebywają często lub dłuższy okres poza miejscem swojego zamieszkania, np. pracując za granicą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało również, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie R.S. z 3 lipca 2013 r. złożone w Urzędzie Miasta [...] potwierdzające, iż wiedział o sprawie zapoznając się z operatem szacunkowym, na podstawie którego dokonano wyceny nieruchomości i ustalono opłatę planistyczną. Skarżący był zatem zawiadomiony o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. W skardze R.S. zarzucił postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] istotne dla wyniku sprawy naruszenie art. 58 k.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Skarżący wskazał, że mieszka i pracuje w M., w Szwajcarii. Skarżący stwierdził, że organ pierwszej instancji wysłał zawiadomienie o wszczęciu postępowania na adres: ul. [...], tj. nieaktualny już adres jego zamieszkania. Wszczynając postępowanie organ I instancji nie pouczył skarżącego o obowiązkach dotyczących doręczania mu pism i ich skutkach. Pisma były odbierane i przekazywane skarżącemu przez jego ojca – A.S.. Stąd do czasu złożenia odwołania, sposób doręczania nie budził zastrzeżeń skarżącego. Skarżący stwierdził przy tym, że ojciec nie jest jego domownikiem, choć takie ustalenie znalazło się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ojciec skarżącego mieszka bowiem w [...] pod adresem: [...]. Skarżący wskazał, że ani on, ani jego ojciec nie mieszkają przy ul. [...] w [...], pod który to adres wysłana została decyzja Burmistrza [...] z dnia 5 lipca 2013 r. Skarżący stwierdził, że nie został odpowiednio pouczony o treści przepisów o doręczeniach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia była odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. organ obowiązany jest przywrócić termin jeżeli uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez stronę uprawdopodobniony. Powszechnie przyjmuje się jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144) Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r. (sygn. akt IV SA 1153/96, Lex 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W niniejszej sprawie doręczenie przesyłki nastąpiło w formie doręczenia zastępczego do rąk ojca skarżącego A.S. na podstawie art. 43 k.p.a., który stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania czynności zaliczono m.in. także okoliczności związane z wadliwym doręczeniem przesyłki. Doręczenie zastępcze może nastąpić do rąk dorosłego domownika, jeżeli osoba ta podjęła się doręczenia pisma adresatowi. Organ w okolicznościach niniejszej sprawy winien ustalić czy przesłanki z art. 43 k.p.a. zostały w sprawie spełnione. Skarżący kwestionował w skardze by A.S. był jego domownikiem, wskazując, ze zamieszkuje on w [...] pod adresem ul. [...], a nie wskazanym jako adres zamieszkania skarżącego, adresem przy ul. [...] w [...]. Jeżeli okoliczność ta jest zgodna z prawdą, w sprawie doszło do wadliwego doręczenia przesyłki A.S. W związku z nieobecnością adresata, doręczyciel nie powinien w takiej sytuacji stosować trybu przewidzianego w art. 43 k.p.a. lecz tryb przewidziany w art. 44 k.p.a., t.j. złożyć przesyłkę w urzędzie pocztowym, a adresatowi pozostawić zawiadomienie o nadejściu przesyłki. W takiej sytuacji skarżący mógłby odebrać przesyłkę w terminie do dnia 26 lipca 2013 r. z urzędu pocztowego. Wnosząc odwołanie w dniu 3 sierpnia 2013 r. zachowałby on zatem termin do wniesienia odwołania. W takim przypadku wadliwość doręczenia przesyłki niezawiniona przez skarżącego stałaby się zatem przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Rozważać także można czy doręczenie przesyłki w sytuacji braku spełnienia przesłanek z art. 43 k.p.a. w ogóle jest skuteczne, czy termin do dokonania czynności rozpoczął bieg i czy strona winna składać wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Niemniej w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zasadność złożenia wniosku o przywrócenie terminu w sytuacji wadliwości w doręczeniu przesyłki. Zatem w przypadku złożenia prze stronę takiego wniosku winien on być rozpoznany pozytywnie. Niezależnie od powyższych okoliczności, wskazać należy, że w przypadku doręczenia zastępczego strona może kwestionować przekazanie jej przesyłki przez dorosłego domownika, który dokonał jej odbioru i podjął się przekazania przesyłki adresatowi. Art. 43 k.p.a. zawiera domniemanie, że odbierający przesyłkę przekazał ją adresatowi w tej samej dacie, w której odebrał przesyłkę. Domniemanie to ma charakter domniemania wzruszalnego. Strona może zatem wykazać, że domownik nie przekazał jej przesyłki lub przekazał ją w innej dacie niż data odbioru. Jeżeli przekazanie przesyłki w innej dacie nie jest przez adresata zawinione, okoliczność taka uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania czynności. W sytuacji, gdy dorosły domownik wie, że adresat jest nieobecny, nie powinien podejmować się odbioru przesyłki lub powinien podjąć działania w celu jej dostarczenia adresatowi. Zaniedbanie wykonania tego obowiązku przez domownika, co do zasady, nie uzasadnia zawinienia adresata, bowiem dorosły domownik nie ma statusu pełnomocnika strony. Sam fakt wyjazdu adresata za granicę nie skutkuje uznaniem jego zawinienia w uchybieniu terminu, a organ nie wyjaśniał kwestii pouczenia adresata o konieczności wskazania zmiany adresu. W ocenie Sądu, organ może w niniejszej sprawie po dokonaniu ustaleń stwierdzić, że uchybienie terminu wskutek przekazania skarżącemu przesyłki w innej dacie niż data doręczenia zastępczego jest przez skarżącego zawinione. Zawinienie takie mogłoby zaistnieć przykładowo w sytuacji, gdyby adresat uzgodnił z dorosłym domownikiem, że ten po odebraniu przesyłek nie będzie przekazywał ich adresatowi, bądź będzie je przekazywał w terminie późniejszym. Okoliczności takie winny jednak zostać przez organ ustalone. Wskazać także należy, że skarżący w piśmie kierowanym do organu z dnia 2 lipca 2013 r. podał jako swój adres zamieszkania adres przy ul. [...] w [...]. Nadto skarżący także we wniosku o przywrócenie terminu wskazywał ten adres, jako swój adres zamieszkania i stwierdził, że pracuje za granicą, lecz jego dom znajduje się w [...]. Zatem doręczenie korespondencji na ten adres nastąpiło prawidłowo. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracji powinien dokonać ustalenia, czy A.S. zamieszkuje pod adresem, pod którym dokonano doręczenia. Jeżeli A.S. nie jest domownikiem skarżącego doręczenia przesyłki w taki sposób dokonano wadliwie. W takiej sytuacji przyjąć należy, że naruszenie art. 43 k.p.a. uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania czynności. Natomiast w sytuacji, jeżeli organ ustali, że A.S. zamieszkuje pod adresem zamieszkania skarżącego, organ winien dokonać ustalenia okoliczności związanych z odbiorem przesyłki i jej przekazaniem adresatowi. Okoliczności uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu winny być przez składającego wniosek co najmniej uprawdopodobnione, organ winien zatem zakreślić skarżącemu termin na złożenie stosownych wniosków w tym zakresie. W takim przypadku za uprawdopodobnienie nie można bowiem uznać samych twierdzeń strony zawartych we wniosku. Na podstawie całokształtu okoliczności sprawy organ oceni, czy wskazany w art. 58 § 1 k.p.a. warunek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, został przez skarżącego spełniony. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wobec naruszenia przez organ administracji art. 7 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.