II SA/Gd 85/06
WyrokWSA w Gdańsku2006-06-29
Skład orzekający: Sędzia NSA Zdzisław Kostka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie uprawnień kombatanckich, przyznanych na podstawie dotychczasowych przepisów z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, jest zasadne, jeśli jednostka wojskowa, w której służył kombatant, walczyła z podziemiem niepodległościowym, a nie z oddziałami UPA lub Wehrwolfu?Ratio decidendi
Pozbawienie uprawnień kombatanckich jest zasadne, jeśli osoba uzyskała je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", a jednostka wojskowa, w której służyła, walczyła z podziemiem niepodległościowym, a nie z oddziałami UPA lub Wehrwolfu. Brak jest podstaw do zachowania uprawnień, jeśli walka dotyczyła jedynie "band o charakterze rabunkowym".Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 22 września 2005 r. pozbawił E. B. uprawnień kombatanckich przyznanych decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD z dnia 18 maja 1988 r. z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Organ ustalił, że jednostka skarżącego, Piąty Pułk KBW, walczyła z Zrzeszeniem Wolność i Niepodległość, AK, NSZ i bandami rabunkowymi, a nie z UPA lub Wehrwolfem. Skarżący kwestionował ustalenia organu, wskazując na walkę z bandami rabunkowymi i udział jednostki w akcjach w okręgu krakowskim. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał w mocy poprzednią decyzję. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając niewłaściwe wyjaśnienie sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienie uprawnień kombatanckich oddala skargę.
Decyzją z dnia 22 września 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. nr 42 z 2002 r., poz. 371 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, pozbawił skarżącego E. B. uprawnień kombatanckich przyznanych decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD z dnia 18 maja 1988 r. z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w okresie od czerwca do grudnia 1948 r. Decyzję tą organ administracji publicznej oparł na ustaleniu, jak wynika z jej uzasadnienia, że skarżący pełnił służbę w okresie od 17 czerwca 1948 r. do 3 października 1950 r. w Piątym Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, który nie walczył z oddziałami UPA lub Wehrwolfem, lecz z Zrzeszeniem Wolność i Niepodległość, AK, NSZ i bandami rabunkowymi.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący twierdził, że w uzasadnieniu decyzji z dnia 22 września 2005 r. niezgodnie z prawdą przedstawiono przebieg jego służby wojskowej. W szczególności twierdził, że jeszcze w maju 1950 r. jednostka jego brała udziałach w akcjach w okręgu krakowskim. Nie wskazał jednakże z jakimi oddziałami w czasie tych akcji walczono.
Rozpoznając sprawę ponownie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 2 grudnia 2005 r. utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił niewłaściwe wyjaśnienie sprawy. W szczególności twierdził, że z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 26 kwietnia 2005 r. wynika, że Piąty Pułk KBW w latach 1948-1950 brał także udział w walkach z bandami o charakterze rabunkowym.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o kombatantach. Stosownie do art. 25 ust. 1 powołanej ustawy osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2. Ten ostatni przepis wymienia przesłanki, których wystąpienie skutkuje pozbawieniem uprawnień kombatanckich. Między innymi, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", przy czym uprawnienia te zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
Z dokumentacji załączonej do akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie wymienionego wyżej tytułu działalności kombatanckiej. W szczególności wynika to z orzeczenia Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD z dnia 18 maja 1988 r., znajdującego się na ostatniej stronie deklaracji członkowskiej ZBoWiD, w którym tytuł kombatancki skarżącego określono, odwołując się do zaświadczenia Komendanta WKU z 5 kwietnia 1988 r., jako "LWP walczył z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej". Ponadto sam skarżący w deklaracji członkowskiej ZBoWiD oraz życiorysie sporządzonym w dniu 27 stycznia 1986 r. pisał jedynie o swojej służbie w KBW i walkach ze zbrojnym podziemiem, nie wskazując konkretnie o jakie zbrojne podziemie chodziło, w szczególności nie wspominając, aby były to oddziały UPA lub Wehrwolfu. W konsekwencji trafne jest uznanie, że uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów skarżący uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".
W tej sytuacji istniały podstawy, aby pozbawić skarżącego uprawnień kombatanckich otrzymanych na podstawie dotychczasowych przepisów. Istotne przy tym, że brak było podstaw, aby przyjąć, że skarżący uprawnienia te może zachować z innego tytułu, w szczególności na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Wprawdzie skarżący w 1991 r. dołączył do akt ZBoWiD pisemne zeznania dwóch osób (J. D. i S. K.), którzy twierdząc, że służyli razem ze skarżącym, podali, iż Piąty Pułk KBW walczył z oddziałami UPA i Wehrwolfem, jednakże ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani w skardze do sądu administracyjnego na fakt ten się nie powołał. Co istotne, w skardze skarżący stwierdził, że oddział, w którym pełnił służbę zwalczał "bandy o charakterze rabunkowym". Taki zaś fakt nie uzasadnia w świetle obowiązujących przepisów przyznania uprawnień kombatanckich.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.
Wobec tego, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś skarżący nie sprzeciwił się temu, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło