II SA/Gd 828/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi W. M. - K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 8 sierpnia 2025 r. nr SKO.421.96.2025 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Słupska z dnia 15 kwietnia 2025 r. nr MOPR.VI.5210.000668.2025. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z 20 kwietnia 2020 r. W. M. (dalej: "Strona", "Wnioskodawczyni", "Skarżąca") wystąpiła do Prezydenta Miasta Słupska (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku załączono orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (dalej: "PZdSOoN") w Słupsku z 26 lutego 2020 r., którym zaliczono Stronę do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, zaś niepełnosprawność istnieje od 21. roku życia. Decyzją z 27 kwietnia 2020 r. Prezydent, na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Wnioskodawczyni zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z art. 16 ust. 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Prezydent zwrócił uwagę, że w dniu 26 lutego 2020 r. PZdSOoN w Słupsku wydał orzeczenie, którym zaliczono Stronę do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, zaś niepełnosprawność istnieje od 21. roku życia. Mając na uwadze treść art. 16 ust. 3 u.ś.r. organ pierwszej instancji ocenił, że w przypadku Wnioskodawczyni niepełnosprawność powstała po ukończeniu 21. roku życia. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Stronę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 15 czerwca 2020 r. uchyliło ją w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 16 ust. 3 u.ś.r. wskazując, że w przypadku Wnioskodawczyni datą graniczną powstania niepełnosprawności jest 10 października 2020 r. Skoro więc Strona przedłożyła orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności opatrzone datą 26 lutego 2020 r., oczywiste jest, że stwierdzona w nim niepełnosprawność powstała przed 10 października 2020 r., a więc przed ukończeniem przez Wnioskodawczynię 21. roku życia. Tym samym, organ pierwszej instancji błędnie uznał, że Strona nie spełnia przesłanki z art. 16 ust. 3 u.ś.r. Decyzją z 29 lipca 2020 r. Prezydent, na podstawie art. 16 ust. 3 u.ś.r., ponownie odmówił Wnioskodawczyni zasiłku pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji powtórzył, że w dniu 26 lutego 2020 r. PZdSOoN w Słupsku wydał orzeczenie, którym zaliczono Stronę do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, zaś niepełnosprawność istnieje od 21. roku życia. Prezydent ocenił tym samym, że w przypadku Wnioskodawczyni niepełnosprawność powstała po ukończeniu 21. roku życia. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Stronę Kolegium decyzją z 16 września 2020 r. uchyliło ją w całości i przyznało Wnioskodawczyni zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2020 r. do 28 lutego 2022 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał m.in., że Strona przedłożyła orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, opatrzone datą 26 lutego 2020 r., z którego wynika, iż niepełnosprawność "istnieje od 21. roku życia". Zdaniem Kolegium oznacza to, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez Wnioskodawczynię 21. roku życia. Wynika to z faktu, że skoro pierwsze urodziny kończą 1. rok życia, to analogicznie dwudzieste pierwsze urodziny kończą 21. rok życia. Jeśli więc niepełnosprawność "istnieje od 21. roku życia" to musiała zaistnieć przed 21. urodzinami, a zatem przed ukończeniem 21. roku życia Strony. Organ odwoławczy uznał tym samym, że Wnioskodawczyni spełnia przesłanki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego opisane w art. 16 ust. 3 u.ś.r. Decyzją z 14 marca 2022 r. Prezydent, na podstawie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", art. 16 u.ś.r. oraz art. 15h ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568), przyznał Wnioskodawczyni zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2022 r. do upływu 60. dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie dłużej jednak niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Decyzją z 11 sierpnia 2023 r. Prezydent, na podstawie art. 163 k.p.a., art. 16 u.ś.r. oraz art. 23 i art. 26 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 852), zmienił swoją decyzję z 14 marca 2022 r. w ten sposób, że przyznał Wnioskodawczyni zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2023 r. do 30 września 2024 r. Wnioskiem z 6 marca 2025 r. Strona wystąpiła do Prezydenta o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku załączono orzeczenie PZdSOoN w Słupsku z 19 lutego 2025 r., którym zaliczono Wnioskodawczynię do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, zaś niepełnosprawność istnieje od 21. roku życia. Decyzją z 15 kwietnia 2025 r. Prezydent, na podstawie art. 16 ust. 3 u.ś.r., odmówił Wnioskodawczyni zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z art. 16 ust. 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Prezydent zwrócił uwagę, że w dniu 19 lutego 2025 r. PZdSOoN w Słupsku wydał orzeczenie, którym zaliczono Stronę do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, zaś niepełnosprawność istnieje od 21. roku życia. Mając na uwadze treść art. 16 ust. 3 u.ś.r. organ pierwszej instancji ocenił, że w przypadku Wnioskodawczyni niepełnosprawność powstała po ukończeniu 21. roku życia. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Stronę Kolegium decyzją z 8 sierpnia 2025 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 16 ust. 2 i 3 u.ś.r. wskazując następnie, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o treść art. 16 ust. 3 tej ustawy jest uzależnione od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: 1) osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16. roku życia musi się legitymować orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, 2) niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21. roku życia. Kolegium wskazało następnie, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Strona legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z 19 lutego 2025 r., z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od 21. roku życia, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 stycznia 2020 r., a więc kiedy Strona miała 30 lat. Organ odwoławczy podkreślił, że różnica między "powstaniem niepełnosprawności przed 21. rokiem życia" a "powstaniem niepełnosprawności od 21. roku życia" jest zasadnicza. Zdaniem Kolegium niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia oznacza, że przyczyna niepełnosprawności wystąpiła, zanim osoba ukończyła 21 lat. Niepełnosprawność powstała od 21. roku życia oznacza zaś, że niepełnosprawność została stwierdzona dopiero po ukończeniu 21 lat. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że ustalenie daty lub okresu powstania niepełnosprawności oraz jej stopnia dokonują powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, zaś określona przez te organy w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności data powstania niepełnosprawności jest wiążąca dla organu administracji. Tym samym, organy nie mają ani uprawnień ani kompetencji do samodzielnego ustalenia daty, od której niepełnosprawność istnieje, organy w tym zakresie są związane danymi umieszczonymi w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Podsumowując Kolegium podniosło, że skoro Strona legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, lecz niepełnosprawność istnieje od 21. roku życia, to uznać należy, iż Wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki zawartej w art. 16 ust. 3 u.ś.r., zgodnie z którą zasiłek pielęgnacyjny przysługuje, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. W skardze na decyzję organu odwoławczego W. M., wnosząc o jej uchylenie w całości, zarzuciła, że została ona wydana z naruszeniem prawa i godzi w jej interes. W uzasadnieniu Skarżąca podała, że do wniosku z 6 marca 2025 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dołączyła orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z 19 lutego 2025 r., w którym wskazano, iż niepełnosprawność istnieje od 21. roku życia. Skarżąca wskazała, że określając datę powstania niepełnosprawności właściwy organ opierał się na dołączonych przez nią dokumentach; dokumentem, na podstawie którego wskazano datę powstania niepełnosprawności jest wypis ze szpitala z 24 sierpnia 2010 r., w którym wskazano jednostkę chorobową, zgodnie z którą przyznano umiarkowany stopień niepełnosprawności. Skarżąca podała, że urodziła się 10 października 1989 r. - w chwili potwierdzenia choroby miała więc dokładnie 20 lat i 10 miesięcy. Zdaniem Skarżącej PZdSOoN prawidłowo określił, że niepełnosprawność powstała w 21. roku życia, gdyż miała ukończone 20 lat, więc była w 21. roku życia. Strona zauważyła, że była w 21. roku życia, lecz go nie ukończyła, gdyby ukończyła wówczas byłaby w 22. roku życia. W ocenie Skarżącej organ wydający decyzję błędnie interpretuje stan faktyczny sprawy. Dla przykładu Strona wskazała, że w dniu narodzin (0 lat) rozpoczyna się pierwszy rok życia, który kończy się na dzień przed pierwszymi urodzinami. W pierwsze urodziny kończy się pierwszy rok życia i rozpoczyna drugi rok życia. Tożsame jest więc, że w dniu 20. urodzin rozpoczyna się 21. rok życia, który kończy się na dzień przed 21. urodzinami. W 21. urodziny kończy się 21. rok życia i rozpoczyna 22. rok życia. Skarżąca podniosła następnie, że Kolegium błędnie wskazało, iż wyznacznikiem jest różnica między sformułowaniem "powstanie niepełnosprawności przed 21. rokiem życia" a "powstanie niepełnosprawności od 21. roku życia". W ocenie Strony powyższe określenia nie mogą być wyznacznikiem, gdyż nie przedstawiają jakiejkolwiek wykładni prawa. Zdaniem Skarżącej w interpretacji Kolegium zabrakło kluczowego słowa "do ukończenia", co w tym przypadku zupełnie zmienia znaczenie i uwarunkowania wydania decyzji. Odwołując się do judykatury Strona podniosła, że ukończenie roku życia odnosi się do konkretnej daty urodzin, ale prawo operuje rokiem kalendarzowym, w którym ta data przypada; to rozróżnienie ma istotne znaczenie praktyczne, np. dla rodziców dzieci urodzonych pod koniec roku. Dzień urodzin jest dniem ukończenia danego roku życia, a od dnia następnego rozpoczyna się kolejny rok życia. Nie ulega zatem wątpliwości, że nowy rok życia zaczyna się dzień po urodzinach, co oznacza, że np. prawo w tym przypadku do ulgi podatkowej wygasa po dniu urodzin, a nie w jego trakcie. Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 28 października 2025 r. Skarżąca wniosła o skierowanie sprawy do rozpatrzenia w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 8 sierpnia 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Słupska z 15 kwietnia 2025 r. odmawiającą W. M. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Kontrolując zgodność z prawem wydanych w sprawie decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać na niedostatki ich uzasadnień, które nie spełniają wymagań stawianych przez art. 107 § 3 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691). Należy podkreślić, że konsekwencją obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasad praworządności (art. 6 k.p.a.) i prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) jest regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym, obok innych wymogów decyzji, obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob.: A. Wróbel, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2022; C. Martysz, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (w:) G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2024). W judykaturze podkreśla się, że uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część tego aktu. Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Powinny one być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 21 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 693/23, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika prawo strony do zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia sprawy zawartego w sentencji decyzji. Treść uzasadnienia decyzji ma istotne znaczenie nie tylko z punktu widzenia oceny prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, ale także z uwagi na to, że daje ono stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji możliwość polemiki ze stanowiskiem organu i to zarówno, jeśli idzie o ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, jak i dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia (zob. wyroki: WSA w Gdańsku z 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 270/24 i WSA w Poznaniu z 12 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 381/22). Obowiązek należytego uzasadnienia decyzji nabiera szczególnego znaczenia, gdy organ odmawia przyznania określonego uprawnienia (w niniejszej sprawie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego), a więc wydając decyzję niekorzystną dla strony. Oznacza to, że strona powinna mieć możliwość zweryfikowania stanowiska organu, a w szczególności ustalenia, czy zapadła ona w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, na podstawie prawidłowo zinterpretowanych przepisów prawa materialnego. Odnosząc powyższe uwagi teoretyczne do realiów rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji zawiera się w pięciu krótkich akapitach. W pierwszym Prezydent wskazał, kiedy Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, w dwóch kolejnych przytoczył treść przepisów art. 16 ust. 2 i 3 u.ś.r. W czwartym akapicie organ pierwszej instancji podał, w jakiej dacie i przez jaki organ zostało wydane orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wskazując następnie, że w przypadku Skarżącej niepełnosprawność powstała po ukończeniu 21. roku życia (stanowiska tego w żaden sposób nie uzasadniając). Ostatni akapit to "podsumowujące" rozstrzygnięcie o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest nieco bardziej rozbudowane, ale również ono nie spełnia wymogów stawianych przez art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie prawne, które powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, ogranicza się do trzech zdań, w których Kolegium rozróżniło pojęcia: "powstanie niepełnosprawności przed 21. rokiem życia" i "powstanie niepełnosprawności od 21. roku życia". Oprócz wskazania, że różnica pomiędzy tymi pojęciami "jest zasadnicza", organ odwoławczy nie rozwinął swojej wypowiedzi, ograniczając się do zaprezentowania - błędnego (o czym w dalszej części rozważań) - stanowiska, iż niepełnosprawność powstała od 21. roku życia oznacza, że niepełnosprawność została stwierdzona dopiero po ukończeniu 21 lat. Ponadto, w ocenie Sądu, Kolegium naruszyło art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie bez nieuzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Z nadesłanych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że zarówno w decyzji z 15 czerwca 2020 r., jak i w decyzji z 16 września 2020 r., Kolegium - uchylając decyzje Prezydenta odpowiednio z 27 kwietnia 2020 r. i 29 lipca 2020 r. odmawiające Skarżącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego - odwołało się do przedłożonego przez Stronę orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, iż niepełnosprawność "istnieje od 21. roku życia". Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez Wnioskodawczynię 21. roku życia, co wynika z faktu, że skoro pierwsze urodziny kończą 1. rok życia, to analogicznie dwudzieste pierwsze urodziny kończą 21. rok życia. Jeśli więc niepełnosprawność "istnieje od 21. roku życia" to musiała zaistnieć przed 21. urodzinami, a zatem przed ukończeniem 21. roku życia Strony. Kolegium uznało tym samym, że Wnioskodawczyni spełnia przesłanki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego opisane w art. 16 ust. 3 u.ś.r. Należy zauważyć, że formułując powyższe stanowisko organ odwoławczy odwoływał się do dokumentu, jakim jest "Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności" wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku w dniu 26 lutego 2020 r. W orzeczeniu tym zapisano, że "niepełnosprawność istnieje od 21. roku życia" (pkt IV). Identyczny zapis widnieje w dołączonym przez Skarżącą do wniosku z 5 marca 2025 r. "Orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności" wydanym przez ten sam organ w dniu 19 lutego 2025 r. Należało zatem przyjąć, że stan faktyczny (posiadanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z identycznym zapisem dotyczącym tego, od kiedy niepełnosprawność istnieje) nie uległ zmianie w stosunku do obecnie rozpoznawanego wniosku (wniosku z 5 marca 2025 r.). Nie ma też wątpliwości co do tego, że nie uległy zmianie przepisy prawa uprawniające do zasiłku pielęgnacyjnego (od momentu złożenia przez Skarżącą wniosku z 20 kwietnia 2020 r. do momentu złożenia przez nią wniosku z 5 marca 2025 r. treść art. 16 ust. 3 u.ś.r. nie uległa zmianie). Najprawdopodobniej zmieniła się interpretacja przez Kolegium przepisów art. 16 ust. 3 u.ś.r. Sąd posługuje się sformułowaniem "najprawdopodobniej", ponieważ organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie wyjaśnił, dlaczego wcześniej nie miał żadnych wątpliwości co do tego, że Skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje, a obecnie - w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym - już nie. Jednakże, w ocenie Sądu, zmiana interpretacji przepisu przez organ nie wpisuje się w przesłankę "uzasadnionej przyczyny" odejścia od dotychczasowej praktyki, mimo braku zmiany stanu faktycznego i prawnego. Jest to bowiem zmiana arbitralna, dokonana w niniejszej sprawie z przekroczeniem kompetencji, bowiem dotykająca wiedzy specjalistycznej, medycznej i związana z zakwestionowaniem dokumentu, jakim jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Tymczasem, jak wskazało samo Kolegium, stwierdzenia zawarte przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie niepełnosprawności, daty powstania oraz jej stopnia są wiążące dla organu administracji publicznej rozpoznającego wniosek w przedmiocie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego (zob. wyroki NSA: z 25 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 782/22, z 14 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1999/22, z 13 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 325/13 i z 26 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 2590/12). Z uwagi na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest co do zasady takim samym aktem stosowania prawa jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (zob. wyrok NSA z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3040/17). Skutecznie wniesiony środek odwoławczy gwarantuje stronie rozpoznanie sprawy załatwionej przez organ pierwszej instancji po raz drugi przez właściwy organ wyższego stopnia i uzyskanie rozstrzygnięcia tego organu. Istotą dwuinstancyjności postępowania jest bowiem dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy. W judykaturze akcentuje się, że organ odwoławczy ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę administracyjną, niezależnie od podniesionych w odwołaniu zarzutów, jednakże ma obowiązek szczegółowego ustosunkowania się do nich. Natomiast uzasadnienie, w którym brak jest rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo brak odniesienia się i oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów, pozwalających na zweryfikowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, uprawnia do stwierdzenia, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem zasad procesowych, w tym zasady wyrażonej w art. 15 k.p.a. (zob. wyroki: WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1264, WSA w Krakowie z 14 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 991/16, WSA we Wrocławiu z 28 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 29/17). W doktrynie wskazuje się, że właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, art. 15.), czego w rozpoznawanej sprawie bezsprzecznie zabrakło. Przechodząc do oceny wykładni przepisów prawa materialnego, która w istocie została dokonana wyłącznie na etapie postępowania odwoławczego, należy wskazać, że zgodnie z art. 16 ust. 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Jak słusznie zauważyło Kolegium, pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ust. 3 u.ś.r. zależy od spełnienia dwóch przesłanek. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje, jeśli: 1) osoba w wieku powyżej 16. roku życia legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, 2) niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Spełnienie przez Skarżącą pierwszej przesłanki jest bezdyskusyjne i nie było kwestionowane. Organy uznały natomiast, że druga z ww. przesłanek nie została w niniejszej sprawie spełniona. Oceniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, jakie uzyskała Skarżąca, udziela w pkt IV informacji o jej powstaniu ("niepełnosprawność istnieje od 21-go roku życia"), zaś w pkt V informacji ustaleniu stopnia niepełnosprawności ("ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od - 13.01.2020 r."). Jeśliby uznać, że art. 16 ust. 3 in fine u.ś.r. odwołuje się do informacji zawartej w pkt IV orzeczenia, przesłankę drugą należałoby uznać za spełnioną. Jeśli zaś przyjąć, że chodzi tu o wskazaną w pkt V datę ustalenia stopnia niepełnosprawności, przesłanka druga nie będzie spełniona, gdyż Skarżąca miała wówczas 30 lat. W ocenie Sądu wykładnia art. 16 ust. 3 in fine u.ś.r. odwołująca się do pkt V orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z pewnością nie odpowiada literalnej formule komentowanego przepisu. Odwołuje się on bowiem expressis verbis do terminu "powstania niepełnosprawności", a nie do terminu "powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności". Zdaniem Sądu brak jest jakichkolwiek argumentów o charakterze funkcjonalnym, czy też systemowym, które wymagałyby odstąpienia od literalnej interpretacji ww. przepisu. Analizując aspekt systemowy omawianej regulacji trzeba zauważyć, że u.ś.r. nie definiuje pojęcia "niepełnosprawności", tak więc w tym zakresie należy się odwołać do definicji zawartej w przepisach regulujących orzekanie o niepełnosprawności. Z art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 913) wynika, że "niepełnosprawność" oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Powstanie niepełnosprawności zawsze poprzedza datę jej ustalenia. Orzeczenie ustalające niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności ma charakter deklaratoryjny, stąd też konieczność rozróżnienia w nim momentu "powstania niepełnosprawności" i daty administracyjnego ustalenia stopnia niepełnosprawności, czyli "powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności" (zob. § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r., poz. 857)). Zdaniem Sądu ustawodawca w art. 16 ust. 3 in fine u.ś.r. wyraźnie odwołuje się do daty "powstania", a nie "ustalenia" niepełnosprawności, tak więc kontekst systemowy potwierdza trafność wykładni literalnej (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 20 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 614/17). Również względy celowościowe nie przemawiają za odstąpieniem w tym przypadku od wykładni literalnej art. 16 ust. 3 u.ś.r. W tym zakresie należy wskazać, że zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem opiekuńczym służącym częściowemu pokryciu wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Wobec tak wyznaczonego celu trudno znaleźć argumenty uzasadniające, że tego rodzaju wsparcie miałyby uzyskać osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, którym niepełnosprawność "ustalono" przed ukończeniem 21. roku życia, zaś wyłączone miałyby być osoby, których niepełnosprawność wprawdzie "powstała" przed ukończeniem 21. roku życia, ale jej wówczas administracyjnie nie "ustalono". Należy również wskazać, że zgodnie z art. 112 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r., poz. 1071 ze zm.) termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia. A zatem, odmiennie niż w przypadku pozostałych terminów ciągłych, kolejne lata życia człowieka kończą się z początkiem ostatniego ich dnia, czyli o północy u progu dnia rocznicy urodzin. Tym samym, jeśli niepełnosprawność istnieje od 21. roku życia, to niezależnie od tego, w jakiej dokładnie dacie powstała, stało się to na pewno przed ukończeniem przez Skarżącą 21. roku życia, jak tego wymaga art. 16 ust. 3 u.ś.r. Innymi słowy, skoro w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności datę powstania niepełnosprawności określono przez wskazanie okresu od 21. roku życia, to mogła ona powstać w każdym momencie między 20. i 21. urodzinami Skarżącej, a więc na pewno przed ukończeniem przez nią 21. roku życia (zob. wyroki: WSA w Rzeszowie z 18 lipca 2018 r. sygn. II SA/Rz 618/18 i WSA w Kielcach z 22 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Ke 139/25). Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 w zw. z art. 120 P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy będą związane oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku dotyczącą wykładni art. 16 ust. 3 u.ś.r. dokonanej na tle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Organ pierwszej instancji uwzględni m.in., że art. 16 ust. 3 in fine u.ś.r. odwołuje się do momentu "powstania niepełnosprawności", a więc okoliczności określonej w § 13 ust. 2 pkt 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r., poz. 857), co w niniejszej sprawie oznacza, że Skarżąca spełnia przesłanki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego opisane w art. 16 ust. 3 u.ś.r. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła Skarżąca w piśmie procesowym z 28 października 2025 r. (k. 15 akt sądowych), a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.[pic]