II SA/Gd 848/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lutego 2002 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzją z dnia 7 grudnia 2001 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 32 ust. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. (Dz. U. 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) odmówił J. A. pomocy w formie zasiłku celowego na zakup opału do pieca gazowego w sezonie 2001/2002. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z zapisem art,4 ust. 1 cytowanej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza - w przypadku osób samodzielnie gospodarujących 447 zł przy jednoczesnym występowaniu co najmniej jednej z okoliczności np. niepełnosprawność, długotrwała choroba. Zdaniem organu, z aktualnego rozeznania sytuacji życiowej wnioskodawcy wynika, iż jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy, a zatem występuje okoliczność, którą jest "niepełnosprawność". Ponadto wnioskodawca ma zarejestrowaną działalność gospodarczą - wg oświadczenia nie osiąga dochodu z tego tytułu, jednakże odmawia jej wyrejestrowania. Pobiera również rentę inwalidzką z ZUS w wysokości 470,68 zł netto która obciążona jest zajęciami komorniczymi z tytułu zaległych alimentów. Zgodnie z zapisem art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy za dochód osoby lub rodziny przyjmuje się sumę miesięcznych dochodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o bieżące alimenty świadczone na rzecz innych osób. W odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą za dochód przyjmuje się kwotę podaną w oświadczeniu, nie niższą niż zadeklarowana kwota dochodu stanowiącą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, a w przypadku gdy osoby nie podlegają w/wy ubezpieczeniu - nie niższą od kwoty podstawy składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, która to kwotą wynosi 1204,15 zł. Z dokonanej przez organ analizy powyższego wynika, iż nawet sam dochód udokumentowany (renta inwalidzka) przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ spostrzegł również brak wykorzystywania przez wnioskodawcę jego własnych możliwości do poprawy sytuacji życiowej, do czego obliguje zapis art. 1 ustawy o pomocy społecznej ( np. zamiana mieszkania na mniejsze - spowoduje niższe koszty utrzymania lokalu). Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w sprawie SA/Gd 84/94 Kierownik Rejonowego O środka Pomocy Społecznej stanął na stanowisku, że świadczenie z pomocy społecznej nie przysługują osobom nie wykorzystującym własnych możliwości poprawy sytuacji życiowej. Wskazał też, iż Ośrodek Pomocy Społecznej posiada bardzo ograniczone środki finansowe i w pierwszej kolejności udziela wsparcia osobom i rodzinom spełniającym wszystkie kryteria ustawodawcy - w tym kryteria dochodowe. Od powyższej decyzji J. A. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu podał, iż nie zgadza się z przyjętą w zaskarżonej decyzji wysokością osiągniętego dochodu jako osoby prowadzącej działalności gospodarczej na potrzeby udzielenia pomocy społecznej. Odwołujący się zarzucił ponadto, iż organ pomocy społecznej nie rozważył udzielenia mu pomocy w trybie art. 31 a cyt. wyżej ustawy w trybie wyjątkowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 lutego 2002 r. [...] uchyliło zaskarżoną decyzje w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podało, iż twierdzeniom strony odwołującej się nie można odmówić racji. Ustalenia dotyczące stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie nie są pełne. W ocenie Kolegium wątpliwości budzi ustalenie kryterium dochodowego dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 2a ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy ustalenie dochodu osoby prowadzącej działalność gospodarczą następuje za potwierdzeniem urzędu skarbowego, oznacza to, że organ pomocy społecznej przeprowadzając ponownie postępowanie dowodowe w sprawie winien wyjaśnić tą kwestię, a ponadto ustosunkować się w decyzji do charakteru posiadanego przez wnioskodawcę wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Sam fakt prowadzenia przez wnioskodawcę działalności gospodarczej nie może powodować "innego traktowania" niż osoba nie prowadząca takiej działalności. Cytowana ustawa o pomocy społecznej zarówno w obecnym brzmieniu jak i przed nowelizacją nie dyskryminowała w żaden sposób osób prowadzących działalność gospodarczą. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca działalności takiej nie prowadził, a tylko ją deklarował posiadając stosowny wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Kolegium podało, iż obowiązkiem organu pomocy społecznej, jak słusznie dowodzi odwołujący się, jest rozpatrzenie jego wniosku w trybie art. 31a ustawy biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym także charakter uznaniowy przepisów o zasiłku celowym w kontekście posiadania ograniczonych środków finansowych. Decyzja wydana po ponownym przeprowadzeniu postępowania dowodowego powinna posiadać pełne uzasadnienie faktyczne i prawne zgodne z treścią art. 107 § 3 k.p.a. i wyjaśnić na użytek tego postępowania przesłanki, którymi organ kierował się przy rozstrzyganiu sprawy w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zdaniem Kolegium, celowym wydaje się w tej sprawie przeprowadzenie dowodu w postaci informacji z ewidencji działalności gospodarczej, do której został wnioskodawca wpisany i ustalenie czy wpis znajdujący się w aktach sprawy jest aktualny w obecnym stanie prawnym regulującym ewidencjonowanie tej działalności. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się J. A. i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W uzasadnieniu podał, iż Kolegium przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszyło normę prawną wynikającą z treści art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, póz. 414 z późn. zm.), wskazując jednocześnie, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego uznało ten przepis za niezgodny z Konstytucją RP. Skarżący twierdził również, że tym samym brak jest podstaw do orzekania przez Kolegium w jego sprawie na podstawie tego przepisu. Zarzucił ponadto, iż organ II instancji bezpodstawnie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz że postępowanie zarówno w I jak i w II instancji prowadzone jest w sposób przewlekły. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podało, rozpatrując złożone przez skarżącego odwołanie niezależnie od formułowanych zarzutów przeciwko decyzji bada z urzędu, czy zaskarżona decyzja odpowiada wymogom określonym w przepisach prawa materialnego jak i proceduralnego. Zaskarżona decyzja niekorzystna dla skarżącego nie spełniała tych wymogów. Organ II instancji wskazał, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano jednoznacznie jakich uchybień dopuścił się organ I instancji tj., - dyskryminacja osoby prowadzącej działalność gospodarczą - jako główna podstawa udzielenia odmowy pomocy społecznej, - brak dokładnego wyjaśnienia sytuacji czy skarżący prowadzi taką działalność, czy tylko ją deklaruje, - brak stosownego potwierdzenia osiąganych dochodów przez urząd skarbowy w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, - brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego orzeczenia. Skierowane przez skarżącego zarzuty pod adresem Kolegium są w całości bezzasadne, bowiem z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że chodzi o nowe brzmienie art. 2a ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o pomocy społecznej. Organ podniósł, iż jest mu znany jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2001 r. Sygn. akt K 12/01 opublikowany w OTK 2001/7/213, który w pkt 1 orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przez skarżącego przepisu. Teza ta była w chwili wydawania zaskarżonej decyzji nieaktualna, bowiem kwestionowany przepis otrzymał nowe brzmienie na podstawie art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 154, póz. 1792) na skutek wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Kolegium biorąc pod uwagę charakter uznaniowy zasiłku celowego określonego w art. 32 cyt. ustawy o pomocy społecznej organ odwoławczy był związany treścią art. 138 § 3 k.p.a. zgodnie z którym w sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ ten uprawniony jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu samorządowego. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło w sprawie orzec merytorycznie i co i tak nie mogło nastąpić, ponieważ zaskarżona decyzja zawierała uchybienia, które mogły zostać usunięte tylko w ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo Kolegium podniosło, iż w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania przez organ I instancji skarżący nie przedłożył stosownego oświadczenia o osiąganych dochodach potwierdzonego przez urząd skarbowy i zaniechał współdziałania z ośrodkiem pomocy społecznej, co uzasadniało wydanie przez Rejonowy Ośrodek Pomocy Społecznej decyzji z dnia 17 kwietnia 2002 r. Nr [...], która została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 czerwca 2002 r. Nr [...]. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 26 czerwca 2002 r. i tym samym nie upłynął jeszcze 30-dniowy termin do wniesienia skargi do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga J. A. podlegała oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 138 § 3 k.p.a. obowiązującego w dacie wydawania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ odwoławczy uprawniony był do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu samorządowego. W pozostałych przypadkach organ odwoławczy, uwzględniając odwołanie mógł jedynie ograniczyć się do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dostrzegając w skazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchybienia, organ II instancji nie miał więc innej możliwości prawnej jak tylko uchylić decyzje organu I instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Sądu, wskazane w motywach zaskarżonej decyzji braki w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wymagały uzupełnienia tego postępowania przez Kierownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej i ponownej analizy materiału dowodowego. Leżało to też w interesie skarżącego, który w tym postępowaniu ma możliwość wypowiedzenia się co do zebranych przez organ I instancji dowodów i materiałów (art.10 § 1 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę J. A.. Zarządzenie 1. odnotować w kontrolce uzasadnień. 2. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi skarżącego. 3. akta przedłożyć z wpływem kasacji lub za 46 dni.